​​Айлай гэртэ – һургуули, сүмэ соо – спортын зал

Буряад Уласай Арадай Хуралай Үндэһэ яһатанай, залуу­шуулай бодолгын, олониитын болон шажан мүргэлэй нэгэдэлнүүдэй талаар хорооной һунгамалнууд Бэшүүр аймаг хүрөө. Иимэ утаар бэшэһэндэмни, уншаг­шад, хүлисэгты. Хорооной түрүүлэгшэ Валерий Доржиев уулзалгануудта хэлэхэдээ, бү гайхагты, Арадай Хуралда эгээл ехэ, олон үүргэтэй хороон гээшэбди гэжэ ойлгуулаа. Арадай һунгамалнууд Бэшүүр аймагай нютагуудаар ябажа, арад зоноор уулзажа, хүндүүлхэй асуудалнуудыень зүбшэн хэлсээ. Тиихэдээ онсо анхарал арад зоной бэе махабадай элүүржүүлгэдэ хандуулаа.

Юугээр дулаасуулхаб?

Хонхолодо арадай хүсөөр тамирай байшанай баригда­жа байһаниие бүхыгөөрөө дэмжэжэ байһанаа арадай һунгамалнууд мэдүүлээ. Тии­хэдээ нэн түрүүн яажа, ямар аргаар дулаасуулагдахаб гэжэ һонирхоо. Эндэ зайн галаар дулаасуулха һанаатай байнад. Теэд Валерий Пурбуевичай тоолуулхадань, энэнь нилээн ехэ гаргашатай байба. Тиихэдэ һургуулиин байшантай тами­рай байшаниие холбохо залгаа баригдана. Энэнь баһал дулаан байхаар хараалагданхай.

- Бидэ тамирай байшангүй яажа байхабибди – залуушу­улнай олон, жэлһээ жэлдэ үхибүүднай олошорно гээд, өөһэдөө барижа эхилээбди. Теэд саарһа дансагүйгөөр, гүрэнэй баталамжагүйгөөр юуншье бүтэдэггүй юм байна. Тиимэһээ ябахын һайгаар хуулита болгообди. Багшал­ха һоригшо болон ажалшан хэрэгтэй: хэн эдээндэ салин түлэхэб гэхэ мэтэ асуудалнууд гараад ерэбэ, - гэжэ нютагай залуу сомон дарга Вячеслав Митыпов мэдүүлээ.

Уулзалгада Чингис Дугар­жапович Цыренов түрүүтэй нютагай аха захатан ерэжэ, нютагайнгаа ажабайдал бо­лон түүхэ хөөрэжэ үгөө. Энэ һургуулиин багахан байшан үнгэрһэн зуун жэлэй жараад оноор айлай гэр байһан бай­гаа! Аймагай туһаламжа гэхэдэ, хүршэ Потанинай һургуулида хэды партануудые үгэхэдэнь, аяар 70-80-яад оной хуушан шэрээ һандалинууд эндэ үгтөө - багашуул баһагдаа гээшэ ааб даа... Тиигээд лэ энэ нютагай ажалша бэрхэ зон хэзээ үнэн һайхан һургуули хүлеэжэл байха юмбибди гээд лэ, саарһа баталамжашьегүйгөөр өөһэдын хүсөөр арга хургы­ень олонол даа. Тиибэшье хэзээ нэгэтэ шэнэ болбосон һургуулитай боложо, үри хүүгэднай, аша гушанарнай эрдэм номдо һуража, өөһэдын врачтай, малай эмшэнтэй, олон багшанартай, бэрхэ һоригшодтой, соёлой мэргэ­жэлтэдтэй болохол байхабди гэжэ найданад.

Удаан хэлсэһэнэй түгэсхэлдэ баһал нютагайнгаа эмхи зургаануудые яажа дулаагаар хангахаб гэһэн асуудалдаа да­хин бусаа:

- Һургуулитнайшье, клуб­тнайшье, сэсэрлигтнайшье, амбулаториие хэлэлтэгүй - хуу багаханууд. Эдэ олон аад, заа­хан байрануудые яагаад дулаасуулхаб. Энээнииел һайн бодо­жо, тооложо гаргаха хэрэгтэй, - гэхэдээ, арадай һунгамал Валерий Доржиев дэлгүүрэй мүнөө сагта олзо оршоёо, гар­за гаргашануудаа һайнаар то­оложо шадаха хэрэгтэй гэжэ ойлгуулаа. Тиигээд:

- Үнгэрһэн болон мүнөөшье сагта түлеэгээр, нүүрһээр, ма­зуудаар түлихэ гээшэмнай ехэ гарзатай байхаһаа гадна, оршон тойроноо бузарлана. Тиихэдэ баһа ажалшад хэ­рэгтэй, ямар жасаһаа тэдэ­эндэ салин түлэгдэхэб? Эдэ бүгэдые хараадаа абажа, эгээл гаргашагүйень шэлэхэ шуха­ла, - гэжэ Валерий Пурбуевич онсолоо.

