​​Буряад Уласай һургуулинууд һуралсалай шэнэ жэлдэ бэлэн

Сентябриин 1-дэ хаа-хаанагүй һуралсалай эмхинүүд үүдэеэ сэлижэ, һурагшадаа угтан абахань. Мүнөө һуралсалай жэлдэ Буряад Уласай 562 һургуулида уридшалһан мэдээгээр, 142 мянгаһаа дээшэ һурагшад орохоор хараалагдана.

Буряад Уласай болбосо­ролой ба эрдэм ухаанай сайд Баир Жалсановай мэдээгээр, мүнөө жэл нёдондо жэлһээ 3,5 мянгаар олон үхибүүд һургуулида орохонь.

- Иигээд зунай амаралта дүүрэбэ. Бүхы һургуулинууд һурагшадаа угтан абаха­ар бэлэн болонхой. Зунай хаһада бэлдэлгын ажал ехэ һайнаар ябуулагдаа, түймэрэй хиналтын болон аюулгүй байдалай болон Роспотребнадзорой эрилтэнүүдтэ тааруулжа, дутуу дунданууд усадхагдаба. Эл­дэб алан һүрдөөлгэ, муу үйлэнүүдые һэргылэмжын талаар ажал ябуулагдаа. Хэр­бэеэ анхан техническэ ажал­тад үүдэндэ һуужа харууһалдаг һаа, мүнөө тусхай харуулшад ажалладаг боло­хонь, - гэжэ Баир Баторович мэдээсэбэ.

Заһабарилгын болон һэргылгын ажалнуудые үнгэргэлгэдэ 600 сая түхэриг һомологдоо, тиигэ­жэ хуушарһан 26 һургуули һэльбэн шэнэлэгдээ.

Буряад Уласай Толгой­логшын шиидхэбэреэр, һургуулинуудта сэдьхэл зүйшэ (психолог) мэргэжэл­тые бии болгохын хэрэгтэ 38 сая түхэриг һомологдоо. Тиигэжэ һуралсалай шэнэ жэлһээ 118 сэдьхэл зүйн мэргэжэлтэн һурагшадай сэдьхэлэй байдалые ан­харжа, хүмүүжүүлгын ажал ябуулжа байха юм. Үсөөн һурагшатай һургуулинуудта сэдьхэл зүйн багшанар ерэн байха, тиигэжэ зарим мэргэ­жэлтэд хэдэн газарта ажал ябуулха болоно.

Һурагшад номуудаар бүрин хангагдаха

Хэрбэеэ анхан сагта һурагшад номоор хангагдадаггүй һаа, мүнөө жэл хэрэгтэй бүхы номууд но­мой сангуудта бүридхэгдөө. Түрэлхид жэл бүри үхи- бүүдтээ ном худалдажа аба­даг һааб даа, мүн хуушаншье номуудые абадаг һэн.

- Мүнөө жэлһээ 1-дэхиһээ 11 анги хүрэтэр түлбэригүйгөөр ном һургуулидань үгтэхэ. Зарим аймагуудһаа “ном дуталдаад, өөһэдөө худалдажа абаха баатай бо­лонобди” гэжэ түрэлхидһөө мэдээнүүд ороо. Ушар бүхэнөөр шалгалта хэгдээ, мэдээнүүд буруушаагдаа. Хэрбэеэ түрэлхид өөрынгөө мүнгөөр номуудые худал­дажа абаһан байбал, 21-42- 56, 21-35-97 гэһэн утаһаар дары түргэн хонходогты. Яаманай болбосоролой таһаг ушар бүхэниие шал­гаха бшуу. Хоёр жэлэй ху­гасаада хэрэглэхэ номууд һургуулинуудай бүхы номой сан руу үгтэгдэнхэй, нэгэшье һургуулида ном дутахагүй, - гэжэ болбосоролой сайд найдуулба.

