​Үдэшэхэ мүртөө угтуулан

Ээлжээтэ жэлээ үдэшэхэмнай. Ехэ орёо, орёо мүртөө һонин, хүлгөөтэй жэл болобо гэжэ уридшалан тобшо­лол хэхэ дуран хүрэнэ. Гүрэн түрэ доторнай ажамидараа арад зон энэ тэрэ дүнгүүдээ тооложо, тоншожо орохонь гээшэ. Засагай эмхи зургаанууд олон түмэн тоосоонуудаа суглуулха, тааруул­ха, зэргэсүүлхэ. Барилгашад ашаглал­гада оруулһан байшануудаа хэмжэхэ, дутуу дундануудыень элишэлхэ, таряа ургуулагшад хүрэнгынгөө арьбаниие, газарайнгаа хүрьһэнэй шанар шэн­жэлхэ, багшанар шабинартаа һургаһан ном һудараа, онол аргануудаа хараадаа абаха, эмшэд анагааха аргадаа ороhон зоноо тоолохо, туһалжа хүшхэрөөгүй зонойнгоо хойноһоо шаналха, аралжаа наймаа үдхэгшэд алта мүнгөө, олзо гаргашаа тааруулха, малшад ээлжээтэ түлөө һахин харууһалха, тэнгэреэ шэр­тэн, үбэлэйнгөө дабаа дабаха.

Бидэшье, “буряад үнэнөөрхин”, 97- дохи онойнгоо үбэлзөөндэ хамсыгаа шуужа оронхой, урагшаа шармайнхай, урматайханаар алхалжа ябанабди. Боро­огой ороходо - шүхэрөө дэлгээн, наранай шарахада - һүүдэр һунган, һалхилха шу­ургалха үедэ – шэгэбшээ буулган... Манай шуран шулдааг сурбалжалагшад ганса Улаан-Үдынгөө түб талмай тойрон, һони бэдэрнэ бэшэ, баян Буряадайнгаа хоёр дали - Агын, Усть-Ордын, Ара Үбэр Мон­голой заха хизаараар, углуу буланаар мэдээнүүдые түүнэ, бэдэрнэ. Хаа-хаагуур нүүдэлшэ табисуураа баталан аяншалжа ажамидарха аргаа хангажа ябаа нютага­архидайнгаа амжалтануудые һонирхон шэнжэлнэбди.

Гадна бүмбэрсэгөө хүбөөлэн той­рожо, үбэл зунгүй ёохороо хатардаг заншалтай болообди. Ёохоройнгоо дүхэриг руу Улаан-Баатарһаа Калининград хүрэтэр, Бээжэнһээ Нью-Йорк дамжан, Сидней хүрэтэр нютагаархидаа татажа оруулха шэдитэй. Шэнэ, хуушан жэлнүүдэй уулзуур дээрэ, газар онгилхо гахай жэлээ угтан, “золгохо” ёһоо һэргээхэ газарта һэргээжэ, шэнэл­жэ, үнгэ оруулха түбеэр шэнэлүүлхэ зо­рилго табибабди. Энэ хэмжээмнай баһа үргэн олон уншагшадтамнай дэмжэг­дэхэ гэжэ найдагдана.

Үдэр бүриин жэжэхэн алхам мүрэй шэди түргэн урасхалтай хүлгөөнһөө холо дээрэ гээшэ ааб даа. Хүн бүхэмнай ондо ондоо, хүршэ хүбөө, түрэл түтим, хара багаһаа нэгэ ангида һураһан нүхэр һүүдэрэйнгээ гү, али харгыда ушарһан юрэ танил бэшэ хүнэй оньһото өөрсэ маяг сэгнэжэ, хүндэлжэ һурабал, адаалхай олон тоото асуудалнууд болбосоронгүй, “умай” соогоо хосорхо һэн гэжэ бодогдодог.

Арбан зургаан жэл “Буряад үнэнэй” жолоо бата бэхеэр бариһан Ардан Лоп­соновичнай мандаа бусажа, урда ба ерээдүй сагуудые холбохонь.

Хорин хоёрдохиёо Буряадайнгаа түрүү хүнүүдые суглуулжа хүлгөөгөөбди. Тэрэ хэмжээ ябуулгада энэ-тэрэ шэнэ­лэлтэ хубилалтануудаа дэлгээд туршааб­ди, зарим тэрэмнай хүсэд бэелээшьегүй. Үшөөшье олон түсэбүүд бии, теэдшье үлүүсэ турьяад яахамнайб, хэлэһэнһээ - хэһэниинь, үгэһөө – үйлэнь дээрэ.

Гурбан зуун жаран табан хоногой туршада уужам Буряаднай мантан гүрэн түрынгөө амин алхасатай жэгдэ алхалаа, баярлаха сагта баярынь хуба­алдажа, хүмэдхөө буулгаха үедэ тэгшэ нюдөө хюрыгаад ябаа. Уласхоорондын хэмжэээндэ түрэмнай хэсүүшэг байдал­да һүүлэй хэды жэлдэ байбашье, харин зоноо урмашуулха, хүгжөөхэ ушарну­уд багадаагүй. Энэл хэбээрээ ээлжээтэ жэлэйнгээ богоһо шанга алхаад ороё, хүндэтэ уншагшаднай.