Айлай гэртэ - һургуули

Хонхолын аха захатан Чин­гис Дугаржапович Цыренов түрүүтэй Арадай Хуралай һунгамалнуудаар уулзаха­даа, нютагайнгаа һургуулиин байдалаар һанаагаа зобожо байһанаа мэдүүлээ. Үнгэрһэн зуун жэлэй жараад оноор ай­лай гэрые өөһэдын хүсөөр һургуули болгоо һэмди. Тэ­рэмнай тэрэл зандаа мүнөө болотор байна. Шэнэлэн заһабарилхада, шэнэ һургуули бариһанһаа дутуугүй ехэ гар­гашанууд гараха. Тиимэһээ шэнэ байшан барибал, һайн байгаа гэжэ нютагай аха заха­тан нютагайнгаа зоной зүгһөө арадай һунгамалнуудта, ай­магайнгаа засагта хандаа. Бэшүүр аймагай засаг дар­гын уялгые дүүргэгшэ Мари­на Савельева энэ хүндүүлхэй асуудал ганса Хонхолодо бэшэ, үшөө хэдэн бага нюта­гуудта табигдана гэжэ хэлээ. Теэд гүрэнэй түсэбтэ булта­даа орожо шадахагүйнь эли гэжэ хэлэхэдээ, уласай Тол­гойлогшын зарлигаар бол­босоролой бүхы эмхинүүд болбосон түхэлтэй жорлон­гуудтай байха ёһотой. Энэ түсэлдэ мүнгэншье ологдоо. Теэд Хонхолын һургуулиин багахан байшанда энэ ажал яашье бэелүүлэгдэхэгүй байна. Тиимэһээ шэнэ бай­шан хэрэгтэй гэжэ дээшэнь мэдүүлээбди. Тиигэбэшье хэ­зээ шэнэ байшан баригдаха юм гэжэ мүнөө хэлэхэ аргагүйбди гэжэ Марина Петровна гараа дэлгэбэ.

Сүмэ соо – тамирай танхим

Буй тосхондо һурагшад ур­данай һүмэ соо дэбхэрнэ, соб­хорно, барилдана, шаасалдана – энэмнай хайшаа удхатай юм гэжэ булта гайхабад. Тиихэ­дэ энэ хуушан байшан бүрил һандаржа байнхай. Хаяа ха­ныень арай гэжэ будаад, шэр­дээд байхадамнай, түрүүшын бороондо дуһаалжа, хэһэн ажалыемнай хуу үгы хэжэр­хихэдэнь, яахабибди гэжэ һургуулиин захирал Вера Раз­уева голхорно. Шэрүүн гуша­ад оноор сүмын оройе задал­жа, юрын байшандал хушаад, нютагай клуб болгоһон юм. Соёлой шэнэ байшанай бариг­дахада, хаягдаал ааб даа. Теэд нютагтаа тамирай байшанай үгы хада заһажа, һурагшадые эндэ оруулаа. Соёлойншье байшан хаягдажа, һандарха туйлдаа хүрөө гэжэ арадай һунгамалнууд хараадаа абаа.

Нютагай зониие элүүржүүлхэ асуудал арадай һунгамалнууд аймагай засагай түлөөлэгшэдтэй болон олони­итын эдэбхитэдтэй Бэшүүрэй эдиршүүлэй тамирай һургуулиин танхим соо хэл­сээ. Юундэ Бэшүүр аймагай тамиршад хэды ехэ амжалта­нуудые туйлабашье, хүдөөгэй болон бэшэшье уласай наада­нуудта һүүлтэнэб гэжэ Вале­рий Пурбуевич сэхэ хэлэжэ үгөө. Суглаанай түгэсхэлдэ Бүхэдэлхэйн мүрысөөндэ хүрэл медальда хүртэһэн Кристина Ткачёвае болон ма­стер болоһон басагадые онсо тэмдэглээ. Мүн баһа Арадай Хуралай һунгамалнууд багша- һоригшо Бадма Цыренович Бадмаевые халуунаар угтаа. Эндэ нэмэжэ хэлэхэдэ, Бадма Цыреновичэй “Буряадай түрүү хүнүүд-2018” гэһэн урилдаа­най лауреат болоһоорнь халуунаар амаршалнабди.