​​УРАГШАА ҺАНААТАЙ, ӨӨРЫН БОДОЛТОЙ

Хүн бүхэнэй наhанай харгын хараа бодолнууд, хүсэлдэхэ үйлэ хэрэгүүд, зориг хүсэл өөрын табисууртай байдаг гээд, би мүнөө нютагайнгаа эрхим хүнүүдэй нэгэн болохо Баянда Ба­тоевич Цыбиков тухай бэшэхэмни.

Дээдэ мэргэжэлтэй эсэгэнь ехэ ха­рюусалгатай ажалда хүдэлжэ, үндэр тушаалнуудта Хүрьбын, Yдын, Ана­агай совхозуудта хүтэлбэрилэгшөөр хүдэлhэн. Хожомынь Хориин тахяа шубуу үдхэдэг станцида олон жэлдэ дарга байhан. Харин эжынь Вера Цы­бановна hайхан буряад эхэнэрэй ша­нар шэнжэ шэнгээhэн, сагаан сэдь­хэлтэй долоон үхибүүдэй энхэргэн эжы хүдөөгэй ажалhаа айнгүй, Бата Сампилович нүхэртэеэ мал адууhаяа хаража, гэртэхи, газаахи ажалаа жэншэдгүй хэдэг байгаа. Тэрэ үедэ бүхы хүндэ хүшэр ажал эхэнэрнүүд хэдэг байгаа ха юм. Бага наhанhаа эхилжэ, 5 хүбүүд, 2 басагадаа үмсын гү, али хамтын ажалда илгаагүй үнэн сэхээр хандаха гэжэ hургаhыень, мүнөө үри хүүгэдынь булта дээдэ hургуулитай мэргэжэлтэд болонхой.

Хотогор баян Хори аймагай хүбшэ тайгаар баян, үнэр арьбан Хүрбын гол тоонтотой, хонгор hайхан Тээгдэ нютагта 1974 ондо хабарай дулаахан үдэрнүүдтэ ажалша малша бүлэдэ - үхэр малай эмшэн Бата Сампилович ба Вера Цыбановна хоёрой гурбада­хи үхибүүн боложо, Баянда түрэhэн намтартай. Баабай эжы хоёройнгоо нэрэ нэрлүүлжэ ябаха хүбүүндэ бэ­лиг ехэтэй, болор зүрхэтэй, арад зон­доо аша туhатай болохыень хүсэжэ, иимэ нэрэ үгэhэн байна.

Баянда хадаа урдаа хараха Борис ахатай, Светлана эгэшэтэй, даху­улжа ябаха Оюна гэжэ дүү басага­тай ба Бэлигтэ, Мунко, Чингис гур­бан дүү хүбүүдтэй. Айлай хоёрдохи хүбүүншье хадаа бүхы хүшэр хүндые хуу ойлгодог, хойноhоонь гараhан дүүнэрээ үргэлсэжэ, аба эжыдээ яhала туhатай байдаг байгаа.

1980 ондо Цыбиковтэнэй ехэ бүлэ Хори нютаг зөөжэ ерээ. Эн­дэл багаhаа шуран түргэн, эжы абадаа туhалха гэжэ оролдодог байhан Баянда хүбүүн 1981 оной намарай hайхан сагта Хориин хоёр­дохи hургуулида ном hудар шудал­хаяа эхин hургуулиин богоhо анха түрүүшынхиеэ алхаhан байна. Бага наhанhаа хурса, hүбэлгэн ухаатай хүбүүн, илангаяа тоо бодолгоор hайн дүнгүүдые харуулдаг байгаа, шатар нааданай мүрысөөнүүдтэ эдэбхитэй хабаададаг hэн.

Yшөө тиихэдэ hургуулиингаа те­атрай эдэбхитэй хабаадагша боло­жо, аймагайнгаа ДК-гай таг ордоной тайзан дээрэ наада табилсадаг hэн.

Хурсахан харасатай, тоб гэмэ бо­долтой хүбүүн 1991 ондо hургуулияа hайнаар дүүргээд, Буряадайнгаа ни­ислэл хото ошожо, В.Р. Филипповэй нэрэмжэтэ хүдөө ажахын академиин малай эмшэнэй таhагта оробо. Та­бан жэлэй хугасаа соо hуража байха үедөө урин шарайтай, илдам зохид зантай Инна басагантай хуби заяа­гаа ниилүүлжэ, залуу гэр бүлэ болоо.

