​​Абаржа шадаһанаа - алдангүйгөөр

Хэрбэеэ Зүблэлтэ засагай үедэ Буряадай дэбисхэр дээрэ шубуу үсхэбэрилдэг аяар 8 фабрика тоологдодог һаа, шэнэдхэн хубилалтын 1990-ээд онуудай хойшолонһоо боложо, Улаан-Yдын шубуунай фабри­кал үлэнхэй. Тус эмхиин захиралай орлогшо – юрэнхы инженер Бадма Дугаржапович Баяртуевтай хөөрэлдөөн – уншагшадай анхаралда.

- Yйлэдбэриингээ хэмжээ та хэр зэргэ сэгнэнэбта?

- Абаржа шадаһанаа алдангүйл ябахаяа оролдонобди. Уруу­гаа унангүй, хүсэшэгүй үндэр түсэбүүдые хараалангүй, хэм соохо­ноо дабшанабди.

- Шубуунай фабрика мүнөө хэды толгой тахяа үсхэбэрилнэ бэ?

- Ехэдээл һаа, 250 мянган толгой болодог. Жэлэй турша соо хоёр удаа тахяануудаа һэлгэнэбди. Тиихэ үеэр 50 мянгаар үсөөрдэг аабза.

- Yдэрэй туршада хэдые үндэгэлнэб?

- 213-215 мянган үндэгэ абанабди. Тахяагай үсөөрхэдэ, 180 мянга боло­дог.

- Буряадай ажаһуугшадай хэды хубииень үндэгөөр ханганат?

- Сохом 40 хубииень.

- Улаан-Yдын шубуунай фа­брикын үндэгэнэй үнэ сэн бусадайхиһаа үндэршэг гэжэ ада­гладагби.

- Эрхүүһээ, Новосибирскһээ, Красноярскһаа болон бүри саанаһаа асарагдаһан үндэгэн наймаанда оро­тороо, үнихэн болошоно. Тиимэһээ шанарынь буурана. Харин бидэ та­хяанайнгаа үндэгэлхэтэйнь сасуу дэлгүүрнүүд руу ябуулнабди.

Улаан-Үдын шубуунай фабрикада Бадма Дугаржапович 1989 онһоо хүдэлнэ. 27 жэлэй саана юрэнхы инженерээр дэбжүүлэгдэһэн. Үйлэдбэриин бүхы нарин талыень һайн мэдэхэ дээдын гарай мэргэжэлтэн юм.

- Холоһоо асарһан хоолоор тэ­жээнэт гэжэ дуулаа һэм. Зүб гү?

- Зүблэлтэ засагай үедэ Буряадай ажахынуудһаа орооһо таряа худал­дан абагша һэмди. Харин мүнөө Ке­мерово, Красноярск, Алтай болон бу­сад газарнуудһаа асарнабди. Үдэрэй туршада тахяанууднай 20 тонно орооһо эдинэ. Эдюулдэг орооһомнай фуражна - адуу малай гэжэ нэрэ­тэй. Гадна хэдэн янзын ешмээн, обёос болон бусад хоолнуудые баһа үгэдэгбди.

- Тахяануудтнай дальбараануу­дые дарана гү?

- Анхан өөһэдын инкубатортай байгаабди. Гаргашань ехэ болоод, мүнөө дальбараа даруулхаяа болин­хойбди. Һая гараһан шаб шарахан дальбараануудые Эрхүүһээ Белоре­ченскэ фабрикаһаа захижа асаруул­набди.

- Гаргашатнай ехэ ааб даа.

- Салин түлэхэһөө эхилээд, гарга­шамнай ехэ. Зайн галшье үнэтэй гүб даа.

- Мүнөө хэды хүн фабрикада ажалланаб?

- Анхандаа 500 хүн хүдэлдэг бай­гаа. Шэнэ оньһон түхеэрэлгэнүүдые нэбтэрүүлхэдэмнай, 100-һаа үлүүхэн зон үлөө. Урид Россиин оборудованитай байхадамнай, нэгэ байшан дотор 25 мянган тахяа һуудаг һэн. Харин Испан түхеэрэлгэнүүдэй аша­ар нэгэ байшан дотор 54-55 мянган тахяа багтаанабди. Хэды ехэ алмалта болоно гээшэб.

Энэ оньһон түхеэрэлгэнүүд ажа­лыемнай ехэ амархан болгоо. Шэбхэ шабааһыень хуу арилгана. Неделиин 3 дахин лентэһээ гарганабди. Тэрэнииень хаана хэхэмнайб гэжэ һанаа зоборитой байгаа. Мүнөө энэ бэрхэшээл шиидхэгдэнхэй. Таряалангууд­таа үтэгжүүлгэ хэхыень Улаан-Үдэдэ зэргэлээд байһан ажахынууд руу абаашанабди. Фабрикыемнай тойроод, тахяагай шэбхэ шабааһан үгы.

- Хүгжэлтын талаар хэмжээнүүд үүсхэгдэнэ гү?

- Манай тахяагай мяхан худал­даанда табигдадаггүй байгаа. Хуу­шанай ёһоор гарганат гэжэ голодог һэн. Шэнэ байшан дотороо мүнөө сагай эрилтэдэ таарама малай улай хэдэг цех байгуулхамнай. Хинадаг албануудай зүбшөөлөө үгэхыень хүлеэнэбди.

- Жэлэй туршада хоёр дахин тахяануудаа һэлгэнэт гэжэ ойлго­ном. Теэд мяхыень хайшань хэнэт?

- Ехэ үйлэдбэри руу ябуулагдадаг байгаа. Манай тахяануудай үүлтэр – хатуу мяхатай. 1 жэл 7 һара соо ажамидарна, үндэгэ үгэнэ. Энэ бол­бол үндэгэлдэг түлэг хаһань бшуу. Наһатай болоходонь, һэлгэхэ баа­тайбди. Харин мяханай үүлтэрэй та­хяанууд 40 үдэр соо бэежээд, найма­анда гарашана ха юм.

Асуудалнуудтамнай харюусаһандатнай баяраа мэдүүлнэбди. Хараа түсэбүүдээ бүгэдыень бэелүүлыт даа!