​​Захааминда болоһон заншалта уулзалга

Зэдэ аймагай Цагаатайн һургуулиинхид

Үндэһэн хэлэ, соёлой шэглэлдэ онсо ан­харал хандуулан ажалаа эрхилжэ байгаа болбосоролой эмхи зур­гаануудай эблэлдэ ородог һургуулинуудай заншалта хэмжээ ябуулга – фести­валь үнгэрһэн долоондо заха холын Захаамин ай­магта табадахи удаагаа эмхидхэгдэһэн байха юм.

Хүндэмүүшэ нютагта хүлгөөтэй байгаа

Ниитын энэ эмхи­ин гэшүүд болохо юһэн һургуулиин шабинарай бүлгэмүүд багшанарайнгаа харууһан доро уласай олон ондоо аймагуудһаа хада­та нютаг руу зорижо ошоо. Хэмжээ ябуулга эмхидхэг­шэдэй хэлэһээр, дүн хамта 200 гаран айлшад буугаа юм. Заншалаа алдаагүй захаами­наархин хүндэтэ айлшадаа хүндэмүүшэ ёһоороо угтажа абаа, Сагаан һараар амаршалаа.

Табадахияа үнгэргэгдэжэ байгаа энэ хэмжээ ябуулга Сагаан һарын үдэрнүүдтэ эмхидхэгдэдэг юм. Ара­дай һайндэрэй хүндэлэлдэ зорюулагдаһан энэ найр на­аданда гансашье ниитын эмхиин гэшүүд бэшэ, мүн баһа хоёр гүрэнэй хилэ дэ­эрэ оршодог аймагай 28 һургуулиин түлөөлэгшэд – гурбан зуу гаран шабинар, тэдэнэй багшанар эдэбхи­тэйгээр хабаадалсаа.

Хоёр үдэрэй турша­да болоһон фестивалиин хэмжээ ябуулганууд, урилдаан, мүрысөөнүүдынь олон байгаа. Бүлгэм бүхэн өөһэдынгөө мэдэхэ шада­хые, һүүлэй амжалтануудаа сугларагша олондо дүүрэн харуулха гэжэ оролдоо.

Бэе бэеэ мэндэшэлгын “Сагаалганай амаршалга” нааданда, “Жаргалай хатар” гэжэ нэрлэгдэһэн бүжэгэй урилдаанда бүхы бүлгэмүүд хабаадалсаһан байна. Айма­гай Соёлой ордондо болоһон арадай заншалта амтан эдеэнэй мүрысөөн олоной анхарал татаһан байха юм. Буряад, ород, хасаг зоной анхан угһаа эдижэ ябаһан зүйлнүүд элбэгээр дэлгээг­дэжэ, обоо отог харагшадые суглуулаа. Уласайнгаа али холо оршодог аймагуудһаа ерэһэн айлшад нютаг дээрээ байһан хабаадагшадһаа ду­туу бэшээр бэлдэжэ ерэһэнээ харуулаа бшуу.

Захаамин аймагай Сахирай һургуулиин шабинар

Хараа шугамаараа хамтаржа хүдэлнэ

Түрэлхи хэлэ, соёлоо сахин хүгжөөхэ, ерээдүйн үенүүдтэ тэдэнээ жэншэдгүй дамжуулха гэһэн горитой ехэ удха шанартай, орёо ха­туушье, харюусалгатайшье зорилго урдаа табиһан эр­дэмэй гуламтанууд 2014 ондо хамтаржа, бэе бэеынгээ түрүү дүй дүршэл, эрдэм мэ­дэсэ, шэнэ онол аргануудаар хубаалдажа, ажалаа эрхил­хэ гэжэ шиидэһэн байгаа бшуу. Ниитын эмхи зурга­анда гэшүүд боложо ороһон һургуулинууд үндэһэн арадайнгаа хэлэ, соёлдо онсо анхарал хандуулан ажалаа эрхилхэһээ гадуур, түрүү дүй дүршэлөө хубаалда­ха, түрэлхи хэлэеэ үзэхэ, хүгжөөхэ дуратай хүүгэдэй тоо олошоруулха гэһэн гол зорилготой юм.

Тиихэдэ зүг шэгэй, аймаг нютагай илгаагүй энэ эблэл­дэ орожо, сугтаа хүдэлхэ арга боломжо һургуули бүхэндэ олгогдоно. Харин гол шэглэлынь, ябуулжа байгаа ажалынь ниитын эм­хиин зорилгонуудтай зохил­доод байха ёһотой. Жэлэй туршада мэдүүлгэ бариһан шэнэ гэшүүдые абаха хэрэг бүтээгдэдэг.

Захааминда болоһон зан­шалта уулзалгада эблэлэй 9 гэшүүн һургуулинуудай – Буряад Уласай Үндэһэтэнэй 1-дэхи лицей-интернадай, Улаан-Үдын 29-дэхи Буряад гимназиин, Хэжэнгэ аймагай Хэжэнгын, Захаамин айма­гай Сахирай, Түнхэн аймагай Шэмхын, Мухар-Шэбэрэй Алташын адагай, Загарай аймагай А.Доржиевай нэ­рэмжэтэ Асагадай интернат- һургуулинууд, Зэдэ аймагай Н.С. Сосоровой нэрэмжэтэ Цагаатайн, Хэжэнгэ аймагай В.С. Мункинай нэрэмжэтэ лицейн түлөөлэгшэд хабаадалсаа.

