​​Арад зоной үргэмжэтэй

Арюнамнай жэлэй дүрбэн сагай эгээл баян сагта, сабшалан нугаяа сабшажа, үбhэ хуряалгаяа дүүргээд, үхэр малайн­гаа үбэлжэлгэдэ үбhэеэ сомоолоод байха үедэ, алтан намарай амтатайхан алим жэмэс, огородой эдеэ, ой тайгын хэшэгhээ дээжэлэн хүртэлсэжэ байхада, 1993 оной уhан тахяа жэл­дэ, октябриин 19-дэ Сэлэнгэ аймагай Харганаа нютагта түрэhэн юм. Жаргал абань, Светлана эжынь ямар ехээр баярлаа гээшэб…

Басаган түрѳѳ, баабай эжын туhамаршан, олон басагадтай боложо байнабди гэжэ бай­жа хүхин омогорхоhон гээшэнь аргагүй. Арюна hургуулидаашье hурахадаа ондоохон, hуралсалдаа харюусалгатайгаар хандажа, hургуулияа амжал­татайгаар дүүргэжэрхибэ. Һуража байхадань, тэрэ үедэ hургуулиин дэргэдэ залуу багшанар Дылгыр Дымбрылжапович ба Ирина Бальжи­нимаевна Дымбрыловтэн арадай аман зохёолой ба хатарай «Алтан туяа» гэжэ бүлгэм байгуулжа, бүхы бэлигтэй үхибүүдые хамтаруулжа, ульгам шударгы согтойгоор ажаллаhан юм. Энэ бүлгэмдэ эдирхэн Арюна габшагай эрмэлзэлтэйгээр хабаа­дадаг байгаа. Эндэhээл уламжалан, Арюнын бэ­лигэй эрдэни шулуун ялалзажа эхилээ юм.

Республика соогоо, Бүхэроссиин ба регион хо­орондын мүрысɵɵнүүдтэ хабаадажа, Арюнамнай алтан, мүнгэн медальнуудта хүртэлсэhэн бай­ха. 2007 ондо «Минии Федераци», Владивосток хотодо ВДЦ «Океан» лагериин дэргэдэ үнгэрhэн мүрысɵɵндэ хабаадалсажа, ехэтэ шалгарhан юм. Владимир хотодо «Хани нүхэсэл - 2008» гэhэн хатарай мүрысɵɵндэ хабаадажа шалгараа. 2010 ондо Буряад ороной Дангина, «Алтарганын» фе­стивальда Дангинын мүнгэн медальда хүртэhэн юм. Тэрээнhээ гадна Арюнын бэлиг талаан улам хурсадажа, «Росси гүрэнэй эдир гоохон», 1-дэхи вице-мисс, «Мисс Азия», «Краса Бурятии», «Мисс Ёрдынские игры» гэхэ мэтэ олон янзын зиндаану­удтай.

Арюна ганса нюур шарайгаараашье урихан, сэ­бэрхэн аад лэ, харин досоохи сэдьхэлэйнь байдал баhал налгайхан, хүнүүдэй түлѳѳ hанаагаа зободог, урагшаа hанаатай. Нютагайнгаа арад зониие хүндэлдэг, хүнүүдтэй даамайханаар хѳѳрэлдѳѳ дэлгээжэ шададаг юм. Абари зангаараа эсэгэеэ­шье, эхэеэшье, түрэлхидөө hажааhан. «Монгол уг­саатанай Гоохон Дангина» гэжэ үндэр нэрэ солодо хүртэхэдѳѳ, үнэн зүрхэнhѳѳ би буряадби, буряад дайдын басагамби, манай буряад арад зон монгол угсаатантай нэгэ эрмэлзэл сэдьхэлтэй, Эхэ орон­доо дуратай, арад зоноо хайрлаха ёhотойбди гэжэ досоогоо сэдьхэжэ байгааб», - гэжэ Арюна намда хэлээ hэн.

