​​Хонходожо, туһатай зүбшэл абажа болоно

Һуралсалай шэнэ жэлдэ дашарамдуулан, Буряад Уласай Ниигэмэй хангамжын яаман “Этигэмжэтэ утаһан – Телефон доверия” гэһэн албанай ажал тухай хөөрэжэ үгэбэ. Хүшэр байдалда ороһон үхибүүд, түрэлхид болон хэншье һаа, энэ утаһаар ханда­жа, ямар нэгэ ушараар зүбшэл заабари абаха аргатай.

- 2010 онһоо Буряад Ула­сай засаг түрэ Ажаһуудалай хүшэр байдалда ороһон үхибүүдые дэмжэлгын жа­сатай суг хамта Буряад Улас дотор психологой болон зүбшэлгын туһаламжа олгу­улха үүргэтэй албан байгуу­лаа, 8-800-2000-122 гэһэн утаһаар хэншье хандаха аргатай, - гэжэ ниигэмэй хангамжын сайдай орлогшо Эльвира Эрдынеева мэдээ­сэбэ.

Тэрэнэй мэдээсэһээр, байгша ондо энэ утаһаар 7 мянган хонхо ороһон бай­на. Тэдэнэй 6 мянганиинь хандажа, туһатай зүбшэл абаһан байна. Эдэ хандаг­шадай 80 хубинь эдиршүүл болон үхибүүд, һүүлэй үедэ түрэлхид хандадаг болон­хой.

Энэ албанда хүн бүхэн ха­анашье байхадаа, ямаршье хэлхеэ холбоогоор ханда­ха аргатай, юуб гэхэдэ, энэ утаһаар миинтээр хонходо­жо болохо гэһэн зорилго та­бигдана. Хонходогшо хүнэй утаһанай дугаар нюуса, гэхэ зуура, хэлэһэн, хөөрэһэн юумэниинь хэндэшье дуулдахагүй, гансал психолог мэргэжэлтэнһээ сааша ошохогүй. Мэргэжэлтэд тусхай бэлэдхэл гаранхай, элдэб ушараар хандагша зонтой харилсажа, туһатай зүбшэл үгэхэ ёһотой. Хэрбэеэ ямар нэгэ мэдээсэл дуулгагшад хүшэр байдалда ороһон үхибүүд тухай, тэдэниие со­хижо, хохидуулжа байһан тухайнь хэлэбэл, нэрэеэ бо­лон ондоо мэдээсэл дуулга­ха ёһотой. Юундэб гэхэдэ, үхибүүдтэ түргэн дары туһа олгуулха болоно бшуу.

“Гэр бүлын хинагша”

“Гэр бүлын хинагша – Семейный контроль” гэһэн түсэл байгша оной июнь һараһаа “Ариг Ус” телекомпа­ни Буряад Уласай Ниигэмэй хангамжын яамантай суг хамта ябуулжа эхилһэн бай­на. Эндэ гол түлэб үхибүүдэй үншэрэлгэ һэргылхэ, түрэһэн бүлыень хамгаалха, бай­далыень һайжаруулха гэһэн асуудалнуудта гол анхарал хандуулагдана.

- Энэ сагай хугасаада 43 мэдүүлгэ дуулгагдаад, тэ­дэнэй 7-иинь лэ баримта­лагдажа, социальна аюул­тай ажаһуудалтай бүлэнэр элирүүлэгдээ, 10-иинь бараг байдалтай, бусад бүлэнэр гэртээ байгаагүй, үшөө байра байдалыень элирүүлэгдэжэ, ажал ябуулагдажа байна. “Гэр бүлын хинагша” түсэл хадаа ниигэмэй, засаг түрын болон гэр бүлэнэрэй хоорон­до хэлээ ойлгосолгын дугы боложо үгэхэ гэжэ найданаб, - гэжэ Эльвира Эрдынеева хэлэбэ.

Хэрбэеэ үхибүүдэй шахар­дуу байдалда ороод байбал, архи уужа, үхибүүдээ муугаар хаража байһан гэртэхин тухай мэдээсэлтэй байбал, “Этигэм­жэтэ утаһан – Телефон дове­ри” гэһэн албан руу хонходо­хыень хүн зондо Ниигэмэй хангамжын яаман хандана. Ямар нэгэ хашаланда оро­од гү, эрхэеэ хаһуулагдажа гэхэ гү, али хүшэр байдалда ороод байхадаа хонходожо, психологһоо зүбшэл абахада болоно. Дээрэ табигдаһан утаһанай дугаараар гү, али 46-24-34 гэһэн утаһаар хон­ходоходо болохо.

8 жэлэй туршада хүн зондо туһа хүргэжэ байһан “Этигэмжэтэ утаһан” гэһэн албан руу 100 мянгаад зон хандаһан байха юм.

Һайн дуранай хүдэлөөн

“Этигэмжэтэ утаһан” албан хадаа һурагшадай, багшана­рай, түрэлхидэй эмхинүүдээр ябажа, ойлгууламжын, мэдэ­эсэлэй ажал ябуулдаг гээшэ. Тиигэжэ тус эмхиин арга бо­ломжо, гол зорилгонуудтай танилсуулдаг. Элдэб шал­тагаанаар хүн зон тэдээндэ хандадаг байна. Эгээл олоор үхибүүдэй болон түрэлхидэй хоорондохи харилсаанай асуудалаар хандаһан байна. Удаань өөрынгөө сэдьхэлэй байдалай тэмсэл, эрэгтэй эмэгтэйшүүлэй харилсаан, үетэнтэеэ хэлээ ойлголсохогүй бэрхэшээлнүүд, һуралсалдаа, бэеын тэнхээнэй асуудалнууд болон һүрдөөһэн, доромжолһон, сохихо ба хайхарамжагүй ябадалһаа хохидолго гэхэ мэтэ.

2018 он хадаа Ородой Хол­боото Уласай дэбисхэр дээрэ һайн дуранай хүдэлөөнэй хүгжэлтэдэ зорюулагдаа. Энэ хүдэлөөндэ психологой ал­бан болон Хүүгэдэй этигэм­жэтэ утаһан гээд хабаадал­саа.

Хүүгэдэй Этигэмжэтэ утаһанай уласхоорондын үдэр майн 17-до тэмдэглэг­дэдэг. Энэ үдэрые дашарам­дуулан, Буряад Уласай авто тээбэриин техникумэй оюу­тадта этигэмжэтэ утаһанай үнэмшэлгэнүүд, дурасхаа­лай бэлэгүүд барюулагдаа. Эдэ үхибүүд ямаршье зон­той хөөрэлдэжэ, психологиин туһаламжа үгэхэ ар­гада һургагдаа, хүн зоной дунда энэ албан тухай мэ­дээсэл тараадаг болохо бэ­лэдхэл гараа. Тиигэжэ тэдэ оюутадай дүршэл үхибүүд, эдиршүүл, түрэлхидэй хо­орондо “Телефон доверия” гэһэн албан тухай мэдээ­сэл тараалгада хэрэглэгдээ. Мүн лэ һургуулиин баг­шанар үхибүүдтэ болон түрэлхидтэнь ямар ушараар энэ албан руу хандажа, хонходожо болохоб гэжэ ойлгу­уламжын ажал ябуулдаг юм.