​ЗОНОЙ ҮҮСХЭЛ ҮЛЗЫТЭЙ

Түгнын талада эмхидхэгдэһэн энэ ехэ ху­ралда холо ойроһоо олон зон ерэжэ хабаа­даа. Хуралай уншалгые дид хамба Дагба Очиров хүтэлбэрилөө. Арадай Хуралай Бюджедэй, налогуудай болон сан жа­сын талаар хорооной түрүүлэгшэ Зоригто Цы­бикмитов, мүн Хуралай хэдэн зарлалай һунгамал ябаһан, Мухар-Шэбэр ай­магай бэрхэ хүбүүдэй нэ­гэн Бато Семёнов түрүүтэй һунгамалнууд, тэрэ тоодо мэдээжэ сурбалжалагша ябаһан Намсарай Намсара­ев буугаа. Тэдэ миин хабаа­дахаяа ерээ бэшэ, Ганжуур хуралай эдэбхитэй эбээн тэдхэгшэд юм.

Эбээн тэдхэгшэдэй дун­да суута сумо барилдаашан Анатолий Михаханов бай­гаа гэжэ тэмдэглэе. Нюта­гай зониие нэрлэбэл: Ольга Симухина, Жамса, Баир Рая­новууд, Марина Цыдыпова, Буянто Цыбикжапов, Жар­гал Иванов, Баир Дашибальжиров, Бимба-Цырен Очи­ров, Екатерина Эрдынеева, Дугаровтанай, Цыренгарма­евтанай гэр бүлэнүүд. Нютаг нютагуудай эблэлнүүдэй ху­битаяа оруулһаниинь ойлго­сотой. Өөһэдын хэрэг эрхи­лэгшэд гэхэдэ, “Шүлэндөө”, “Линия неба”, “Сарто” болон “Сутойское” эмхинүүд ехэ туһа хүргөө. Дасан автохүлэг табяа.

Урилдаанда илаһан уран бэлигтэн

Тиихэдэ Бато Семёно­вой ударидалгаар дасанай зүблэл ехэ ажал ябуулдаг юм байна. Эндэ-тэндэ тараһан Түгнынгөө буряадуудые тэдэ нэгэдүүлжэ, угсаата зонойн­гоо уг гарбал шэнжэлхэһээ эхилээд, түрэл хэлэн, уран зохёол, үндэһэн соёл урлалаа һэргээн хүгжөөхэ ажал ураг­шатай ябуулна. Дэмбэрэлтэ энэ ажалдань Даша-Чойн­хорлин дасанай шэрээтэ, ам­байнар ехэ үүргэ дүүргэжэ туһална.

Нютагай эдэбхитэй зоной дэмжэлгэ туһаламжаар ло­терей наадан эмхидхэгдээ. Шүүбэридэ нарай хүүгэдэй нааданхайнуудһаа эхилээд, велосипед, мотоцикл, мопед болон модоор, түмэрөөр барилгада хэрэглэгдэдэг зайн галай эритэ зэмсэгүүд элбэг дэлбэгээр табигдаа. Мүнөө тооложо, дүн гаргахада, ганса энэ нааданһаа 1 сая хахадһаа үлүү түхэриг олзо ороһон байна. Тиимэһээ иимэрхүү туһатай хэмжээ ябуулга үнгэргэжэ байхаар ха юм гэлсэгдээ.

Мухар-Шэбэр аймаг урданһаа хойшо олон олон үндэһэ яһатанай үгэ хүүрээ хоорондоо ойлголсожо, хэ­дэн үе соо эб хамта хаяа хадхажа һууһан газар гэ­эшэ. Ородууд - хилэ сахи­хаяа ерэһэн хасагууд, үнэн алдарта шажанай хэдэн гурим баримталагшад, гэр бүлөөрөө сүлэгдэһэн шэмээшэгүүд, Зүблэлтэ за­сагай үедэ ерэһэн, бурхан буян гэжэ үгы юм гэжэ этигэһэн хүдэлмэришэ зон. Буряадууд - хэдэн обогуу­дай түлөөлэгшэд, мүн эндэтэндэһээ сүлэгдэһэн зон, мүн тиихэдэ гуранууд, карымууд ажаһуудаг. Энэ талаараа Му­хар-Шэбэр аймаг бусадһаа онсо илгаатай.

Лотерей нааданай үедэ

- Һүүлэй жэлнүүдтэ Түгнымнай зон айл бүлөөрөө ехэ эдэбхитэйгээр олониитын ажал хэрэгүүдтэ хабаадана. Галтайдамнай залуушуул мүнөө яһала олон болон­хой. Дээдэшье, тусхай дун­да һургуулишье дүүргэһэн мэргэжэлтэй хүбүүд, ба­сагад тоонтоёо хүгжөөхэ дүүрэн хүсэл эрмэлзэлтэйгээр нютагаа бусажа, оло­ниитын ажалда эбтэйгээр хабаадана. Даша Гомбожа­повые онсолон тэмдэглэнэб, - гэжэ Хушуун-Үзүүртэ анхан хүдэлһэн Бимба Валерьевич Очиров хөөрэнэ.

Энэ ехэ дэмбэрэлтэ ху­ралда бүхы нютагуудай зон ехэ багагүй сугларжа, эдэб­хитэйгээр эб хамта хабаа­даа гэжэ тэмдэглэхэ шухала. Мүн баһа буряад арадайнгаа түүхэ, заншал, үндэһэн соёл, арадай аман зохёол шэнжэл­дэг, гүнзэгыгөөр ойлгодог Николай Шабаев, Баатар Санданов, Баир Батодоржи­ев, Дамба Лхасаранов, Баяр­ма Ламаева, Валентина Па­таева, Оюна Мадуева гэгшэд уригдажа, жэлэй эгээл ута, эгээл халуун үдэр дүүрэн һуужа, хабаадагшадай уран бэлигые үнэн зүбөөр сэгнээ.

- Хабаадагшадай хубсаһа хунарһаа эхилээд, уран бэ­лигыень бүхы талаһаа сэгнэ­хые оролдообди. Удаань да­санай амбайнараар зүбшэжэ, хэн ямараар бэлиг шадаба­рияа, ажал хэрэгээ харуула­аб, энэ дэмбэрэлтэ хамтын хэрэгтэ хэниинь хэр зэргэ хубитаяа оруулааб гэжэ сэг­нээд, дүнгүүдые согсолооб­ди.

Эмхидхэлэй ажал ээм дээрээ даажа гарагшад

Шангай III һуурида Му­хар-Шэбэр хүртөө. II һууринуудые Боом, Хушуун-Үзүүр нютагууд эзэлээ. Галтай Ка­линовка хоёрой нэгэдэмэл бүлэг илажа гараа. Хэмжээ ябуулгада хабаадаһан зон булта баярлаа, - гэжэ шүүгшэ, Буряадай арадай артист, Нютаг нютагуудай зоной эблэлэй гэшүүн Баатар Сан­данов хөөрөө.

Ганжуур – Бурхан багшын һургаалнуудые багтааһан 108 боти ном. Ашата багшын­гаа Нирваанда бусахада, Ананда түрүүтэй шабинарынь бүхы һургаалнуудыень согсо­лон, санскрит хэлээр найруулһан. Удаань түбэд хэлэндэ оршуулагдажа, “Ганжуур” (“Оршуулагдаһан захяа”) гэжэ нэрлэгдээ. Бүхы 108 боти монгол хэлээр 1624 ондо хэблэгдээ.

Александр ГАРМАЕВАЙ гэрэл зурагууд