1244
Спортын зүйлнүүд “Алтаргана” нааданай программые тон һонирхолтой болгоно гээшэ. Хүн зоной эгээл дуратай зүйлнүүдэй нэгэн хадаа һур харбалга болоно ха юм. Мүнөөшье жэл мүрысөөн һонирхолтойгоор болохоор хараалагдана.
Буряадаймнай мэдээжэ һоригшо Софья Гомбоевна Халудорова 1998 онһоо хойшо нэгэшье “Алтаргана” алдаагүй байна. “Анха түрүүшынхиеэ һур харбалга 2000 оной найр нааданда оруулагдаа бэлэй. Бидэ яһала үни ябажа, тэрэ нааданда хүрөө бэлэйбди. “Алтарганын” үедэ уларил тиимэшье һайн бэшэ, ехээр һалхилһаниие һанагшаб. Тооһоной шуурга һалхин ехээр буугаа, - гээд Софья Гомбоевна һанамжална. – Түрүүшын мүрысөө Монголой тала өөрын дүримөөр үнгэргөө. Тиихэдэ Забайкалиин хизаарай тамиршад болон нааданай эзэд бүхы шангай һуури эзэлһэниинь ойлгосотой. Мүнгэ алтаар дуталдажа, бидэ оройдоол дүрбэн хүн ошообди.
С.Г.Халудоровагай хэлэһээр, түрүүшын наадануудта хабаадагшад заал һаа, үбэр һур номшоор харбадаг байгаа. Удаань мүнөө сагай һур номшын зүйлнүүдые оруулжа эхилээбди. “Оросой гүрэнэй дэбисхэр дээрэ һүүлэй хэдэн мүрысөөн адли гуримаар болоно. Энээндэ манай Бандида Хамба лама Дамба Аюшеев ехэ нүлөөлнэ. Юуб гэхэдэ, Буддын заншалта Сангхын хүсөөр нэгэ гурим абажа, олон тоото мүрысөө үнгэргөөгүй һаамнай, бидэ буряад һур харбалгаяа мартаад байха һэмди”, - гэжэ С.Г.Халудорова баярлан тэмдэглэнэ.
Улаан-Үдэдэ 2006 ондо болоһон “Алтарганын” удаа буряад дүримөөр харбаха дуратайшуул, илангаяа залуушуул болон эдиршүүл олошороо. Һүүлэй байдалаар улас доторнай буряад һур харбалгаар бэеэ һоригшодой тоо 300 хүнһөө үлүү болошонхой.
Мэдээжэ һоригшын һанамжаар, мүнөөшье болотор мүрысөө үнгэргэхэ нэгэдэмэл гурим абтагдаагүй байна бшуу. “Нааданай урдахана хэды дахин хөөрэлдэбэшье, нэгэ һанамжада хүрэжэ шаданагүйбди. Монголдо ошоходомнай, өөрын гурим табяад һаладаггүй”, - гэжэ Софья Гомбоевна хөөрөөгөө үргэлжэлүүлнэ.
Үшөө нэгэ голхоролтой байдал хадаа шан барюулга болоно. “Алтаргана” болон “Наадан-Сурхарбаанай” найр наадануудта ганса нэгэ абаргада томо шан үгтөөд, харин бусад юушьегүй үлэшэнэ. “Үшөө бага ябахадамни, эдиршүүлэй, залуушуулай дунда түрүүлһэн болон шалгарһан хүбүүд, басагадта барюулагдадаг һэн. Эгээл тэрэ үеын Сурхарбаануудта хабаадажа, һайн шан абахадаа, ехээр баярлагша бэлэйбди. Нүгөө жэл үшөө гоё шан абахын түлөө һорилгоёо бүри эршэдүүлхэш. Тэрэ сагые мүнөө бусаажа, хэдэн наһанай бүлэгтэ бэлэг сэлэгүүдые барюулбалнай, һур харбалгада дуратайшуул үшөө олон болохо бэзэ”, - гээд Софья Гомбоевна һанамжална.
Буряад Уласай һур харбалгын федерациин түрүүлэгшэ, Россиин спортын габьяата мастер Эрдэм Жигжитовэй хэлэһээр, 400 хүн һур харбалгын мүрысөөндэ хабаадахаар хараалагдана. “Эдэмнай хадаа Монголой, Хитадай харбагшад болоно. Мүн тиихэдэ Забайкалиин хизаарай Агын тойрог бүхы гурбан аймагайнгаа командануудые табиха бэзэ. Үшөө тиихэдэ Шэтэ хотын буряадууд харбаха. Иимэрхүү олон команда Эрхүүгэй можын аймагууд эльгээхэ юм. Мүн тиихэдэ Красноярскын, Москвагай, Хабаровскын, Саха Яхадай хотонуудта ажаһуудаг буряадууд өөһэдын команда бүтээхэ тухай хэлсэжэ байнхай. Манай уласые 15 гаран команда түлөөлхэ. Энэ тоодо ниислэл хотын гурбан хороо оролсоно. Буряад Уласай түбэй стадионой баруун талада 14 үрэг табигдаха. Манай һанамжаар, үглөөнһөө үдын саг болотор шэлэлгын шата дүүргэхэбди. Удаань олимпийскэ гуримаар харбалга боложо, “Алтарганын” абсолютна чемпион элирүүлэгдэхэ", - гэжэ Эрдэм Жигжитов хөөрэнэ.
Эмхидхэгшэдэй мэдүүлһээр, мүрысөөнэй гурим бултанда һайшаагдаха ёһотой. Юуб гэхэдэ, хабаадагшад өөрын дуратай аргаар дуратай һур номшоороо харбаха аргатай. “Өөрын шадал соо, шэмхээд гү, али гурбан хургаараа харбана гүш, танай дуран”, - гээд, Эрдэм Жигжитов хэлэнэ.
Автор: Борис БАЛДАНОВ
