​​Угаа уһанда хаяагүй хоёр

Алла Павлова үхибүүдтэеэ

«Хэнэй хүбүүмши?», - гэжэ тон түрүүн асуудаг ёhо буряад арадта бии. Тиигэжэ эхэ эсэгээрнь хүниие элирүүлнэ ха юм.

Урдын сагта заха холын Захааминай Утаата нютаг­та Аюша дархан байһан юм. Холо ойроһоо хүн зон ерэжэ, алта мүнгөөр элдэб зүйлнүүдые дархалуулдаг һэн. Хара хирээгэй хаагалаа­най үедэ хардуулан хашагда­жа, Аюша таабай холын тала руу сүлүүлжэ, тоонто нюта­гаа бусаагүй. Үри хүүгэдынь нютагтаа үлэжэ, хамтын ажалаа хэжэ, угайнгаа хэ­рэг эрхилхэ забда сүлөөшье байгаагүйл ёһотой. Магад, энэ тэрэ юумэ дархалаа­шье һаа, сууда гараагүй. Энэ угай Валя басаган уран дарха эрхилжэ захалаа. Улаан-Үдын Исток тосхондо дархашуулай бууса байгу­улаа. Тэндэ “Валя дархан” угаа үргэлжэлүүлжэ, алта мүнгөөр дарха хэжэ, һая бо­лотор ажаһуугаа. Аюша дар­ханай уг таһалдаагүй, мүнөө аша басаган Алла угайнгаа хэрэг үргэлжэлүүлнэ.

Павловтан

Һүүлэй 10 гаран жэлэй саана “Алтарганада”, аян­шалгада хабаатай харалга­нуудта, уран дарханай урил­даануудта Павловтан гээд бүлэ шалгаран гаража, шан­гуудта хүртэдэг болоо. Эдэм­най Павел Алла хоёр гээшэ.

Павел Павлов хадаа Боо­хон аймагай суута модошо дарханай үри һадаһан гээ­шэ. Түрэһэн абань Владимир Ильич хадаа Зүблэлтэ заса­гай үедэ эрхимээр ажаллажа байһан Сувенирнэ заводто уран дарханаар хүдэлөө. Буряадаймнай олохон лэ дарха­шуул энэ ажахыһаа эхи аба­жа, дүршэл ехэтэй болодог байгаа. Заводой хаагдахада, дархашуул ажалгүй боложо, энэ тэрэ үмсын ажалнуудые эндэ тэндэ бүтээжэл ябаа гүб даа. Владимир Павлов баһал үри хүүгэдээ тэжээхэ арга бэдэржэ, аймагуудаар ябажа, уран дарханай ажал­нуудые бүтээдэг һэн. Бүхэли наһаараа хэжэ ябаһан ажа­лаа хоёр хушуун хүбүүдтээ дамжуулһаниинь урматай. Ехэ хүбүүн Эдуард мүнөө сагта бурха бүтээдэг эрхим дархашуулай нэгэн.

Буряадаймнай түрүү дархан, уран зураашан Да­шанима Дугаровай бии болгоһон “Буряад зураг” гэһэн һургуулида хоёр хүбүүд һураһан байна. Сүүгэлэй, Агын урайни саг­та бүтээгдэһэн дасануу­дые һэргээлгэдэ эдэ хоёр хабаадалсаа. Павел модо һиилэлгээр ехэтэ һонирхоод, Улаан-Үдын багшанарай һургуулиин уран гартанай таһагта һуража гараад, Зүүн Сибириин соёлой дээдэ һургуули дүүргэһэн байна. Уран дархаар элдэб ажалну­удые бүтээжэ ябатараа, Алла басагантай ушаржа, хуби за­яагаа ниилүүлһэн юм.

Алла баһал багшанарай училищида һураад, һүүлдэнь Ивалгада оршодог Үбэр Бай­галай арадуудай заншал­та соёл уралигай һургуули дүүргээд, Сувенирнэ завод­то 5 жэл ажаллаһан.

- Хүгшэн абымнай бүтээһэн даруулга абамнай мүнгэн хутагада оруулһан юм. Тэрэ һайхан зүйл хара багаһаа һайхашаан үндыгөө һэм. Тон дарха өөрөө хэхэ бэшэ, зураг лэ зурадаг бай­гааб, - гэжэ Алла Сандановна хөөрэнэ.

Сувенирнэ заводой ха­агдахадань, дурасхаалай гар бэлэгхэнүүдые дархал­жа, наймаанда табидаг һэн. Дархашуулай һургуулида суг һураһан Эдуард нүхэрэйнгөө дүү хүбүүн Павелтай танил­саад, хоёр дархашуул ажаһуу- далайнгаа, ажал хэрэгэйнгээ ганзагаяа нэгэдүүлээ.