Һургуулинуудые номо­ор хангаха талаар 100 сая түхэриг һомологдоо һэн, Бу­ряад Уласай Болбосоролой ба эрдэм ухаанай яаман ном хэ­блэдэг гүрэнэй эмхинүүдтэй уридшалан хэлсээ баталжа, саг соогоо хэрэгтэй номуудые худалдажа абаа.

Гурбадахи халаан

Һэльбэн шэнэлэлгын ажалнууд булта түгэсэжэ, бүхы һургуулинууд сен­тябриин 1-дэ бэлэн бо­лохо. Ивалгын 2-дохи һургуули мүнөө сагта заһабарилагдахадаа, ниитэ һуралсалай бэшэ, нэмэлтэ һуралсалай һалбариин ха­баатай эмхи болонхой, мүн хахадынь Ивалгын 1-дэхи һургуулиин мэдэлэй юм.

Буряад Уласай 9 дун­да һургуули гурбан хала­анаар ажаллаха. Эдэ ямар һургуулинууд бэ гэхэдэ, Улаан-Үдын 25, 44, 54 болон 8-дахи дунда һургуулинууд, Ивалга аймагай Посели­ин, Доодо Ивалгын дунда һургуулинууд, Тарбагатайн Дээдэ Саянтын, Загарайн Тайлсын болон Түнхэнэй Ар­шаанай дунда һургуулинууд болоно, тиигэжэ хамта дээ­рээ 1200 һурагша гурбадахи халаанаар һураха баатай юм.

- Үсэгэлдэр Ородой Хол­боото Уласай болбосоролой сайд Ольга Васильева 2024 он хүрэтэр гурбадахи хала­ануудые үгы хэхэ тухай зо­рилго табяа. Манай Буряад Улас, Чечен, Ингуш, Даге­стан гээд газарнуудта гур­бан халаанаар һургуулинууд хүдэлнэ. Энээниие усадхаха хэрэгтэ 45 миллиард мүн- гэн хараалагданхай. Тэрэ мүнгэн жэл бүри 15 милли­ард түхэригөөр хубаагдаха, - гэжэ Баир Жалсанов тэмдэ­глээ.

Буряад Улас дотор гурба­дахи халаан үгы болгохын тулада, 7 дунда һургуули бариха хэрэгтэй. Энэ асуу­далаар Буряад Уласай Тол­гойлогшо Алексей Цыденов Дмитрий Медведевтэй уул­захадаа мэдүүлһэн байха юм. Тиигэхэдээ манай Бу­ряад Улас дотор 7 һургуули бариха тухай зүбшөөл абаа бшуу.

Багшанар хоёр шэглэлээр ажаллана

Дунда һургуулинуудта, илангаяа холын аймагууда­ар багшанар дуталдана гэжэ мэдээжэ. Энэ асуудал Буряад Уласай Болбосоролой ба эр­дэм ухаанай яаман хараадаа абанхай. Хэрбэеэ багша хүн долоон хоног соо 18 хэшээл зааха һаа, мүнөө жиирэй 25 саг абаад ябана. Ородой Хол­боото Уласай Болбосоролой яаманай тусхай захиралта­ар, һургуулинуудые хэрэг­тэй мэргэжэлтэ багшанара­ар хангахын тула, Буряадай гүрэнэй ехэ һургуулида баг­шын мэргэжэлэй бюджетнэ һуралсалай һуури хоёр да­хин олошоруулагдаа.

Баир Жалсановай мэдээ­гээр, энэ ажал саашаа ябуу­лагдажа, үшөө гурба дахин олон болгохо тухай ажал хэг­дэжэ байна.

Дунда һургуулинуудта хари хэлэнэй, тоо бодолгын, тамирай болон географиин, физикын багшанар дутал­дана. Тиимэһээ ажаллажа байһан багшанар нэмэлтэ үшөө нэгэ шэглэлээр хоёр жэлэй һуралсал гаража, хэ­дэн хэшээл үгэхэ болоно.

Буряад Уласай болбосоролой болон эрдэм ухаанай яаманай хэблэлэй албанай гэрэл зураг