​​Наһажаал зондо анхарал хэр бэ?

Октябриин 25-26-ай үдэрнүүдтэ Буря­ад Уласай Арадай Хуралай Ниигэмэй бодолгын талаар хороо­ной гэшүүд “Буряад Ула­ста эрхэтэдэй ниигэмэй хангамжын талаар эрхэ түлөөлэлгэ бэелүүлхэ ту­хай» хуули бэелүүлхэ ту­хай, “Буряад Уласта бол­босорол тухай” хуули бэелүүлхэ тухай нүүдэл зүблөө Захааминда үнгэргэбэ.

Энэ зүблөөниие Ара­дай Хуралай хорооной түрүүлэгшын орлогшо Свет­лана Будаева хүтэлбэрилжэ, ниигэмэй хангамжын сайдай орлогшо Анатолий Кирил­лов, болбосоролой сайдай нэгэдэхи орлогшо Галина Фомицкая гэгшэд хабаадаа.

Михайловкын дунда һургуулида

Аймагай дэбисхэртэ ороһоор лэ нэн түрүүн Михай­ловкын Васса Степанова­гай нэрэмжэтэ һургуулида хүрэжэ, түхэреэн жэл соо хүдэлхэ теплицыень һайшаабабди. Мүнөө үедэ ажалда дүршэлгүй залуушу­ул һургуули дүүргэнэд. Харин Михайловкын һургуулиин хүбүүд, басагадые ажал­да дүршүүлжэ, далижуулха хүсэлтэйгөөр иимэ түсэлөөр хүдэлжэ эхилһэниинь дэм­жэмээр.

-Юундэ Михайловкые шэлээбибди гэхэдэ, эн­дэхи зон анханай газар элдүүрилгын ажалда бэрхэ юм. Хажуугаарнь баһа Нур­тын һургуули иимэ түсэлөөр хүдэлнэ. Газарай ажалда ехэ дүршэлгүйшье һаа, нуртаар­хин ажалша бэрхээрээ, үсэд нэтэрүүгээрээ шалгардаг юм. Эдэ хоёр һургуулинууд өөһэд хоорондоо мүрысэжэ, һайн амжалта туйлаха гэжэ найданабди, - гэжэ аймагай засаг дарга Сергей Гонжитов манда мэдүүлээ.

-Михайловкын һурагшад һургуулиингаа столовые хүсэд дүүрэнээр үнинэй хан­гадаг хадаа иимэ теплицэтэй болоһондоо ганса нютага­архинаа бэшэ, бүхы аймагай зониие шэнэ ногоон эдеэгэ­эр хангажа шадахабди гэнэ. Жэлдээ 4 тонно ургаса абажа байбал, энэнь хүсэлдэхөөр юм байна гэжэ этигэмээр. Харин нуртаархин Закамен­скда ойро байһандаа, хотые дүүрэн эзэлжэ шадахабди гэжэ найдана. Закаменск хо­тодо дулаан теплицэ биишье һаа, хотын болон Холтосоо­ной зониие хүсэд дүүрэнээр хангажа шаданагүй. Тии­хэдэ сэнгыншье даншье һаа ехэ. Үшөө тиихэдэ но­гоон ургамалнуудые ехээр ургуулдаггүй дээдэ талын нютагуудтай хэлсээ батал­ха, - гэжэ аймагай Зүблэл түрүүлэгшэ Людмила Сан­жеева хөөрэбэ.

Энэ ехэ хэрэгые дэм­жэхэдээ, Арадай Хуралай һунгамалнууд, Болбосоро­лой яаманай болон Ниигэ­мэй яаманай мэргэжэлтэд гол шухалань хүүгэдээ ажал­да дүршүүлжэ байһантнай ехэл һайн гээшэ гэжэ ажал­дань амжалта хүсэхэдөө, али болохоор туһалхаяа найдуу­лаа.

Хүдөө ажахын техникумдэ

-Захааминай хүдөө ажа­хын техникумдэ 487 оюутан һурана. Тэдэнэй ехэнхинь – 336 хүбүүд болоно. Бултадаа шахуу ядаруушаг гэр бүлын үхибүүд юм. Тиимэһээ бул­тыень һайн шанартай эде­эгээр хооллуулхые оролдонобди. Үшөө тиихэдэ 30 үншэн үхибүүд бии. Хамтын байрада 62 хүн байна, - гэжэ захирал Ольга Гонжитова хөөрэнэ.

