​Түмэн зондоо хүндэтэй

Баатар Шагдаровай 70 наһанай ойн баярта

Ирагуу найрагша, мэдээжэ сэтгүүлшэн, Ородой сэтгүүлшэдэй холбооной гэшүүн, Ородой Холбоото Уласай соёлой габьяата хүдэлмэрилэгшэ, Монголой хэблэл мэдээсэлэй түрүү ажалтан, ниитэ ажаябуулаг­ша Баатар Бадмаевич Шагдаровай зохёохы ажалайнь үдэшэ һаяхан Ага тосхондо үнгэрбэ.

Гомбожаб Цыбиковэй нэрэмжэтэ Агын үндэһэтэнэй музей соо хүн зон олоороо суглараа. 70 наһанайнь ойн баяраар Ба­атар Бадмаевичиие амаршалхаяа Агын тойрогой захиргаа­най, Ага, Могойто, Дулдарга аймагуудай болон Ага тосхоной захиргаанай түлөөлэгшэд, гуурһанай нүхэд, танил, түрэлынь, нютаг зон сугларжа, бэлигтэй ахатаниие ёһолбо.

Сэтгүүлшэдэй багша

Баатар Бадмаевич хадаа аба­ри зангаараа номгон даруу, өөр тухайгаа хөөрэхэ, магтуулха дурагүй, зүгөөр ондоо хүн ту­хай ходол һайхан үгэнүүдые хэ­лэжэ ябадаг хүн. Тиимэл хадань энэ үдэр олон нүхэдынь суглар­жа, үреэлэй һайхан үгэнүүдые дэлгэжэ, баярай үгэнүүдые хэлээ. Бишье энэ үдэр ажалай хэрэгээр Ага ошоһон байжа, аха нүхэрэйнгөө зохёохы ажалайнь үдэшэдэ хабаадажа, баяраа мэдүүлбэб. Хүнэй ажабайдалда зүб харгы зам заажа үгэхэ зон ушардаг. Хүн бүхэн сэдьхэлдээ үндэрөөр сэгнэжэ, хүндэлжэ ябаха багшатай байдаг. Эгээл иимэ багшамни Баатар Шаг­даров болоно. Үнгэрһэн зуун жэлэй 90-ээд онуудай эхеэр ми­нии сэтгүүлшэн болохо зам за­ажа үгэһэн юм.

Баатар Шагдаров хадаа олохон жэлдэ Агын тойрогой “Толон” сониной ахамад ре­дактораар хүдэлһэн. Мүнөө үедэ тэндэ ахамад редактораар ажаллажа байһан Сэсэг Туму­рова аха нүхэр тухай дулаахан үгэнүүдые хэлэбэ.

- Буряад хэлэтэй бэеэ дааһан хэблэл бии болгохын түлөө оролдоһон зоной нэ­гэн гээшэ. Энэ ажалай оньһо олоһон, дүршэл ехэтэй зоной эхи табиһан байхадань, тэдэнэй һүүлдэ хүдэлһэн хүнүүдтэ амар байна. Баатар Бадмаевичай “Толон” сониной бии бололго­до оруулһан хубитань нилээд ехэ. 90-ээд онуудай хатуу сагта иимэ хэблэл хүтэлбэрилхэнь хүшэр лэ байгаа. Энэ хүнэй һайгаар “Толон” гээшэ удха ша­нараараашье, байдалаараашье энэ шатада ерээ, - гэжэ Сэсэг Тумуровна мэдээсэбэ.

Уран үгэ буляалдан үндыгөө

Үүлэн Хаан обоогой эбэртэ оршодог Үрөөнэй нютагта суг хамта үндыһэн үүри нүхэрынь Доржын Баян Далай хадаа бал­шар бага наһанһаа нүхэсэһэн нүхэрэйнгөө 70 наһанайнгаа ойн баяр тэмдэглэжэ байһандань угаа урматай.

- Түрэл колхоздоо Рабданай Ошор хонишонойдо хоюулаа морин косилкаар үбһэ сабшажа ябахадаа, шог ёгто үгэнүүдые бэе бэедээ хэлэлсэн, ёһотойл тайзан дээрэ наадажа байһан зүжэгшэд шэнгеэр үгэ буляал­дажа байгша бэлэйбди. Тэрэ­шье үедэ Баатарни шүлэг зохё­одог байгаа, - гэжэ зоотехник мэргэжэлтэйшье һаа, Догой нютагайнгаа арадай театрай режиссёроор ажаллаһан, мүнөө ирагуу найрагша болоһон Баян Далай ахатан хөөрэбэ.

