​Түрэл хэлэмнай түригдэхэгүй бэзэ Түнхэндэ

Түхэреэн сагаан Түнхэндөө түрэлхи хэлэеэ, угсаата уладайнгаа уран зохёол һурагшадтаа заажа байгаа бэлигтэй бэрхэ багша­нар Жэмһэгэй дунда һургуулиин һаруул һайхан байшанда су­гларжа, ерэһэн айлшадтай уулзаа, ехэ суглаа эмхидхээ.

Буряадаар хэлэдэггүйшүүл булюу боложо байна

Хүүгэдэй сэсэрлигүүдэй хүмүүжүүлэгшэд, эхин ангинуудай бо­лон буряад хэлэн ба уран зохёолой багшанар, гүрэнэй алба хаагшад, нютагай засагай захиргаанай хүтэлбэрилэгшэд болон мэргэжэл­тэд, сомоной дарганар, олониитын эдэбхитэд хэмжээ ябуулгада олоороо хабаадаа.

Шэмхын интернат-һургуулиин буряад хэлэнэй багша Соёлма Ба­зарова зургаадахи ангида “Байгал далай” гэһэн сэдэбээр классһаа гадуур хэшээл үнгэргэхэдөө, ал­дарта Байгал тухай элбэг ехэ мэ­дэсэ үхибүүдтэ үгөө. Холбоото ула­саймнай болбосоролой һалбарида нэбтэрүүлэгдээд, мүнөө сагта хэрэ­глэгдэжэ байһан хэбүүдээр хэшээл үнгэргэһэн багша бүхэн өөрынгөө хэһэн ажал сэгнэхэ ёһотой юм. Шэмхын багшын хэлэһээр, тэрэ­нэй хүдэлдэг һургуулида буряад хэлэ мэдэдэггүй гү, али муугаар мэдэдэг үхибүүд һурадаг. Ондо ондоо үндэһэ яһатан, мүн тиихэ­дэ шахардуу байдалда ороһон зо­ной үринэр тусхайта ёһоор тэндэ байрлажа, эрдэм шудалдаг. Буряад хэлэн - гүрэнэй хэлэн гэһэн программаар заагдадаг хадаа, гүнзэгы мэдэсэтэй шабинар үсөөн гээд Соёлма Базарова тэмдэглээ.

Ялас гэмэ Янданова

Тоорын дунда һургуулиин буря­ад хэлэн ба уран зохёолой ялас гэмэ бэлигтэй багша Марина Янданова мүн лэ классһаа гадуур хэшээл үнгэргэһэн байха юм. “Буряад үнэн” сониной, Хэблэлэй байша­наймнай түүхэ дээрэ үндэһэлжэ, удха түгэлдэр хэшээл уһан буряад хэлэн дээрэ үнгэргэжэ, гансашье шабинарынь бэшэ, харин нээмэл хэшээлдэ ерээд һууһан багша­нар, бидэшье зүбшэн хэлсэлгэ руунь оролсошохо дуратайнууд байгаабди. Уласайнгаа хуулита шиидхэбэринүүдые баримталан, арадаа нэгэдүүлһэн бэшэгэй хэ­лээр тордиһогүйгөөр хэлэжэ бай­хыень шагнахадаа, ургажа ябаһан хүүгэдые үнэхөөрөө бэрхээр һургадаг хүн байна гэжэ энэ баг­шые ойлгохоор байгаа.

Нээмэл хэшээлнүүдтэ ороһон багшанар, эрдэмтэд һанамжаяа хубаалдаа. Буряадай Гүрэнэй Доржо Банзаровай нэрэмжэтэ ехэ һургуулиин буряад хэлэнэй бо­лон тэрэниие зааха онол аргын кафедрые даагша, хэлэ бэшэгэй эрдэмэй дид-доктор, доцент Рин­чин Дылыкова хэшээлнүүдэй гол шүүлбэри хэжэ, багшанарые магтаа, сэнтэй заабаринуудые хэ­лээ. Эрхим хэшээлнүүдые яажа түсэблэхэ тухай, шэнын онол ар­гануудые хэрэглэжэ, буряад хэлэ хайшан гэжэ зааха тухай Рин­чин Сандановна сугларагшадта һонирхолтойгоор хөөрэжэ үгэһэн байна.

Шүүхэ, шүүмжэлхэ, шуурган өөдэ дабшаха

Түнхэнэй багшанарай һанамжаар, буряад хэлээрээ хэлэдэггүй багашуул аймаг до­тор жэлһээ жэлдэ олошоржол байна. Илангаяа олон ондоо үндэһэ яһатанай ажаһуудаг тос­хон сэлеэнүүдтэ түрэл хэлэмнай түригдэхөө һанана. Тэрээндэнь эсэргүүсэхэ ябадал нютагай за­сагшье, багшанаршье, олониитэ­шье яһала ябуулна гэхэдэ, алдуу болохогүй.

Уласай зүгһөө дэмжэхэ ажал Болбосоролой болон эрдэм ухаа­най яаман, засагай бусадшье зур­гаанууд ябуулжа эхилһээр үнинэй. Үрэ дүнгүүдшье эли тодо харагда­на. Гэхэтэй хамта, үнгэрһэн сагайн­гаа алдуу, эндүүнүүдые шүүжэ, шүүмжэлжэ үзэхэ саг тулажа ерээ. Мүн тиихэдэ түрэл хэлэнэйнгээ түлөө шуухиржа байһан шуурган өөдэшье дабшаха хэрэгтэй.