​Буряад Уласай Хүдөөгэй бэеын тамирай XVI наадан

Хурамхаанай аймагай түб һуурин Хурамхаанда болохоһоо гадна Барханда, Могойтодо, Аргатада боложо дүүрэбэ. Июниин 16-һаа 19 болотор үргэлжэлһэн энэ нааданда хабаадахаяа 19 аймагай тамиршад 3 үдэрөөр хурамхаанлаба. Энэ ябадалай дүн тайлбарилхада, иимэ:

Нэгэдэхи үдэр

Юрэ дээрээ Хурамхаанай аймагта Хүдөөгэй спортын нааданууд июниин 15-да эхилээ. Хүл бүмбэгэ (футбол), гар бүмбэгэ (волейбол) наадануудаар мүрысөөн хара эртэ эхилээд, эрхимэй эрхим команданууд июниин 19-дэ Хурамхаанай аймагай түб һуурин Хурамхаанай түбэй стадион дээрэ золгожо наадаа. Мүн тиихэдэ июниин 15-һаа эхилээд, холо, ойрын нютагуудай тамиршад, олондо мэдээсэл тараадаг мэргэжэлтэд, хабаатай бусад зон ерэжэ захалаа һааб даа.

Хоёрдохи үдэр

Зүг шэг тодоруулгаар мүрысөөн

Буряад Уласай Хүдөөгэй бэеын тамирай зунай XVI нааданда анха түрүүшынхиеэ зүг шэг тодоруулгаар мүрысөөн оролсоһон байба. «Хурамхаанай хүбүүд, басагад гэжэ илгаагүй, бүгэдөөрөө газарша һэн тула нютагайнгаа бүхы ташалан, дабаануудаар нюдэ аняадшье ябаха аргатай»,- гэжэ зүг шэг тодоруулгаар мүрысөөнэй ахамад шүүгшэ (судья) Евгений Осипов хөөрэнэ: «Тиимэһээ иимэ мүрысөөнгүйгөөр хүдөөгэй зунай наадан хурамхаанайхинай һанамжаар наадан бэшэ ха юм даа», - гээд, эльгэ хатахадань, «Үнэхөөрөөшье тиимэл хаш», - гэжэ зүбшөөгөөгүйдэ аргагүй.

Мүрысөөнэй 1-дэхи үдэр эрэшүүл 2,3 модоной зайда бэе бэетэеэ үрдилдэжэ байгаад, шалгалтын 9 газарта «Би эндэ байгааб» - гэжэ дохёо мүрысөөнэй ябасые адаглажа байһан шүүгшэдтэ (судьянарта) үгэн харайлдаба. Харин эхэнэрнүүд 2,2 модоной зайда бэе бэеынгээ нара буляахые оролдон, ойн орбондо тодхоотой 7 газарта «Битнай энээгүүр ябаа һэм» гэһэн удхатай дохёо мүрысөөнэй ябасые хинагшадта дамжуулаа. Зүг шэг тодоруулгын мүрысөөндэ хабаадагша тамиршад газарай хээ зураг һайса шэнжэлжэ ерээд, бэе бэетэеэ урилдан, Sportident гэжэ оньһоной хүсөөрдохёогоо шүүгшэдтэ (судьянарта) дамжуулна гэжэ bursport.ru мэдээсэнэ.

2-дохи үдэртөө зүг шэг тодоруулагшадай эрэшүүлынь 4,6 модоной зайдаойн орбондо нюугаатай 10 газар элирүүлжэ, «Битнай тэрэнииетнай олооб» гэжэ шүүгшэдтээ мэдүүлхэ уялгатай байба. Харин эхэнэрнүүд 3,6 модоной зай шамдууханаар гаталаад, 9 дахин эрэшүүлэйхиһээ өөрэгүй дохёо ябуулха ёһотой байгаа.

Эрэшүүлэй гаталха зам 40 метр үндэртэй, харин эхэнэрнүүд 20 метр өөдөө ахижа гүйхэ зэргэтэй байба. Харгалзалгын саг – хоёр хахад час.

3-дахи үдэртөөшье зүг шэг тодоруулагшадта гараа хабсараад, хүлөө арбайлгаад һуужа һууха сүлөөнь болобогүй. Ушар юуб гэхэдэ, тэдэ 3 шататай эстафетэдэ хабаадаа ха юм. Бүхы шатануудта ниитэ дээрээ 4,5 саг үгтэһэн байгаа. 3,5 модоной зайда 11 хиналтын оньһон нюугаатай байба.

