Общество 6 дек 2019 753

​​Хүдөө ажахы хүгжэнэ гү?

Һаяхана хүдөө ажахын хүдэлмэрилэгшэдэй һайндэр тэмдэглэгдээ. Тус һалбари үнинэй һаланхай, хүдөө нютагһаа булта шурган ябана, һургуули сэсэрлигүүдынь хооһон гэхэ мэтын зугаа булта дуулаһан байхабди. Харин энээн тухай дахин хэлэһэнэй хэрэг байха гү? Үгы гээд һанагдана. Хүдөө ажахы мүнөө сагта ямар байдалтайб гэжэ зарим хүн зонһоо баяр ёһололой үедэ асуугаабди.


- Баир Бальжиров, Буряад Уласай Ниитын палатын хүтэлбэрилэгшэ:

- Һүүлэй үедэ хүдөө ажахыда гүрэнэй талаһаа туһа нэмэри ехээр үзүүлэгдэжэ эхилэнхэй. Энэнь ехэ һайн гээшэ. Харин нютаг һууринуудаа үргөөгүй һаамнай, хүдөө ажахы яагаад хүгжэхэ юм бэ? Бүхы гүрэнэй социальна-экономическа байдалда нүлөөлхэ тон шухала асуудал болоно ха юм. Энээн тухай би үнинэй хэлэдэгби. Хүдөө ажахые ганса эдеэ хоол гаргадаг үйлэдбэри гэжэ арад зон буруугаар һанадаг. Нэн түрүүн, юрын хүнүүдэй байра байдал һайжаруулбал, зүб гээшэ. Тиимэһээ үмсын болон гэр бүлын ажахынуудта ехээр туһа үзүүлхэ хэрэгтэй. Манай Буряад Улас Алас Дурнын тойрогто оруулагдаа. Ажаһуугшадтамнай Алас Дурнын гектар газар үгтэнэ. Тус түсэл хэды түүхэй байбашье, хүдөө нютагай, хүдөө ажахын хүгжэлтэдэ туһалха зэргэтэй.

- Леонтий Красовский, Буряад Уласай Арадай Хуралай һунгамал:

- Буряад Уласай сан жасаһаа хүдөө ажахыда оройдоол 1-1,5 процентнь үгтэжэ байхада, хүгжэлтэ тухай хэлэхэньшье эшхэбтэр. Энэ бага мүнгэеэ хубаахань бүришье энеэдэтэй. Тиимэһээ али ажахыда хэды мүнгэ, ямар гуримаар тараалгые хүсэд хаража үзэжэ, һэлгэхэ хэрэгтэй. Бага фермерскэ ажахынуудта туһаламжа оройдоошье үзүүлэгдэнэгүй. Мүн томо ажахынуудта мүнгэн үгтэхэдөө, “нэгэ хэды соо хүдэлыт даа!” гэһэншүү болоно. Манай КПРФ-эй һунгамалнуудай, мүн минии һанамжаар, бюджедэй 10 процентнь хүдөө ажахыдаа үгтөө һаа, байдал һайжарха һэн.

- Леонид Турбянов, Буряад Уласай Засаг газарай түрүүлэгшын орлогшо байһан:

- Хүдөө ажахыда хэды мүнгэн үгтэнэб, хайшаа дамжуулагданаб гэжэ одоошье мэдэнэгүйб. Тиимэһээ хүгжэнэ гү, али үгы гэжэ худалаар хэлэхэ аргагүйб. Юуб гэхэдэ, һүүлэй жэлнүүдтэ ганса Улаан-Үдэдэ байнаб. Манай гэрэйхажууда шэнэ дэлгүүр нээгдээ. Хүдөө нютагһаа асарагдаһан эдеэ хоол элбэгээр тэндэ дэлгээгдэнхэй. Би тэндэһээ хилээмэ, бууза, сыр, зүгын бал абажа эдинэб. Ехэ амтатайл даа!

- Намжил Мардваев, “Россельхозцентр” гэһэн гүрэнэй эмхи зургаанай Буряадай таһагай түрүүлэгшэ:

- Һүүлэй үедэ намай хүдөө ажахы тухай муугаар хэлэнэ гэжэ хэлсэнэ. Үнэн дээрээ, тохёолдоһон байдал зүбөөр харуулхые оролдоноб. Жэшээлбэл, Татарстан Уласта хүдөө нютагуудта ажаһуугшадта үйлсэ-үйлсөөр гэрнүүд бодхоогдоно. Харин муудажа байгаа гэжэ хэлсэгдэһэн Алтай Уласта үхэр малайнь тоо 20 процентээр нэмээ. Тэдээнтэй адли хүгжэбэлнай, Буряадта 375 мянган толгой бодо мал бэшэ, нэгэ миллион толгойһоо үлүү байха һэн.

- Дондок Бабудоржиев:

- Хүдөө ажахыда залуу пенсионернүүдые дуудаха хэрэгтэй. Юуб гэхэдэ, зэбсэгтэ хүсэнүүдһээ хүн зон залуугаар пенсидэ гарана ха юм. Мүнөө сагта булта харуулшан болошоод ябана бшуу.

Тэдээндэ хүдөөдэ газар дээрэ хүдэлхэ байра байдал һайнаар зохёобол, хэншье арсахагүй һэн. Хүдөө нютагаа хүгжөөхын түлөө тэдээндэ гэр байра бодхоохо, үхэр мал абаха мүнгэнэй тэдхэмжэ үгэбэл, тон таатай байха бэлэй. Булта бусахал.

- Баярма Баглаева, Баргажан аймагай захиргаанай хүдөө ажахын таһагай ахамад мэргэжэлтэн:

- Һүүлэй жэлнүүдтэ гүрэн яһала һайнаар хүдөө ажахын хүдэлмэрилэгшэдтэ тэдхэнэ гэжэ һананаб. Ганса манай Баргажан аймагай гурбан томо СПК, 30 гаран үмсын ажахы мүнгэ абаад байна. Тэрэнэй ашаар бидэ социальна эмхинүүдые һүөөр хангажа эхилээбди. Мүн аяншалагшадые экологическа сэбэр эдеэ хоолоор угтанабди. Байгал шадарай аймаг болон Улаан-Үдэдэ эдеэ хоол абаашажа худалдаха түсэбтэйбди.

- Александр Васильев, Аха аймагай хүдөө ажахын таһагые даагша:

- Манай Аха аймагта һүүлэй жэлнүүдтэ бодо малаймнай тоо үсөөрнэгүй гээд хэлэхэ хэрэгтэй. Мүн Түнхэн аймагай дэбисхэр дээгүүр Аха ошожо, ерэжэ ябахадаа, бэлшэжэ байһан адуу мал хараад, нюдэмнай баярлана. Юуб гэхэдэ, тэндэ адуунайнь тоо тон түргөөр дээшэлнэ гэхээр. Мүн үхэр малшье олоор харгын хажуугаар бэлшэжэ, сэдьхэл хужарлуулна.

Автор: Борис БАЛДАНОВ