Арюна эжы абадаа ехэ дуратай, алтан лэ түрэлхидтэйб гэжэ hанажа ябадаг. Гэр бүлэдѳѳ дундахи үринь хадаа, Баирмаа эгэшэеэ хүндэлдэг, Барас дүүгээ анхаран ойлгожо ябадаг. Зүүн Си­бириин гүрэнэй технологическа дээдэ hургуули түгэсхөөд, Монгол орондо хүдэлөө. Тэндэ хүдэлхэдөө, нигүүлэсхы сэдьхэлэй ажал ябуулаа. Монголой заа үхибүүдэй «улаан бурханай улаан цэцэг» - манайхяар «корь» үбшэнөөр үбдэхэдэ, hара бүхэндэ мүнгэеэ сэдьхэлэй уряагаар үгэжэ байгаа. Нютагтаа дуганай нээгдэхэдэ, нэгэ мян­ган доллар туhаламжа эльгээгээ. Иимэл даа, дан­гина басагамнай. Ухаатайшье, арад зоноо хайрла­даг уужам сэдьхэлтэйшье…

Эхин шатын шаби ябахадаа, Арюна мүрысөөндэ хабаадахадаа, «Эдир Дангина» болоhойб гэжэ өөрөө сэдьхэн оролдоо юм. Хүндэтэ жюриин гэшүүд «Эдир Дангинын» алдар солые ондоо ба­саганда даалгахадань, голхоржо уйдаагүй hэн. 2010 оной Дангина, 2010 ондо «Алтаргана» на­аданда мүнгэн медальда хүртөө юм. Аяар зургаа дахин элдэб мүрысөөнүүдтэ хабаадажа, алдар со­лодо хүртэлсэжэ, Буряад ороноо суурхуулжа яба­на. Арюнаб гэжэ дээрэлхэжэ шададаггүй, үетэн нүхэдөө, нютагаархидаа, аба эжыгээ хүндэлдэг юм. Жаргал абадаа адли болоhойб, хэлэhэн үгэдөө хүрэжэ, арад зондоо туhатай ябаhайб гэжэ hанадаг. Түрэл хэлэндээ дуратай ябая, «Буряад үнэн» сониноо уншажа, захил хэжэ байгты гэжэ залуушуултай флешмобто хабаадахадаа, нэгэтэ бэшэ уряалhан байха. «Үнэнэй» хуудаhануудта, «Нютагай шарай дулаан», «Уулзуур», «Бэлигэй дээжэ», «Гал гуламта», «Тооно» гэхэ мэтын гар­шагуудые hонирхожо уншадаг юм. Һүүлэй үедэ Гусиноозёрск хотодо Сэлэнгэ аймагайнгаа за­хиргаанай байшанда соёлой талаар ажал ябуул­гын дарга, тиимэ дээрэhээ соёлой ажалые үргэжэ байдаг хүнүүдэй нэгэн болоно. Хүн бүхэндэ аба эжын нангин жэшээ, үбгэн баабайнарай, hамай төөдэйнэрэй буян хэшэг байдаг…

Абань – Жаргал Баирович нютаг нугадаа хүндэтэй хүн. Эжынь – Светлана Добчиновна түрүү ажалша, эрмэлзэл ехэтэй, арад зоной ударидагша, арюун сэдьхэлэйнгээ уряагаар аймагаа түлөөлжэ, Сэлэнгэ аймагай Станислав Дашиевич засаг даргын нэгэдэхи орлогшо болоно… Иимэл түрэлхидтэй басаган тэдээнhээ жэшээ абажа, Бу­ряад ороноо хаа-хаанагүй түлѳѳлжэ, суурхуулжа ябана ха юм даа…

«Гоохон дангинын нангин нэрые

Дээрэ үргэжэ, ухаан бодолоо

Гүрэнэй ажалда бадараажа,

Дэлисэ үргэн сэдьхэлээ дэлгээжэ,

Арадай хэрэгтэ хам оролсон,

Арюунамнай, нютагаймнай басаган,

Алдар солотой ябахашни болтогой!»

- гэжэ үреэнэбди…

Нина АРТУГАЕВА, ирагуу найрагша