Автор: Баяр ЖИГМИТОВ
Описание: Зүг шэг тодоруулгаар мүрысөөнэй үедэ

Багуудай (командануудай) тоосооной дүн иимэ:

3-дахи һуурида – Ивалгын аймаг. Мухар-Шэбэрэй аймаг 2-дохи һуури эзэлээ. Харин Хурамхаанай газар дайдада зүг шэг тодоруулхадаа, Кабанскын аймагай эбтэй команда бусадһаа бэрхэ байшабал даа.

Харин хубиин тоосоогоор харахада, хурамхаанаархин газар уһаяа һайн мэдэнэ. Гансал зүг шэг тодоруулгын мүрысөөндэ тусхай бэлэдхэлгүй байжа болоо гэжэ элирнэ. Ивалгын аймагай Максим Денисенко гурбадахи һуури эзэлбэ. Зүг шэг тодоруулгаар мүрысөөнэй ахамад шүүгшэ (судья) Евгений Осипов уридшалан иигэжэ таамаглаһан байгаа:

- Эрэшүүл соо Максим Денисенко эрхимүүдэй зэргэдэ орохо ёһотой. Харин эхэнэрнүүд соогоо Евгения Юрьева, Елена Загребельная гэгшэд шалгарха байха. Теэд мүрысөөнэй үедэ элдэб юумэн боложо болохо гүб даа. Наран дан шангаар шаража магад. Толгойгоо эрьеэд, ойн оёорто хүн унажашье болохо ха юм даа.

Шүүгшэ иигэжэ «буудахадаа», тухай тудаһан байшоо. Хубиин тоосоондо дурдагдагша Максим Денисенко 3-дахи һуури эзэлээ. Эрэшүүл соогоо 2-дохи һуури Хурамхаанай аймагай Сультим Митыпов эзэлжэ, нютаг соогуураа хүлөө шоройдожо ябаһан зоноошье, нютаг нугынгаа буурал баабайнараашье баясуулба гээшэ. Баргажанай аймагай Андрей Овчинников барга зоной байра нэгэн гэжэ бултанда ойлгосотойгоор харуулжа, бултанһаа түргөөр утын зай гаталжа, нюусгайн нюуһан хамаг зүйлнүүдые олобо.

Эхэнэрнүүд тухай хөөрэхэдэ, иимэ. Мухар-Шэбэрэй аймагай Евгения Юрьева 3-дахи һуури абаба. Сэлэнгын аймагай Елена Загребельная 2-дохи, харин Хурамхаанай аймагай түлөөлэгшэ Наталья Жалсанова добо ёнхорнуудһаа байтагайюрэ ургажа байһан үбһэшье танихаб гэжэ мүрысэгшэдтөө харуулба.

Нэмэжэ хэлэхэдэ, зүг шэг тодоруулгын мүрысөөндэ заал һаа энэ хэрэгэй оромыень сохом олоһон бэеын тамирай габьяатан, юрэ һонирхогшо хүдөөгэй юрын ажаһуугшад хабаадаа.

- Энээниие ухаандаа абан, мүрысөөнэй зам зохёогоо бэлэйбди, - гэжэ үнөөхил Евгений Осипов зугаална: - Аймаг бүхэн 3-3 хүниие зүг шэг тодоруулгын мүрысөөндэ дурадхаа. Тиин 50 һайса гаран хүн хабаадаба гээшэ.

Хоёрдохи үдэр

Хүнгэн атлетикэ

Хурамхаан нютагай түбэй стадион һэльбэн шэнэлэгдээд, хүл бүмбэгэ наададаг газарынь хэмэл ногоогоор бүрхөөгдэжэ, бэрхэ бэрхэ хүбүүдые һориходо, зохид байдал тогтобо. Харин тэрэниие түхэреэлээд, улаан тартаанаар хэгдэһэн гүйгөөшэдэй дүрбэн зүргэ байна.

- Шэб шэнэхэн һэн тула гэшхэхэдэ, бүмбэр-бүмбэр гээд гүйгөөшэ тамиршанда һаалта байна, - гэжэ олохон тамиршад тэмдэглээ.

- Бага сага ашаглагдаһанайнгаа һүүлдэ һуухадаа, зохид болохо даа, - гэжэ тэмдэглэгшэдшье бии.

Мүрысөөнэй 2-дохи үдэр хүнгэн атлетикээр эхэнэрнүүд халуун наран гэнгүй, 800 метртэ урилдаба. Харин эрэшүүл 1500 метрые бусадһаа түргэн ахихые оролдобо. Гадна заншалта ёһоороо 100 метртэ хурдан гэгшээр гүйдэг эрэшүүл, эхэнэрнүүд бэе бэетэеэ мүрысөө аабза.

800 метрэй урилдаанда эхэнэрнүүд соогоо хэн эрхимлээб гэхэдэ, Загарайн аймагай гүйгөөшэ, утые харайгша басаган Оксана Котыхова бултаниие булиба.