“Угалзада” урлагдана

“Түрүүн “Алтан гар” гээд эмхи нээгээбди, һүүлдэнь “Угалза” гээд үмсын хэ­рэг эрхилээбди. Энэ ажа­лаа үргэдхэжэ, элдэб зүйлнүүдээр дурасхаалай бэлэгүүдые бүтээнэбди. Мо­доор дархалжа байтараа, эгэ­эл түрүүн Буряадта эбэрээр бүтээжэ эхилээбди”, - гэжэ Алла Сандановна мэдүүлбэ.

2008 ондо буряад арадай заншалта байдал харуулһан бүтээлнүүдые эбэрээр хэжэ дэлгээд, Алла Павлова алтан медальда хүртэһэн байна. Арһа элдэжэ байһан хоёр эхэ­нэр хүүхэлдэйнүүд, уһа асар­жа ябаһан басаган, угжа ба­ряад гүйжэ ябаһан хүбүүхэн гэхэ мэтэ хүүхэлдэйнүүдые эбэрээр шадамараар дархал­на. Үхэрэй эбэр ямар байдаг бэ, мэдэнэт, хайшан гэжэ иигэжэ хүдэлсэгүй эдээр гоё һайхан хүүхэлдэйнүүдые бүтээжэрхидэгынь тон гай­халтай.

2010 ондо эбэрээр бүтээлнүүдые дархалха патент абаһан байна. Дархан гээ­шэ өөрын нюуртай, онсохон бүтээлнүүдтэй байха ёһотой. Үйлэдбэриин шэглэлэй “Сто лучших товаров России” гэһэн хэмжээндэ хабаада­жа, эрхим гэһэн шанарай тэмдэгтэй болонхой. Тэрэ шанар тэмдэгээ 5 жэл боло­од лэ баталжа байдаг. Налог түлэхэ, мүн энэ талаар ажа­лаа хүгжөөхэ болоно.

Энэ жэлдэ Павел Алла хоёр буряад шатарай дүрсэнүүдые эбэрээр дархалаа. Шатарай дүрсэнүүд гэхэдэ, эжы аба, хүгшэн аба эжы, сэргэ, һэеы гэрхэнүүд, ха­рин багахан сэрэгшэдынь - үхибүүд, нэгэ талань хүбүүд, нүгөө талань басагад. Иимэ һайхан бүтээл мүнөө өөһэдтэнь үгы, хэн бэ даа худалда­жа абаа.

Жэл бүри манай Улаан-Үдэ хотодо аяншалгын тала­ар дурасхаалта бүтээлнүүд олошорно. Алас Дурнын ба Сибириин тойрогуудай фо­рум үнгэргэгдэдэг. Тэрээн­дэ Алтай, Яхад болон хойто можонуудай, Алас Дурнын болон Сибириин уран гар­тай дархашуул хабаададаг юм. Иимэ харалганууд дар­хашуулай һүр һүлдэ үргэдэг, нэрэ соло олгуулдаг, дүй дүршэл дээшэлүүлдэг. 2018 оной хуралдаанда Павлов­тан эбэрээр бүтээһэн хон­хонуудые, брелок, һахюуһануудые бүтээгээ.

- Жэл бүри заатагүй шэнэ юумэ бүтээхэ гэжэ оролдо­догби. Олон дархашуулай бүтээдэг бэшэ, харин өөрын онсо нюуртай юумэн хэрэг­тэй. Тиигэжэл энэ ажалаа улам хүгжөөжэ, һонин һонин шэглэлээр туршалгануудые хэжэ, сүлөөгүй байдагбди. Мүн гэр бүлэеэ тэжээхэ гэжэ элдэб ажалнуудые хэжэл байнабди, - гэжэ Алла Санда­новна хөөрэнэ.

Павловтан дүрбэн һайхан хүүгэдтэй. Дархаша угые үргэлжэлүүлхэ, эхэ эсэгынгээ хэрэг саашань ябуулха үри хүүгэд урган үндыжэ бай­на. Хоёрдохи басаган Диана мүнөөнһөө уран зурагаар амжалта туйлажа эхилэнхэй. Иимэл ха юм даа, угай татаса. Угаа уһанда хаяхагүй ураг­шатай дархаша улад Буряад дайдадамнай мундахагүй.

Гэрэл зурагууд Павловтанай гэр бүлын альбомһоо абтаба