​​Ахаяа дахажа, адуушан болоо

Хүдөө хээрэ хүлэг моридоо дахан хүдэржэһэн «Үльдэргэ» ажахын урдаа хараха адуушан Солбон Эрдынеевич Цыденжаповые дуратай ажалаа хэжэ ябана гээд ойлгохоор байба. Адуун тухай асуухатайм сасуу шэг шарайнь гансата гэ­рэлтээд, нюдэнүүдынь ялалзаадхина.

- Солбон аха, хэдытэйһээ хүлэг эмээллэжэ эхилээбта? - гэжэ һонирхоһон байгааб.

- Малаан морин дээрэ анха түрүүн һуугаа һэм. Тиихэдэ бүри багахан байгааб. Арбатай­даа Аргуль гэжэ гүү һориһомби. Хожомынь Ха­люун мори һургахал һэм гэжэ ябатараа, адуу­шан болошооб.

- Энэ ушар тухайгаа хөөрэжэ үгыт.

- Дээрээ ахайтайб, хоёр эгэшэнэртэйб. Да­хуулдаг дүү хүбүүтэйб. Эдэмни бултадаа дээдэ һургуули дүүргэһэн. Хада гэртээ харин ошоһон хайрата аба эжы хоёрнай бултандамнай эрдэм ном олгуулха гэжэ оролдоо һааб даа. Эрдэни Цырендоржиевич баабаймнай наһаараа бензо­воз жолоодоһон, Дугарма Сампиловна эжым­най тоо бодолгын багша байһан гээд дуулгаһуу.

Хүдөө ажахын дээдэ һургуулида һуралсалаа үргэлжэлүүлхэб гэжэ эдэ хоёртоёо хэлсэһэн аад, Халюуниие заабол һургахаб гэһэн шунал­да абтан, тэдэнһээ тэрьедэн шахуу Түрхэл руу ябашоо һэм. Хойноһоом намай нэхэжэ, баабай эжы хоёрни ерээ һааб даа. Тиихэдэнь хоёр хо­ног Халюунтай носолдоһон би саашанхи бай­далаа ондоогоор бодоод байгааб. Намартаа сэрэгэй албанда татагдаа бэлэйб.

- Алба гараад, ажахын адуушан болоот. Тиимэ гү?

- 1994 онһоо ажахыда хүдэлнэб. Эбэртэ бодо мал нэгэ жэл харааб. Саашадаа ото аду­ушан ябааб. Һүүлэй хоёр жэлдэ мал ажалай бригадир нэрэтэй болооб. Ургалта болоо гү, уялга дээшэлээ гү? (энеэнэ). Бухатайнь, ямаа­тайнь, хонитойнь хамта хуу харалсаха болооб. Тиибэшье адуунһаа хайшаа холо ошохобиб даа. Тэдээнгүйгөөр минии ажабайдал үнгэгүй болошохол. Ахаймниш тиигэжэ хэлэгшэ һэн. Үльдэргын домог суу нэмээһэн, Буряадай Тол­гойлогшын кубок абажа шадаһан Халзаниие минии ахай Эрдэм Эрдынеевич лэ һориһон бшуу. Баруун тээһээ асарһан Азиаткые юу хүсэбэ гээшэб гэлсэжэ байтар, Халзамнай хатарһаар түрүүлжэ ерээ бэлэй.

Ахайнгаал ашаар бишье адуушан болооб. Сэрэгһээ ерэхэдэм, агроном мэргэжэлтэй Эр­дэм ахай малшан болошонхой намай урижа байгаа һэн.

- Хурдан хүлэгүүдтэ хүсэгдэхэгүй мори та һорёо гээшэ гүт?

- Бии. Найдални жэлтэйхэн ябаад, 12 даа­гануудые 13 модо зайда хүсэжэ, Хамбын шан абаа һэн. Арайл һүүлэй үедэ хүлынь үбдэнэ, гүйлгүүлнэгүйб.

- Үхибүүдтнай абадаал адли адуунда бэрхэ гү?

- Ууган хүбүүн Мэргэмнай адуу һургахадаа, угаа бэрхэ. Мүнөө Эрхүүдэ дээдэ һургуулиин оюутан болонхой. Нютагаа ерэхэдэнь, миин байлгадаггүй. Һаяхана Мужыхаһаа ерэжэ, гур­бан мори һургахыень гуйгаа бэлэй. Долоон хо­ног соо һургаад, һургуулидаа ошохо мүнгэтэй болоһон байгаал. Шэрнин хүбүүмнай хүлэгтэ баһа дуратайл. Хоёр басагатайбди.

Морин эрдэнидэ хабаатай дүршэлнүүд ахайһаа - дүүдэ, эсэгэһээ – үри хүбүүндэ дамжу­улагдана. Иимэ үргэлжэлэл байгуулжа шадаһан Буряадай түрүү адуушан Солбон Цыденжа­пов – олондо жэшээ!

Авторай гэрэл зураг