Зайн галай монтёрнуу­дай һуралсалай таһагуудые Анна Шагдуровна Ламажа­пова харуулаа. Эндэ зайн га­лай түүхые шэнжэлмээр юм байна, харин мүнөө сагай эрилтэнүүдтэ тааранагүй гэжэ һунгамалнууд тэмдэ­глээ. “Техникумэй пекар­нида баригдаһан хилээмэн олондо һайшаагдадаг. Мүн торт олоор захидаг”, - гэжэ Наталья Дмитриевна Кара­таева хөөрэнэ.

Теэд яажа хилээмэ бари­наб гэжэ бидэ хараагүйбди. Юундэб гэхэдэ, гурбада­хи хоног зайн галгүй бай­над. Захааминай зайн галай хэрэгсэлнүүд үнинэй хууша­раа, заһабарилгада ехэ мүнгэ зөөри хэрэгтэй гэжэ ойлгуу­лаа.

Дүхэриг шэрээдэ Ольга Санжиевна оюутаднай бул­та шахуу ажалтай болодог гэжэ хөөрэбэ. Эндэ ехэнхи­дээ хүдөө ажахыда хэрэгтэй мэргэжэлтэдые бэлдэнэ ха юм. Тиибэшье Закаменск хотодо, Баянгол, Холтоһон һууринуудта хэрэгтэй мэргэ­жэлтэдшье эндэ бэлдэгдэнэ.

-Мүнөө Закаменск хото “моно-хото” гэһэн түсэлөөр хүгжэнэ. АО «Закаменск», ООО «Литейщик», Захаа­минай лесхоз, «Закаменск-лесхоз», ООО «Закаменское АТП», Захааминай мясо­комбинат, хубиин пекар­нинууд, мяха, һү, тайгын хэшэг үйлэдбэрилдэг ху­биин ажахынууд хүдэлнэ, - гэжэ Закаменск хотын Һунгамалнуудай зүблэл түрүүлэгшэ Чингис Жалса­нов мэдээсээ. - “Хүгжэлтын табан алхам” түсэлөөр хо­тын талмай болон ябаган харгынууд шэнэлэгдээ, түбэй паркда шэнэ модод һуулгагдажа, зүргэ харгыну­уд гаргагдаа, амарха талмай­ханууд баригдаа. Агуу Илал­тын, Седлецкиин нэрэмжэтэ сэсэрлиг-сквернүүдтэ мо­дод һуулгагдажа, хабартаа сэсэгүүд таригдана. Эдэ бүхы ажалнуудта технику­мэй оюутад хүдэлнэ.

Захааминай ЖКХ-гай захирал Саян Матуев, За­хааминай ойн ажахын хүтэлбэрилэгшэ Билик­то Тарбаев гэгшэд ажалда абтаһан оюутад һайн бэлэд­хэлтэй гэжэ тэмдэглээ.

Тиигэбэшье һуралсалай мүнөө үеын оньһон түхеэрэлгэнүүд дуталдана.

-Энэ ганса танай техни­кумэй хүндүүлхы асуудал бэшэ. Тэрэ асуудал Арадай Хуралда Болбосоролой, Эдэй засагай яамануудтай хэлсэг­дэхэ, - гэжэ Арадай Хуралай депутат Светлана Дымбрыл- Доржиевна харюусаа.

Хотын ЖКХ даншье һаа ехэ түлбэри абана. Гэр бай­ра дулаасуулгын, халуун уһанай сэнгүүд бэшэ тээ орходоо, хоёр-гурба дахин үнэтэй. Хэдэн арбаад жэл­дэ энэ асуудал табигдажал байдаг, теэд үрэ дүнгүй. Нэгэ үе үнэтэй мазуудһаа болё­од, нүүрһэндэ ороё гэлсээ. Мүнөө гаазаар түлихэ ко­тельнэ бариха гэлсэнэ, теэд тэрэ ехэ мүнгэн хаанаһаа ол­дохо юм даа.

