​​Хэлэеэ абарха саг тулажа ерээ

Буряад Улас, Эрхүү можо, Үбэр Байгалай хизаарай Засагай газарнуудай хоо­рондо буряад хэлэ сахин хүгжөөхэ талаар гурбан талын хэлсээ баталха тухай дурадхал манай уласай Толгойлогшо бо­лон Засагай газар оруулһан бай­на. Энээн тухай Буряадай ниис­лэл Улаан-Үдэ хотодо үсэгэлдэр ажалаа дүүргэһэн Уласхоорон­дын “Буряад хэлэн XXI зуун жэлдэ” гэһэн ехэ хурал дээ­рээ мэдээсэгдээ. Энэ томо хэм­жээ ябуулгада гурбан гүрэндэ – Ородой Холбоото, Монгол болон Хитадай Арадай Уласу­удта – ажаһуудаг буряадуудай дүрбэн зуу гаран түлөөлэгшэд сугларжа, хайшан гэжэ түрэл хэлэеэ саашань хүгжөөхэ тухай хөөрэлдөө үүсхээ.

Саһан дээрэхи мүр хайлаха, саарһан дээрэхи нэрэ үгы болохо

Ехэ хуралай нэгэдэмэл зүблөөн Буряадай Гүрэнэй Хоца Намса­раевай нэрэмжэтэ академическэ буряад драмын театрай танхим соо үнгэргэгдөө. Эндэ сугларһан зониие Буряад Уласай Толгой­логшо – Буряад Уласай Засагай газарай Түрүүлэгшэ Алексей Цы­денов амаршалаа. Ехэ хуралда ерэжэ хабаадалсажа байгаа хо­лын үндэр айлшадта – Монголой, Хитадай, Эрхүү можо болон Үбэр Байгалай хизаарай засагай зур­гаануудай, болбосоролой, соёлой һалбаринуудай, олонии­тын, эрдэм шэнжэлгын болон шажан мүргэлэй эмхинүүдэй түлөөлэгшэдтэ хандажа, саашан­хи ажалаа суг хамта эрхилжэ, эхэ хэлэеэ алдахагүйн тула оролдоё гэжэ уряалаа.

Уласай даргын һанамжаар, буряад хэлэндэ мүнөө тогтоод байһан байдал бултанай һанаа зобооно. Гансал улас түрын за­сагай зургаануудай зүгһөө хэгдэ­жэ байһан ажал, үгтэжэ байһан мүнгэн түрэлхи хэлыемнай абархагүй гэжэ Алексей Цыде­нов һанамжалаа. Тиимэ ушарһаа энэ хадаа айл бүхэнэй, эхэ эсэ­гын хубиин харюусалга болоно бшуу. Имагтал гэр бүлэдөө, эгээл дүтынгөө түрэлхидэй дулаахан дүхэриг соо үндэһэн хэлээрээ хэ­лэжэ эхилһэн хүүгэд хэзээдэшье тэрэнээ мартаха аал?

Гэхэтэй хамта, хүүгэдэй сэсэрлигүүдэй, һургуулинуудай үүргэ бага бэшэ. Нэгэ үгөөр хэ­лэбэл, хэлэнэй ниитэ нэгэ хүреэ, оршон байдал байгуулха шухала гээд уласай дарга хэлэнэ һэн.

Сэсэн айлшадай сэнтэй зугаа

Энэ хуралдаанда ерэһэн айлшад үгэ хэлэхэдээ, өөһэд бүхэнэйнгөө нютагта яагаад бу­ряад хэлэеэ үзэдэгөө, ямар ажал ябуулдагаа хөөрөө.

Буряад хэлэнэй 2030 он бо­лотор хүгжэхэ Холын хараата түсэб гээд нэрлэгдэдэг страте­ги тухай Буряад Уласай Засагай газарай Хүтэлбэрилэгшэ Баяр Цыренов элидхээ. Мүн тиихэдэ Эрхүү можын Засагай газарай Түрүүлэгшын орлогшо, Усть-Ордын Буряадай тойрогой Захир­гаанай Хүтэлбэрилэгшэ Анатолий Прокопьев, Үбэр Байгалай хиза­арай Агын Буряадай тойрогой Захиргаанай Хүтэлбэрилэгшын орлогшо Билигма Будаева хоёр тойрог нютагуудтань тогтоод байһан байдал тухай элидхэлнүүд соогоо хөөрэһэн байха юм.

Манай гүрэндэ, Монголдо эл­дэб шалтагаанаар буряад хэлэн шахардуу байдалда ороод, тэрэ­нээ мэдэхэгүй зоной тоо олошор­жо байгаа һаань, гансал Шэнэхэ­энэймнай 7700 гаран буряадууд бултадаа эхэ хэлэеэ мэдэнэл даа!

Гурбадахи ехэ хурал Агада үнгэргэгдэхэ

Үсэгэлдэр ехэ хурал зүбшэн хэлсэлгын зургаан ондоо тал­майнуудаар таража хүдэлөө юм. Удаань Буряадай гүрэнэй ехэ һургуулида эсэсэй дүнгүүдые согсолһон зүблөөн зарлагдаа. Тэрээн дээрэ ерэхэ арбаад жэл­дэ түрэлхи хэлэнэймнай яажа хүгжэхэ тухай Холын хараата түсэб (стратеги) баталагдаһан байна.

Үбэр Байгалай хизаарай Агын Буряадай тойрогой Захиргаа­най Хүтэлбэрилэгшын орлог­шо Билигма Будаевагай дурад­хал Буряад Уласай Толгойлогшо Алексей Цыденов дэмжэжэ, улас­хоорондын удаадахи ехэ хурал 2020 ондо “Алтаргана” наадантай хамтаруулагдан, Агын тойрогто үнгэргэгдэхэ болобо.

Үнгэрһэн ехэ хурал тухай удаа­дахи дугаартаа мүн лэ бэшэхэбди.

Борис Балдановай гэрэл зураг