​Алтан дэлхэй альган дээрэмни

Хүн гээшэ юрэдөө һонюуша ха юм. Тиимэл хадаа сансар руу ниидэнэ, далайн гүн руу шунгана... Теэдшье бүмбэрсэг дэлхэйн нюусанууд булан бүхэндэ барашагүй ехэ. Уудалха бүримнай ухаанда орошогүй таланууд нээгдээд лэ байдаг. Үнэхөөрөөл үльгэрэй орондо үнгэргэжэ байнабди үгтэһэн наһаяа гээд, утаһаяа гартаа бариха бүхэндөө бододог болонхойб. Тэрэнээ эльбэхэтэеэ сасуу, тойроод байһан зонойнгоо, улас түрынгөө, үлгэн дэлхэйн үнгэтэ зурагуудые, һонин һорьмой иража мэдэнэбди.

ХҮН ШАНАРАА АЛДАНГҮЙ

Хүн бүхэн өөрын табилантай энэ дэлхэй дээрэ түрэнэ. Тиимэһээ сэнтэйхэн сагаа һэнэгтэйгээр үнгэргэхэ гэжэ оролдоно. Үзэхэ юумыень үзэжэл, унажа ба бодожол ябагдадаг гээшэ. Хэды тиибэшье, хүн боложо түрөө хадаа хүн шанараа алдангүйл ябахань – гол шухала!

Хүн түрэлтэнэй хубиханиинь аад, хара амияа хараад ябажа шадахагүйбди. Аба, эжы, аха дүү, анда нүхэд... гэжэ байна. Тэдэнэйнгээл түлөө урагшаа зүдхэһэн аад, торгооһон нэгэниие дэбһээд, түлхёод гарахань хайшаа юм? Бодоод үзэгты даа? Тэрэнь баһал өөрын хубитай хүн лэ ха юм.

Мүнөө нэгэ худхаляата сагта байнабди гэнэт. Теэд хэн худхаляа үүсхэнэб? Үнэншэ хүн – үүдэндэ, худалша хүн – хойморто болоо гэлсэнэт. Теэд хэн худалшанаа хоймортоо залан оруулнаб?

Байгаалиин хуули бии – хара сагаан хоёрой тэмсээн. Тэнсэлдэшэхэдээ – муу. Хүгжэлтэ болохоёо болишодог. Хүдэлхэеэ болиходоо, хуу һандаржа эхилдэг. Заабол харань гү, али сагааниинь буляад байха ёһотой. Тиихэдээ хүдэлөөн болодог бшуу. Хараниинь багаар булинги байгаа һань, багаар хүдэлхэ, ехээр булинги байгаа һаань, ехээр... Мүнөө бүмбэрсэг дэлхэйдэ хүдэлөөн боложол байна: уласхоорондын хэмжээндэ, Бүхэроссидашье, Буряадташье. Хүдэлөөн боложол байгаа хадаа – һайн! Засаг барихын түлөө заримашуул юушье хэхээр бэлэн. Түүхэ уудалхада, урданьшье тиимэ байгаал даа. Ноёд һайдай хирэ-хирэ болоод лэ һэлгэгдэжэ байхада – һайн! Хүдэлөөнтэй байдаг. Удаан сагта засагые гартаа баряад байхадаа, хэншье өөрыгөө бурхан шэнгеэр бодожо эхилхэл даа. Тиихэдээл засагаа алдадаг ха юм. Юундэб гэхэдэ, бурхан бэшэ – хүн ха юм!

Буһалгаан намдаха гү?

Гүрэн доторнай хүлгөөтэй. Хүдэлөөнүүд замхахаяа байнагүй хэбэртэй. Һунгалтын урда тээхи идхалгын хаһа түлэг дундаа. Энээхэн хугасаада олониитые өөрынгөө тала руу харуулжа шадагшад “ордон” соо һуухал даа. Тиигэхын тулада үшөө юу хэхэб? Дайн лэ бү болоһой! Арад олоной асари ехэ тэсэбэринь дүүрэжэл байнхай. Москвада болоһон хүдэлөөнүүд тиигэжэ ойлгуулна.