Наһажаал зондо анхаралаа хандуулха

Ямаршье үе сагта наһажаал зониие хаража, харгалзажа байха гээшэ шухала. Наһанайнгаа амаралта­да хүн гарахадаа, олониитэдэ хэрэггүй болобоб гэжэ уруу дуруу болодог. Захаамин ай­магта мүнөө 26 мянга хахад зон ажаһууна. Тэдэнэй тоодо 8 355 хүн гүрэнэй тэдхэм­жэ абана. Тэдэ зониие миил тэдхэмжэ абаад, дүрбэн хана соогоо һуунгүй, харин олониитэдэ хэрэгтэйб гэжэ ойлгуулха, зонтой харилсу­улха хэрэгтэй. Тиигэжэ ого­родой газар, үрэһэн, мал, ху­биин ажахы байгуулхаарнь мүнгэншье үгтэнэ. Өөһэдөө ажаллажа буйлуулһан эде­эншье амтатай, ажал хэжэ байһан хүнэйшье сэдьхэл тэ­нюун ха юм.

Гансаарынь орхихогүй

Мүнөө үедэ ганса бэе үлэһэн наһатай хүниие орхихогүй, тэдхэмжын бай­рада тушаахагүй гэһэн ажал ехээр ябуулагдана. Тиихэдээ һайн айлтай хэлсээ баталжа, гэр бүлэдэ байлгана.

Арадай Хуралай һунгамалнууд нэгэ тиимэ гэр бүлэдэ хүрэбэд. 78-тай ажа­лай ветеран Роза Гармаев­на: “Дархинта нютагта түрөө һэм. Манай ажахые Ехэ-Сахиртай ниилүүлхэдэнь, нютагһаань гараха баатай болоо һэм. Городок ерэжэ, оёдолшоноор хүдэлөөб. Наһанайнгаа нүхэрһөө гэг­дэхэдээ, гансаараа үлөөб. Мүнөө энэ айлда яһала та­аража, ан-бун ажаһуунаб”, - гэжэ хөөрэнэ.

Гэрэй эзэн эхэнэр, гурбан үхибүүдэй эжы Нимасу Ген­надьевна, Роза төөбиитэй үгөө һайнаар ойлголсоод байдагбди. Наһаараа оёлгын ажалда ябаһан хадаа, дүй дүршэлөөрөө хубаалдажа, ажабайдалай асуудалнууда­ар зүбшөөл заабари намдаа үгэдэг гэжэ хөөрэнэ. Роза Гармаевна үхибүүдтэй айл­да байһандаа бүришье баяр­тай, хүүгэдэй энеэдэ наадан соо байхаһаа дээрэ ямар жаргал байхаб гэнэ. Арадай Хуралай һунгамалнуудай зүгһөө Светлана Дымбрыл-Доржиевна хүндэтэ Роза Гармаевнада бэлэг барю­улжа, шэг шарайгаартнай, уран хөөрөөгөөртнай һайн ажаһуунат гэжэ элеэр хараа­тай байна гэжэ саашадаашье эбтэй эетэй энэ бүлэдэ элүүр энхэ ажаһуухыень хүсэбэ.

Светлана Будаева

Һанаагаа бү зобогты!

Арадай һунгамалнууд үшөө нэгэ айлда орожо, дай­най ветеранай ажабайдала­ар һонирхоо.

Агууехэ Эсэгэ ороноо хамгаалгын дайнай ветеран Гурьян Гладышев Арадай Хуралай һунгамалнуудые баяртайгаар угтаба. Үндэр наһатай боложо, олон үбшэ хабшантай тэмсэжэ байгаа­шье һаа, ажабайдални ажа­на амгалан гэжэ ветеран хөөрэбэ. Ниигэмэй ажал­шан Надежда Васильевна ехэ һайнаар ажаллана гэжэ магтаба. Ямар асуудалнууд байнаб, юун һанааетнай зо­бооноб гэһэн асуудалнуудта үндэр наһатан бодолгото бо­лоод:

