​​Үншэн табан хүүгэдтэ дураяа бэлэглээ

Бэшүүр аймагай до­тоодын хэрэгүүдэй зургаануудай ве­теранай үнэр баян гэр бүлэтэй танилсуулхамнай. Дүрбэн хүдэр хүбүүдые, табан һайхан ба­сагадые хүмүүжүүлһэн Разуваевтанай хуби за­яагаа ниилүүлжэ, айл болоһоорнь, байгша оной сентябрь соо 34 жэл гүйсэхэ.

Тэбхэр ой бэшэшье һэн гэлэй, зүгөөр энэнь шухала бэшэ. Хүнэй ажабайдал гээ­шэ ойн баярта үдэрөөр бэшэ, хэнэйб даа түлөө оролдон үнгэргэһэн үдэрнүүдээр хэм­жэгдэдэг ха юм. Энэ талаар манай зураглалай гэр бүлын боро юрьеэнэйшье ажабай­дал ехэ удха шанартай.

Буряад орондо эгээл ута гудамжатай Бэшүүр нютаг­та ажаһуудаг Виктор На­зарович ба Светлана Васи­льевна Разуваевтанай юһэн үхибүүдэйнь табаниинь үргэмэл юм. Һонирхолтойнь гэхэдэ, хүбүүдынь - булта түрэһэн хүүгэдынь, харин басагадынь булта үргэжэ абтаһан. Энэ буянтай бурхан­тай эжы аба хоёрой урда – бүхэли ажабайдал. Юуб гэхэ­дэ, дүрбэн үхибүүдынь үшөө һургуулиин. Тэдэнээ һургаха, хүмүүжүүлхэ, мэргэжэл олгу­улха, түбхинүүлхэ хэрэгтэй.

Эбтэй гэр бүлын эхин

Тон эхинһээнь эхил­бэл, Виктор Назарович ба Светлана Васильевна хоёр һургуулида суг һураһан нүхэд юм. Мүнөөнэй хэмжүүрээр ехэ эртэ айл болоо. Гэрэй эзэн 18-тай байгаа, харин наһанайнь нүхэр 17-той һэн. Тиимэһээ гэрлэхын тула албан ёһоной зүбшөөл абаһан.

Эртэ гэрлэһэн зон удангүй һаладаг гэжэ тоо баримта­нуудай гэршэлдэгшье һаань, эдэ хоёр гүлмэрдөөгүй, бата бэхи айл боложо шадаа. Вик­тор Назарович сэрэгэйнгээ уялга дүүргэжэ ерээд, сагда­агай албанда ажалда ороо. Түрүүн албанһаа гадуур ха­руулда хүдэлөө, удаань саг зуурада хаалтада байлгадаг газарта, һүүлдэнь дежур­на частьда ажаллаа. Сагдаа­гай албанай тон харюусал­гатай таһагуудай нэгэндэ аяар 24 жэлэй туршада шэн габьяатайгаар хүдэлөө. Хэды олон үргэһэ нойргүй һүнинүүдые үнгэргөө гээшэб! Хүрөө даа, ажабайдални олониитэдэ нилээд туһатай байгаа, мүнөө сүлөө сагаа өөртөө, наһанайнгаа нүхэртэ, дүрбэн хүбүүдтээ зорюулхам гэжэ бодоо һаань, хэншье буруушаахагүй һэн. Теэд...

Ехэ хүбүүдэйнгээ томо­нууд болоод, өөр өөрынгөө харгыгаар ябашахадань, Раз­уваевтан үнинэйнгөө хүсэл бэелүүлхэ гэжэ шиидээ юм. «Гэрнай хооһон шэнги боло­шоо, - гэжэ Светлана Васи­льевна тэрэ үе сагаа һанан хөөрэнэ. – Үншэн хүүгэдэй гэрһээ басага үргэжэ абая гэл­сээбди. Басагатай болоһойбди гэжэ ходо һанагша һэмди. Теэд талаан тудаагүй. Тиимэһээ хүбүүдтэеэ зүбшэн хэлсэжэ, зүбшөөл абаад, Кабанска ай­маг ошообди”. Тэрэ үедэ бага хүбүүн Денисынь оройдоол 2-той байгаа.

Аня Таня хоёрые үргэжэ абаа

Кабанска аймагай Камен­скын Үншэн хүүгэдэй гэр­тэ Разуваевтан 12 наһатай Анятай танилсажа, ехэ хөөрхэшөөгөөд, үргэжэ абаха гэжэ шиидээ. Хэрэгтэй данса­нуудые суглуулжа байтарнь, Аня 10-тай дүү басагатай гэжэ элирээ һэн. Эгэшэ дүү хоёрые яажа таһалжа боло­хоб? Нимгэн сэдьхэлтэй эжы аба хоёр басагадые хайрла­жа, Таня гэжэ дүү басагыень баһа үргэжэ абаа юм. Тиигэжэ 2008 ондо Разуваевтан баян дээрээ бүри баян болоһон түүхэтэй. Түрэһэн ба үргэмэл хүүгэдынь яагаад бэе бэедээ дадаа һэм гэжэ бололгүйгөөр асуухадамнай, хүбүүд баса­гадта аха зангаар хандажа, манай-манай бэшэ гэһэн асу­удал нэгэтэшье гараагүй юм гэжэ ойлгуулаа.