Буряадтамнай буһалгаагүй байгаад

Буряадай зүрхэн – ниислэл хотодо абяа шэмээгүй шэнги аад, доохонуур дорьбоон болонол ха. Улаан-Үдын мэрэй тушаал эзэлхын тулада һунгалтада шангахан тулалдаан хүлеэгдэнэ. Арад зоной нюдэн хёрхо - бэеэ мэдүүлһэн хүбүүд сооһоо эгээл бэрхыень һунгаһай гээд лэ найдая! Хэзээдэшье бүхэхэгүйл найдалнай... Хэд бэ гэжэ, дахинаа дабтан нэрлэһүү – Вячеслав Мархаев, Игорь Шутенков, Геннадий Бадмаев, Николай Чимитов, Алексей Хандархаев, Батодалай Багдаев.

Гадна Улаан-Үдын райсоведэй табадахи зарлалда һуухаяа һунгалтада оролсожо байгшад тойрог дотороо ябуулжа байһан ажал хэрэг тухайгаа  “фейсбук” холбоондо үргэлжэ ниитэлүүлжэ байна...

Зандинай талада задарһан «сэсэгүүд»

Түгнын талада анхилаад, түүхэтэ үйлын эхин үзэгдөө. Буряадай цирк бусадһаа илгарма тоглолто ногоон талада харуулаа. Тэрэниие эмхидхэхэ, анхарха азатайшуул “фейсбук” холбоондо гэрэл-зурагуудые шэдэжэ мэдээ. Түгнын талын түшэмэлнүүдэй нэгэн – соёлой сайд Соёлма Дагаевагай, бэлигэй ошотой бэрхэ сэтгүүлшэн Владимир Шираповай нюур хуудаһанда энэ хэмжээн тухай дэлгэрэнгы мэдээ олохоор. Гэбэшье дулаахан үгэнүүдээр халиһан тэмдэглэл урихан “баабай” Туяна Зондуевагай хуудаһанда уншанаб: “Эжынгээ нютагта энэ үдэрни үнгэрөө. Бороогой һүүлээр бүри хоншуухан болоодхидог талын ногооной таатай хангал сэдьхэлыемни сэбэрлэжэ байһан мэтээр үзэгдэбэ. Түрэл яряа, танил эдеэн, һур харбаан, бүхэ барилдаан. Ямаршье киноһоо дутуугүй, магад, үлүү ехээр урилдаанууд уураг тархииемнай эзэлээдхинэ. Тон һүрэйтэйгөөр Буряадай циркын толглолто үнгэрөө. Байшан дотор гү, али эхэ байгаалиин “умай” сооһоо иимэ үзэгдэл хараа гү? Тад ондоо гүб даа... ”

Бултандамнай хэрэгтэй буряад үхэр

Урдахи дугаартаа “Буряад үхэрнай бусаагдаха гү?” гэһэн асуудалда харюу бэдэрээд туршаа бэлэйбди. Тэрэнэй үргэлжэлэл – уржадэр, августын 20-до, үдэшын 19.00 сагта Һасаранай Булад Буряадай Толгойлогшотой уулзаа. Тиигэжэ үндэһэн буряад үхэрэй уг шуһа һэргээхын тулада тусхай ажахы байгуулха тухай хөөрэлдөө. “Буряад үхэр” гэһэн үүлтэр байгуулжа, манай гэхэ малтай болгоохын тулада шармайн зүдхэһэн эрдэмтэнэй ажал хэрэг удаахан лэ ябуулагдана. Магад, Толгойлогшын шиидхэбэреэр түргэдүүлэгдэжэ болохо. Юундэб гэхэдэ, Алексей Цыденов эрдэмтэнэй зосоо ехэ найдал түрүүлээ. Заатагүй мүнгэ һомолжо, генофондно ажахы байгуулхабди гээ. Найдалнай бүхэнэгүй!