​​Алтайн аза талаантайшуул

Сергей ба Доржи-Ханда Цыбиковтэн

Хяагта аймагай Алтай нютаг­та арад зондоо хүндэтэй үнэр баян гэр бүлэ ажаһуудаг юм. Сергей Цыбиков 1958 ондо нютагай багшанарай гэр бүлэдэ гурбадахи үринь боложо, алтан дэлхэйдэ мүндэлһэн. Абань – Очир Хандуевич Цыбиков, эжынь Бадмасу Очировна Цыбикова. Эдэ хоёр багшанар 10 үхибүүдые түрэһэн, үндылгэһэн, һургаһан. Бултандань дээдэ эрдэм олгуулаа.

Солотой суутай Бадмасу Очи­ровнагай хүбүүн Сергей 1975 ондо Хүдэриин дунда һургуули дүүргээд, багшанарай дээдэ һургуулиин фи­зико-математическа факультет дүүргэжэ, физикын багша боложо гараһан. Институдай һүүлээр Ехэ-Хүдэридэ, удаань түрэл Алтайдаа багшалаа. Тиихэ зуураа хүбүүдые барилдаанай нюусануудта һургаха хүсэл сэдьхэлдэнь бадарһан юм. Энэ һанаашаяа бэелүүлхын түлөө хэшээлнүүдэй удаа эдиршүүлтэй эсэшэ сусашагүй хүдэлдэг болобо. Сергей Очировичай оролдосо эрмэл­зэлынь сэгнэжэ, Хяагтын ДЮСШ-гай тренер-багшаар томилһон юм.

Иигэжэ Алтай нютагайнгаа ба­рилдааша суу солые, һүлдые үндэр дээрэ үргэһэн бэлигтэй һоригшо хори гаран жэлэй туршада хүүгэдые һургаха зуураа Монгол оронтой, Буряадай бусад аймагуудтай, Үбэр Байгалай хизаартай спортивна бата бэхи харилсаануудые тогтоожо шадаһан байна.

Эгээн түрүүшын турнир 1984 ондо үнгэргэхэдөө, Алтай нюта­гай эрхим хүбүүн, Алтайн совхозой түрүүшын директор Доржи Доржи­евич Банзаровай дурасхаалда зорюулһан юм.

Сергей Очирович юрэл һорилго хээд, шабинараа һургаад байдаг бэшэ, шэнжэлхы удхатай хүдэлмэри ябуулдаг. “Сүлөөтэ болон буряад барилдаагаар мүрысөөнүүдые ха­рагшадта үзэмжэтэй болгохо арга­нууд” гэһэн проект зохёон бэшэжэ, аймаг дотороо барилдаа хүгжөөхэ хүдэлөөндэ ехэ түлхисэ үгэһэн бай­на.

Сергей Цыбиков СССР-эй болон Ород Уласай спортын 11 мастерые, спортын мастерта 30 кандидадые бэлдэжэ гаргаа. 7 шабинь барилда­агаар тренернүүд болонхой, 2-ынь Буряад Уласай габьяата тренернүүд. РФ-гэй Болбосоролой хүндэтэ хүдэлмэрилэгшэ эдэнэй дунда бии.

Энэ жэлдэ бэлигтэй һоригшо Засагай газарай зүгһөө “Золотой Олимп” гэһэн спортивна шагналда хүртэжэ урмашаа.

Сергей Очировичай наһанайнь нүхэр Доржи-Ханда Дамдинжаповна Урда-Ага нютагай ажалша, малша бүлын үринь юм. 8 хүүгэдэй нэгэни­инь болоно. 1978 ондо Агада Гүнэйн дунда һургуули дүүргээд, Буряадай соёл-гэгээрэлэй училищиин хоре­ографиин отделениие дүүргэһэн. 1981 онһоо Алтайн клубта балет­мейстерээр хүдэлжэ эхилээ. Физи­кын багшаар хүдэлжэ байһан Сергей Очирович залуухан сэбэрхэн баса­ганда инаг дураяа мэдүүлжэ, 1982 ондо айл бүлэ болоһон. Доржи-Ханда сэбэр сэхэ зантай, сэлмэг һайхан бо­долтой, үргэн уужам сэдьхэлтэй, хүн зондо зөөлэнөөр хандадаг, ороһон гараһан айлшадые халуунаар угта­даг – одоол жэнхэни ёһоёо сахидаг хүүхэн даа.