Энэ удаа Кабанскын ай­магай Корсаковын дунда һургуули эблэлэй гэшүүн болоо. Закаменск хотодо түбэй талмай дээрэ болоһон түгэсхэлэй хэмжээ ябуулгын үедэ тусхай хэлсээн доро гар табигдажа, хуулиин ёһоор, ниитын эмхиин дансаар энэ шиидхэбэринь батадхаг­даа. Алдарта Байгал далайн эрьеын дэбисхэр эзэлһэн ай­магта.

Сагаан-Мориной һурагшад

Хүндын үреэл

Хоёрдохи үдэрынь һайндэрэй эсэсэй тоглолтын үедэ Захаамин аймагай за­саг дарга Сергей Гонжитов фестивальда сугларагшадые амаршалжа үгэ хэлэхэдээ, Сагаан һараар бултаниие амаршалаад, эблэлэй эрхил­жэ байһан ажалые үндэрөөр сэгнээ.

Ниислэл хотоһоо ерэһэн айлшан – Буряад Уласай Болбосоролой болон эрдэм ухаанай сайдай орлогшо Ва­лерий Поздняков суглараг­шадай урда үгэ хэлэхэдээ, һайндэрэй хэмжээ ябуулга өөһэдынгөө аймагта угтан абажа, эмхидхэжэ байһыень онсолоод, захааминаархин­да баяр хүргөө. Тиихэдэ энэ ехэ нааданай талмай боло­хоор Захаамин нютаг дэмы шэлэгдээ бэшэ гэжэ тэрэ тэмдэглэһэн байха юм. Ушар юуб гэхэдэ, энэ аймагай бүхы һургуулинуудта буряад хэлэн заагдадаг юм.

- Манай сайд Баяр Ба­торович Жалсановһаа та бүгэдэндэ халуун мэндэ хүргэнэб. Сайднай түрэлхи хэлэндээ, тэрэниие үзэлгэдэ ехэ дулааханаар, һанаагаа зобожо хандадаг юм. Хоёр үдэрэй туршада хадата ню­тагта үнгэргэгдэһэн фести­валиин хэмжээ ябуулганууд бүхы улас доторнай буряад хэлэ үзэхэ, тэрэниие олоной дунда дэлгэрүүлхэ хэрэгтэ өөрын һайхан нүлөө үзүүлхэ гэжэ һананаб, - гэжэ Валерий Поздняков тэмдэглээ.

Заншалта уулзалгын эсэ­стэ бүхы сугларагшад За­хаамин аймагай гол талмай дээрэ түүдэг табижа, гар гараа барисалдаад, гурбан дүхэриг боложо, ёохороо ха­тараа. Гансашье һургуулиин шабинар, багшанар болон хүмүүжүүлэгшэд бэшэ, мүн нютагай зон ёохор нааданда оролсоо. Иимэ олон зоной заншалта хубсаһаа үмдөөд, нэгэ амин боложо, ара­дайнгаа хатар дүхэриглэн хатаржа байхые харахада, һүрөөтэй гоё байгаа һэн.

Шанга урилдаанай шангууд яажа хубаарааб?

Хоёр үдэрэй турша­да болоһон уулзалга олон мүрысөөн, урилдаануудтай байгаа гэжэ дээрэ тэмдэ­глээ һэмди. Тэдэнэй хам­тын дүнгүүдээр гурбадахи һуурида Хэжэнгэ аймагай В.С. Мункинай нэрэмжэтэ Хэжэнгын лицей хүрэл одо­то гурбадахи, Улаан-Үдын 29-дэхи Буряад гимнази мүнгэн медальта хоёрдохи, Үндэһэтэнэй 1-дэхи лицей- интернат алтан одото түрүү һууринуудые эзэлһэн байха юм.

Харин нютаг дээрээ хам­тын энэ ехэ хэмжээ ябуулга угтажа абаһан, унаһан мал­гайгаа абангүй, эмхидхэ­лэй ажал эрхилһэн Сахирай интернат-һургуулиинхид Гран-при гэдэг гол шанда хүртөө. Түрэл дайдадаа бай­хада, нютагай бурхадһаа эхилээд, зон нүхэд, түрэлхид булта туһална гэ­эшэл даа. Тиигээдшье Са­хирай һургуулиин захирал Намжилма Абидуевагай хэлэһээр, хоёр дабхар харю­усалга абажа, энэ һайндэрэй бэлэдхэлэй хажуугаар, гансашье мүрысөөнүүдтэ ха­баадаха бүлгэмөө бэшэ, бүхы шабинараа шан­га гэгшээр һориһон бай­на. Тиигээдшье ехэ хэм­жээ ябуулга аймагайнгаа хүтэлбэрилэгшэдтэй, бүхы һургуулинуудтай хамта бэлдэһэниинь һайшаалтай.

Үндэһэн хэлэ, соёлой шэ­глэлтэй болбосоролой эмхи зургаануудай эблэлэй удаа­дахи заншалта уулзалга-фе­стиваль ама сагаан Хулгана жэлэй эхиндэ Хэжэнгэ ай­магта үнгэргэхэ гэһэн шиид­хэбэри абтаа.

Буряад Уласай Болбосоролой болон эрдэм ухаанай яаманай сайтһаа абтаһан гэрэл зурагууд

Баяр БАЛДАНОВ, Буряад Уласай Болбосоролой болон эрдэм ухаанай яаманай Буряад хэлэ хүгжөөхэ талаар улас түрын түбэй хүтэлбэрилэгшэ