Виктор Назарович ба Светлана Васи­льевна хоёр ухаа­тай, сэсэн хүнүүд хадаа, басагадайн­гаа түрэлхидые мартуулхагүйгөө, холбоо барисаа тогтоохоёо оролдоо. Иишэ тии­шээ хандаа, ядахын сагта эхынь гэрэл зурагшье бэдэрээ. Олоо. Эндэхэнэ гу­нигтай энэ ушар ту­хай хөөрөөгөө түгэсэһүү даа.

Үшөө гурбан басагатай болоо

2008 оной декабрь һарада Светлана Васильевна Турунта­ево һууринай Үншэн хүүгэдэй гэртэ хүмүүжүүлэгдэдэг гур­батайхан Вика басаган тухай дуулаа юм. Разуваевтан тэрэ басагантай танилсаха гэжэ бодоод, Светлана Васильев­на Саша хүбүүнтэеэ тиишээ ошоо. Тиигэжэ буржагар үһэтэй, бэлтэгэрхэн нюдэтэй басаган гэр бүлэтэй болоо бэлэй. 2013 ондо “Малышок” гэһэн Үншэн хүүгэдэй гэртэ Викын түрэһэн эгэшэ – таба­тай Аня - хүмүүжүүлэгдэдэг гэжэ элирүүлэгдээ. Удангүй үшөө нэгэ басаганиинь – дүрбэтэйхэн Катя олдоо һэн. Мүнөө Вика Бэшүүрэй 4-дэхи дунда һургуулиин 8-дахи ан­гида һурана, Аня - табадахи­ин, Катя - дүрбэдэхиин.

Эдэ үхибүүд хэр ажаһуунаб? Олон хүүгэдтэй гэр бүлэнүүдтэ багаһаа эхилэ­эд, хүндэ хүшэр ажал хэдэг гэлсэдэг. Зүгөөр Разуваевта­найда тад ондоо. Һунатараа заруулшаһан хүн үгы. Яһала һайн байдалтай. Багашуу­лынь гэртэхиеэ сэбэрлэхэ, огородойнгоо үбһэ ногоо зул­гааха, эдеэ шаналсаха ажал­тай. Наадаха сэнгэхэ саг баһа дүүрэн байгаа ааб даа.

Гэр бүлын юрын жаргал

Иигээд лэ ан-бунхан ажаһууна. Гэбэшье бэрхэшээлнүүд баһа бии. Гэрэй эзэн үбдөөд, үнеэдые барижа шада­хаяа болёо. Мүнөө гахай, тахяагаа үсхэбэрилөөд, огородоо таряад һуудаг. Светлана сүлөө сагтаа басагадаа оёжо, нэхэжэ, эдеэ шанажа һургадаг. Удангүй үбэлэйнгөө эдеэ бэлдэхэ ажал захалха. Бэрхэ байхада, хүндэ өөртэнь лэ амар ха юм.

Разуваевтанай ехэ хүбүүдынь хүл дээрээ гаранхайну­уд. Владимир Александр хоёр Улаан-Үдэдэ ажаһуудаг. Айл болонхой, хүүгэдтэй. Роман Во­ронежой сэрэгэй-агаарай акаде­ми дүүргэжэ байна. Ехэ басагад баһал түбхинэнхэй. Аня Улаан-Үдэдэ ажаһууна, хүбүүтэй. Таня Үбэр Байгалай хизаарта Красная Долина һууринда һуудаг, басага­тай болонхой.

Гэртээ байһан басагад сооһоо тон багаһаань бэшэн номдоо ту­люуршаг. Эхэ эсэгэнь һанаагаа зободог. Теэд һайн лэ хүнүүд болоо һаань, бэшэншье бэшэн. Эжы абын энхэрэл, хүлеэсэтэй, һайхан хандаса ямаршье үхибүүнэй зүрхэ сэдьхэл хай­луулха шэдитэй ха юм. Басагад һайрхуугүй, урин налгай, ном­гон даруу зантайнууд. Хүмүүжэл һайтай гэжэ абаһаар мэдэхээр.

Иимэл даа, энэ гэр бүлын түүхэ. Дүрбэн хүүгэдые алтан дэлхэй дээрэ мүндэлүүлээд, дура хайраяа үшөө табан үншэн үхибүүдтэ хүртөөлсэхэ зүрхэтэй эжы абанар манай дунда байнал даа. Виктор Назарович ба Свет­лана Васильевна хоёрто, бүхы үхибүүдтэнь энэ дэлхэйн эгээл һайн һайханиие хүсэнэбди.

Марина СТЕПАНОВАГАЙ гэрэл зурагууд