Үнэндөө, би Доржи-Хандые Ал­тайн эгээл эрхим бэри гэхэ бай­наб. Жэбжэгэр үндэр бэетэй, жэгдэ һайхан гэшхэдэлтэй, зан абаряараа­шье угаа һайн – юрэдөө, иимэ хүнүүд үсөөн ёһотой даа гэжэ һанадагби.

Доржи-Ханда Дамдинжаповна­гай нэрэ зэргэнүүд: Буряад Уласай соёлой габьяата хүдэлмэрилэгшэ, Ород Уласай болбосоролой хүндэтэ хүдэлмэрилэгшэ мүн.

Гушаад жэлнүүдтэ тэрэ “Толон” ансамблиие хүтэлнэ, жэшээтэ нэрэ­тэй болгоо. Испани, Урда Солонгос, Германи, Голланди, Монгол, Польшо гүрэнүүдээр һурагшадтаяа ябажа, ялас гэмэ амжалтатай бусажа ерэдэг заншалтай һэн.

Гайхалтайнь гэхэдэ, урлахадаа, зурахадаа, эсхэхэдээ, оёходоо бэрхэ энэ эхэнэр “Мүнгэн аялга” моодын театр нютагтаа байгуулаад, зондоо коллекцинүүдые харуулжа байдаг. Буряад Уласай Засагай газарай, Ара­дай Хуралай Хүндэлэлэй грамотану­уд, Ородой Холбоото Уласай Соёлой яаманай диплом, бусад олон шаг­налнууд онсо оролдосотой, урлагта ульһатай багшада барюулагдаһан байха юм.

Энэ эбтэй эетэй, хүндэмүүшэ, хүдэлмэришэ айл бүлэ гурбан эрдэ­ниин тоогоор хоёр хүбүүдтэй, нэгэ басагатай.

Эдэнь зоной дээжэ хүнүүд болон­хой. Анатолий, Түмэн хүбүүд барилдаагаар Ород Уласай спортын мастер­нууд мүн. Анатолий БГУ-гай багша, информатикын кафедрые даагша, пе­дагогикын эрдэмэй кандидат. Түмэн Хяагтын 4-дэхи һургуулиин багша, уласай залуу багшанарай конкурсдо илагша болон тодорһон. Басаган Туяна багша мэргэжэлтэй, хэлэ бэ­шэгэй эрдэмэй кандидат. 2014 ондо “Жэлэй эрхим багша” гэһэн уласай урилдаанда илаһан юм.

Жэшээтэ бүлын эжы аба хоёр табан аша зээнэрээ эрхэлүүлэн, хүмүүжүүлгэдэнь туһалжа байдаг.

Сергей Очирович Доржи-Хан­да Дамдинжаповна хоёр гэр бүлын заншал сахихада болон хүүгэдые хүмүүжүүлгэдэ габьяатай байһанай түлөө “За любовь и верность” гэһэн медаляар энэ жэлдэ шагнагдаһан байна. Энэ шагналаа Буряадай Тол­гойлогшо А.С.Цыденовэй гарһаа абаа бэлэй. Алтайн аза талаантай, ари­гуун сэдьхэлтэй эдэ хоёр бэрхэшүүл “Буряадай түрүү хүнүүд” гэжэ үндэр нэрэ зэргэдэ хүртэхэ дүүрэн эрхэтэй гэжэ үнэн сэдьхэлһээ тоолоноб.

Екатерина РАДНАЕВА, ажалай ба ара талын ветеран