Малай эмшэн мэргэжэлтэй боло- һон тухай үнэмшэлгэ абажа, 1996 ондо дээдэ hургуулияа дүүргээд, залуу хүбүүн эршэ хүсэеэ зангида­жа, үни бодолгото болонгүй, Бата Сампилович эсэгынгээ наhанайнгаа амаралтада гарахадань, хүнгэн бэшэ энэ ажалыень халан абажа, ажалайн­гаа намтар эхилээ hэн.

Тахяа шубуу үдхэдэг фабрикын­гаа хаагдахада, hанаhанаа заабол бэелүүлдэг сэхэ сэбэр, зоной түлөө зоригтой ябадаг, ажалдаа нарин нягта хандасатай Баянда Батоевич Инна Валерьевна нүхэртэеэ Улаан- Yдэ хото зөөжэ ошоод, 2001 ондо «Вектор» гэжэ нэрэтэй эмхи зурга­анай газар таһагые түлөөлжэ эхи­лээ hэн. Хүдэлмэри хэхэдээ эрэ дор­гон, дүрбэн тэгшэ Инна Валерьевна нүхэрынь мүнөө Улаан-Yдэ хотын Росгосстрах компаниин ударидаг­шын орлогшоор хүдэлнэ. Иимэ бэр­хэ, шуран, гэр бүлэ болохо үйлэтэй байhан хоёр золгожо, 23 жэл соо хамта ажаhууна. Мүнгэн түрэеэ угта­хаяа байна.

Һуралсал гэгээрэл - гүрэн түрын тон шухала hалбари болоно, хүн бүхэнэй саашанхи харгыда үндэhэ hуури табина. Энээн тухай Баян­да Батоевич тон hайнаар мэдэhэн дээрэhээ мүнөө гансашье Хори ню­тагтаа бэшэ, харин бүхы хото ай­магуудаар ябажа, шэнэ баригдаhан дэлгүүр, hургуули, хүүгэдэй сэсэр­лиг, соёлой байшан ба гүрэнэй эмхи зургаануудта элдэб соносхол, зар­лалга, олондо мэдээжэ болгохын ту­лада гаргаһан плакат-зураг гэхэ мэ­тые байгуулдаг ажалтай юм.

Юун бэ гэхэдэ, эсэгэнь Бата Сампилович анхаралтайгаар hургуулиин дутуу дундануудые ха­дуужа абаад, туhалха гэжэ оролдодог hэн. Хориин хоёрдохи hургуулиин 50 жэлэй ойн баярта бэлэг сэлэг үгэhэн байна. Баянда Батоевич баhал түрэл hургуулидаа өөрынгөө хубитаяа оруулжа, ехэ туhа хүргөө hэн.

Нёдондо түрэhэн Тээгдэ ню­тагтань шэнэ байшанай нээгдэ­хэдэ, анхаралаа табижа, талада байжа шадахагүй дээрэhээ хабаадал­сажа, бүхы соносхолнуудыень тон үнэгүйгөөр хэжэ үгэhэн байна. Энэ hаяхана Хори тосхондомнай худал­даа наймаанай «Барис» гэжэ түб газар нээгдээ. Эндэшье Баянда Ба­тоевичой хүтэлбэри, дүй дүршэл ба туhаламжань үзэгдөө.

Суг хамта hураhан нүхэдынь Б.Б. Цыбиков ба С.А. Луньков гэгшэд иимэ hайн нүхэртэй байhандаа омо­горхоно. Баянда Батоевич нэгэ ню­тагаархидые нэгэдүүлдэг бүлгэмэй гэшүүн юм. Нютагаархидтаа туhа- ламжа хүргэжэл байдаг. Ямаршье хэрэгээр хандахада арсадаггүй, зайл гэhэн үгэдөө хүрэдэг гэжэ аймагай засаг даргын орлогшо Э.Н. Ламха­нова хани халуунаар дурсана. Суг hураhан нүхэдөөрөө нягта халуун холбоогоо алдаагүй, уулзалгануудые эмхидхэдэг, туhалха гэжэ оролдодог, багшанараа хүндэлдэг.

Мүнөө үедэ Баяндатан гурбан ба­атар хүбүүдые хүмүүжүүлжэ, үнэр баян ажаhууна.

Энэ бүлэдэ амгалан байдал, элүүр энхые болон эгээл hайн hайханиие, ажалдань үшөөшье үндэр амжалта­нуудые хүсөөд, эрдэни түрэеэ тэм­дэглэлтэрээ, үшөө олон жэлдэ үнэр баян hуухань болтогой гэжэ үреэхэ байнаб.

Эржена ЖИГМИТОВА, Хориин хоёрдохи дунда hургуулиин буряад хэлэнэй багша