-Һонин юумэ хөөрэһүү, - гэжэ эхилбэ. – Арадай Хурал­да мүнөө һунгагдаһан Вячес­лав Цыбиков минии нюдэндэ таба дахин операци хэжэ, хараатай байлгана. Хүндэтэ Вячеслав Борисовичта, абынгаа замаар дахаһан хүбүүндэнь һайн һайханиие хүргөөд, ажалдаа амжалта туйлажа, арад зонойнгоо түлөө оролдожол ябахыень хүсэнэб. Вячеслав Борисович намда нюдэндөө эм дуһаажа байхыемни захиһан юм. Һая болотор тэрэ эм үгтэдэг юм һэн. Теэд нэгэтэ тэрэ эмтнай түлөөһэгүйгөөр үгтэхэеэ бо­лёо гэбэ гээшэ. Тиигэхэдэнь ехэтэ гайхабаб – аймаг со­омнай оройдоол гурбахан ветеран үлөөбди. Теэд эм­дэшье хүртэхэ эрхэгүй юм гүбди гэжэ гайхаһанайнгаа ехэдэ, Дмитрий Медведевэй хүлеэдэг таһагта хонходо­об. Тушаан боложо, манай сенатор Александр Варфо­ломеев намайе анхаралтай­гаар шагнаад, һанаагаа бү зобогты гэжэ найдуулаа. Һууриһааншье бодоогүй байтарни, утаһан ханхинаба:

-Хүндэтэ Семён Гурьяно­вич, һанаагаа бү зобогты, танда эмытнай асарха! – гэ­бэл даа.

Ехэ эрхэтэйб гээд лэ, эл­дэбын эмүүдые эринэгүй ха юмбиб даа. Наһатай бо­лоходо, элдэбын үбшэнүүд дайлажа амаруулдаггүй. Тиимэһээ эмшэд энэ-тэрэ эм уу, дуһаа, түрхи, тарюул гэ­жэл байдаг.

Үшөө нэгэ гайхалтай ушар. «Омник» гэжэ эм баһа үгтэхэеэ болибо гэбэ. Гайхаад, баһал хонходо­боб. Энэ удаа ямаршьеб даа нэгэ эхэнэр энэ манай хэ­рэг бэшэ гэжэ харюусаба. Бүри гайхаад уурлаһандаа, фронтовойгоор шангахана­ар дуугаржархибаб! Нэгэ хэды болоһон хойно манай поликлиникэһээ хонхо­добо: «Семён Гурьянович, һанаагаа бү зобогты, эмтнай үгтэхэ». Иигэжэл байналди даа.

Тиигэхэдэнь Арадай Хура­лай хорооной түрүүлэгшын орлогшо, өөрөө үни удаан врачаар хүдэлһэн Светлана Дымбрыл-Доржиевна Бу­даева Семён Гурьяновичай үгэнүүдээр:

-Һанаагаа бү зобогты, эм домууд саг соогоо үгтэжэ байха. Энээниие танай док­тор, һунгамал Вячеслав Бо­рисович өөрөө болон айма­гайтнай захиргаан хиналта доро абаха, - гэжэ ветерани­ие найдуулаа.

Аймагай захиргаанда үнгэргэгдэһэн дүхэриг шэ­рээдэ дахин энэ хөөрөөндэ бусажа, Светлана Дымбрыл-Доржиевна аймагай ахамад врачта шангаханаар хан­дажа, үндэр наһатай зоной захяа хүүрые хүндэтэйгөөр хүлеэжэ, шамдуугаар, дан ядарбал, өөрынгөөшье мүнгөөр туһалжа байхыень захиба.

Удаань Арадай Хуралай һунгамалнууд “Хадын агаар” гэжэ ветерануудай байрада ошожо, гүрэнэй тэдхэмжэ­дэ байһан зонтой уулзажа, ажабайдалтайнь танилсаа. Үглөөдэрынь аймагай хойто заха гаража, Баянголой “Ба­янгол” ниигэмэй түбэй бай­дал сэгнээ.

Үнгэрһэн нүүдэл суглаа­нуудай дүнгөөр Буряад Ула­сай Арадай Хуралда ноябри­ин 15-да хамтын ехэ зүблөөн зарлагдаха.