Уран зохёолшодые үргэн харгыда гаргаа

Баатар Шагдаров хадаа ган­са сэтгүүлшэдые хүмүүжүүлээ бэшэ, мүн Агын мүнөө үеын уран зохёолшодые бултыень хүтэлбэрилжэ, зохёохы зам руу шэглүүлһэн байна. Мүнөө сагта ирагуу найрагшад болонхой, зохёоһон номуудаа хэблэжэ эхилһэн, арад зондоо мэдээжэ болоһон зоншье Баатар Бадмаевичиие өөрын багша гэжэ тоолодог байна. Ага тойрогой багшын ажалай ветеран, мүнөө сагта мэдээжэ ирагуу найраг­ша Дугарма Батоболотова гуша гаран наһандаа шүлэг бэшэжэ эхилһэн юм.

- Тэрэ үедэ манай һургуулиин захирал Цыбен Нуралхаевич намайе ехэтэ дэмжэдэг һэн. “Шүлэг бэшэжэл бай. Минии хоёр шабинар: Батожаргал Гар­мажапов - телевидениин дар­га, Баатар Шагдаров - “Толон” сониной захирал. Заатагүй шүлэгүүдыешни тэдээндэ хару­улхаб”, - гээд, үнэхөөрөөшье тэ­дээнтэй намайе танилсуулһан юм, - гэжэ Дугарма Батоболо­товна хөөрэнэ.

Хүдөө һургуулиин баг­шада “Толон” сониной бай­шан Москва хотын Кремль ошоһоншуугаар һанагдаа бэ­лэй. Айжа, аягүйрхэжэ байжа ороходонь, урдаһаань Баатар Бадмаевич урин налгайгаар угтан абажа, үнэн харгы руу шэглүүлһэн юм.

- Минии энэ зохёохы ажал­да тон ехээр дүнгэһэн хүн гэ­эшэ. Үргэн мэдэсэтэй, алишье тээшээ тэгшэ, техникыншье, уран зохёолойшье талаар бэр­хэ даа. Мүн уран зохёолдо бэеэ туршажа эхилэгшэдые дэмжэ­жэ, өөдэнь гаргадаг хүн гээшэ, - гэжэ Дугарма Батоболотова тэмдэглэбэ.

Баатар Бадмаевич Агын Уран зохёолшодой холбооной хүтэлбэрилэгшөөр мүнөө бо­лотороо ажаллана. Түрүүндээшье, мүнөөшье сагта Уран зохёолшодой холбоон суглаа, хуралдаа, уулзалгануудые ходол үнгэргэжэ байдаг. Ду­гарма Батоболотова өөрөө түрүүшынхиеэ нэгэ томо семи­нар һуралсалда хабаадаһанаа дурсана. Тиихэдэ өөрыгөө хүсэд уран зохёолшоншьеб гэжэ тоогоогүй, һаяхан лэ гуурһаа туршажа, далигүй дальбараа­хан мэтэ ябаа ха юм даа. Агын багшанарай колледжын томо танхим соо ехэ хуралдаан үнгэрбэ. Һүүлдэнь уран зохёо­лой шэглэлнүүдээр хубааржа, дүршэлгын уулзалганууд эм­хидхэгдээ. Тэрэ үедэ прозын шэглэлээр уран зохёолшо Ба­тожаб Цыбиков, уран шүлэгэй - Арсалан Жамбалон, Дамбаринчин Цыренжапов болон бу­сад бэлигтэй аха захатан эдир, залуу, һая эхилжэ байһан зон­до аша туһатай зүбшэлнүүдые үгэһэн юм. Тэндэл тон ехэ һуралсал абаа бэлэйбди гэжэ Дугарма Батоболотовна мэдэр­дэг.

- Баатар Бадмаевичай хэлэһэн заабари би хэзээдэшье мартадаггүйб. “Хармаан соогоо блокнот харандаш хоёрые хо­дол абаад ябагты. Ямаршье үе сагта элдэб һонин бодолнуу­дай ерэхэдэнь, тэрэнээ дары бэшэжэ абаха хэрэгтэй. Үгы болбол, бултыень мартаад, да­хин һанахагүйт”, - гэдэг бэлэй. Би мүнөө залуушуулда баһал иигэжэ хэлэгшэб, - гэжэ ирагуу найрагша хөөрэнэ.

Энэ үдэр Баатар Бадмаевич Шагдаровта зорюулагдаһан ду­лаахан үгэнүүд, дурсалганууд, амаршалгын баярай үгэнүүд удаан болотор замхаагүй. Һургуулиин һурагшад болон баг­шанар Баатар Шагдаровай зохёоһон шүлэгүүдые сээжээр уран һайханаар уншажа, сугла­рагшадые хужарлуулжа, ира­гуу һайхан уянгата үгэнүүдээр үнэншэмэ һайхан дүрэ зураглаһан бүтээлнүүдынь үшөө дахин бидэниие гайхуулаа. Дулдаргын хүүгэдэй хүгжэмэй һургуулиин багша Людмила Бадмаева “Бодхуулай һамганай гашуудал” гэжэ шүлэгыень сэ­эжээр уншажа, хүн зоной сэдь­хэл хүлгөөн хүмэрюулээ.