​Оюутан хаһа һайхан даа

Сурена (зүүн гарһаа гурбадахинь) нүхэд басагадтаяа

Мүнөөнэй оюутад юун тухай бододог, хэр ажаһуудаг юм ааб даа гэжэ һонирхон, Буряадай гүрэнэй ехэ һургуулиин Зүүн зүгэй дээдэ һургуулиин Буряад хэлэ бэшэгэй таһагай магистрант, Баргажан аймагай Хилгана тоонтотой Сурена Ринчиноватай хөөрэлдэһэнөө уншагшадтаа дамжуулхамнай.

- Сурена, оюутан байхада ямар гээшэб?

- Мартагдашагүй үе саг гэжэ зүб лэ хэлэдэг. Бэрхэшээлнүүдэй олоншье һаа, бүхы дээрээ эгээл гоё, һонирхолтой жэлнүүд. Урдамни – үргэн ехэ харгы, жаргал дүүрэн ажабайдал, ажалай үндэр амжалтанууд, алдар соло... Иигэжэ оюутан бүхэн бододог гэжэ һананаб. Теэд эдэ бүгэдые туйлахын тула нилээд ехэ оролдолго хэрэгтэй. Һуралсал болон ажалһаа залхуурангүй, юумэнһээ айнгүй, урагшаал зүдхэхэ шухала. Мүнөөнэй оюутанда бүхы харгынууд нээлгэтэй ха юм. Зүгөөр харамтайнь гэхэдэ, түрэлхидэй дэмжэлгэгүйгөөр һурахань хүндэхэн: зарим оюутад мүнгэгүйдэхэдөө, һуралсалаа хаяжархидаг.

- Оюутанда һарадаа хэды шэнээн мүнгэн хэрэгтэйб?

- Элдэбээр болодог. Шадалтай гэртэхинтэй оюутад зарим ажалшадһаашье баян байгаа ааб даа. Харин зариман оройдоол 4000-5000 түхэригөөр ажамидарха “шэдитэй” байдаг. Би хадаа үлүү баяншье, үгытэйшье бэшэб.

- Сүлөө сагаа яагаад үнгэргэдэг?

- Бакалавр байхадаа, һуралсалаа улаан дипломоор дүүргэхэ зорилго табижа, гансал ном дээрээ һуудаг һэм. Мүнөө магистрант болоходоо, ехэнхи сагаа ажалдаа зорюулнаб. Репетиторби. Эхин ангиин һурагшадта ород хэлэ ба уран зохёол, англи хэлэ шудалхадань туһалнаб. Гадна зүбшэлэгшэ наймаашанаар дэлгүүртэ хүдэлдэгби. Тиигэжэ хармаандаа мүнгэтэй байхаһаа гадна багшын дүй дүршэлтэй болоноб, хүн зонтой харилсажа һуранаб... Мүнөө олонхи оюутад хүдэлжэ байгаад һурадаг.

- Сурена, юундэ буряад хэлэ шэлээбши?

- Сэбэр буряадаар дуугардаг хүниие шагнахада, шэхээ хужарлуулхаар байдаг. Һургуулида һурахадаа, буряад хэлэеэ һайн мэдэхэб гэжэ ходо һанагша һэм. Харин һүүлдэ бусад аймагуудай түлөөлэгшэдтэй танилсахадаа, түрэл хэлэмнай ямар баян, гүнзэгы гээшэб гэжэ ойлгооб. Тиимэһээ буряад хэлэ гүнзэгыгөөр шудалха дуран түрөө.

- Практикатнай хэр үнгэржэ байнаб? Багша болохо дуран түрөө гү?

- Яһала бараг үнгэрнэ. Январиин 25-да, Оюутадай үдэртэ, дүүрэхэ. Үхибүүдтэй болон оюутадтай хүдэлхэ дүй дүршэлтэй болонобди. Багша болохоор үни бэеэ зэһэнхэйб. Репетиторээр хүдэлжэ эхилхэдээ, лаб багшалхаб гэжэ шиидээб.

- Энэ жэлдэ ямар түсэбүүдые урдаа табинхайбши?

- Ехэ-ехэ түсэбүүд үгы. Байһанаа алдангүй, бүри үргэдхэхэ хүсэлтэйб. Мүнөө жэл Монгол гүрэндэ хэлэнэй практикада ошожо, монгол хэлэеэ мүлихэбди.

- Оюутадай һайндэрые яагаад тэмдэглэдэгбта?

- Бакалавр байхадаал, ехэ хүхюутэйгээр тэмдэглэдэг һэмди. Харин мүнөө олонхи нүхэдни һуралсалаа дүүргээд, ондоо хотонууд, бусад гүрэнүүд руу ябашанхай. Бэрхэ, бэлигтэй залуушуулай түрэл Буряадһаа гаража ошохонь харамтай. Зүгөөр нүгөө талаараа газар хаража, ондоо ажабайдал үзэжэ байһандань баяртайб.

- Һайн даа, Сурена. Шамдаа амжалтануудые хүсэе.

Сурена Ринчиновагай гэрэл зурагууд