Баатар хүсэтэй эрэшүүл түмэр монсуудай (ядро) түлхижэ, эрхимүүдээ элирүүлбэ. Иимэ юумэ хэжэ байхадаа, ганса бар хүсэндөө найдаһанай хэрэггүй. Физикэ мэдэхэ шухала. Монсуудайгаа мүр дээрээ ашаад, үбдэгүүдээ бохиид гэжэ уруу һууһан болоод, гэб гэнтэ сэхэржэ ерэһэн бэеэрээ монсуудайгаа бии шадалаараа түлхихэ шухала. Харин тэрэниие шэдэжэ болохогүй. Гэбэшье, наадан хүдөөгэй һэн тула хабаадагша зон арга шадал соогоо пихуурһаниинь гайхалгүй.

Буряад барилдаан

Буряад барилдаагаар мүрысөөн мүн лэ Хурамхаанай түбэй стадион дээрэ боложо үнгэрөө. Баргажан голой баатарнууд заншалта ёһоороо бүхэриг, диилэхэдэ хэсүү гэжэ мэдээжэ. Теэд үе сагай эрилтээр олохон залуушуул Улаан-Үдэ тээшээ жүдхэнхэй. Тиин Иван Гармаев энэ удаа Ивалгын аймагай нэрэ хүндэ хамгаалба.

63 килограмм хүрэтэр шэгнүүртэ гурбадахи һуури Сэлэнгын аймагай Александр Гармаев, Ивалгын аймагай Константин Цыренов эзэлбэ. Хоёрдохи һуурида халуун тэмсээнэй удаа Захааминай аймагай Солбон Раднаев гараба. Харин Хурамхаанай аймагай Алексей Хобраков нютагаархидайнгаа урмада барилдаанай орой бариба.

75 килограмм хүрэтэр шэгнүүртэ Мухар-Шэбэрэй аймагай Чингис Тангаров, Хэжэнгын аймагай Аюр Дондоков хубааба. Ивалгын аймаг түлөөлэгшэ Баргажанай хүбүүн Иван Гармаев Хурамхаанай аймагай Арсалан Биликтуевта абаргын хүндэдэ хүртэхэ арга боломжо үгэбэ.

75 килограммһаа дээшэ шэгнүүртэ Түнхэнэй аймагай Балдан Моглоев, Сэлэнгын аймагай суутай бүхэ Зоригто Цырендондопов гэгшэд гурбадахи һуури хубаажа абаба. Харин Яруунын аймагай Цыремпил Моисеев хада уулата Захааминай аймагай диилдэшэгүй бүхэ Ринчин Санжеевтэ нара буляалгаба.

Буряад барилдаагаар абарга болохын түлөө мүрысөөндэ үнөөхил Ринчин Санжеев түрүүлһэн байха юм.

Автор: Баяр ЖИГМИТОВ
Описание: Барилдаанай үедэ

Мори урилдаан

Мори урилдаан Аргада нютагта болобо. Тэндэхи амтатайхан тооһо унхидан, хүлэгүүд, шодоогууд хэдэн зайда урилдажа, эсэсэй дүн гарахадаа, иимэ байба.

1-дэхи һуури – Яруунын аймаг

2-дохи һуури – Зэдын аймаг

3-дахи һуури – Кабанскын аймаг

Һур харбаан

Һур харбаанаар мүрысөөн хэдэн үдэрэй туршада ехэ нобшоор боложо үнгэрөө.

Яруунын аймагай команда 3-дахи һуурида. Сэлэнгын мэргэшүүл хоёрдохидо, харин түнхэнөөрхин харбахадаа, бусадһаа хёрхо байна гэжэ элирбэ.

Хубиин тоосоон:

Эрэшүүл:

3-дахи һуури – Бато Тугалханов (Хэжэнгын аймаг)

2-дохи һуури – Владимир Моглоев (Түнхэнэй аймаг)

1-дэхи һуури – Мэргэн Ринчинов (Зэдын аймаг)

Эхэнэрнүүд:

3-дахи һуури - Нелли Блохина (Яруунын аймаг)

2-дохи һуури - Сэсэг Доржиева (Түнхэнэй аймаг)

1-дэхи һуури – Дулма Иринцеева (Селенгинский район)

Ветеранууд:

3-дахи һуури – Виктор Ринчинов (Зэдын аймаг)

2-дохи һуури – Сергей Табхаров (Сэлэнгын аймаг)

1-дэхи һуури – Александр Томилов (Түнхэнэй аймаг)

Эгээл энэ үдэр Буряад Уласай хүдөөгэй спортын XVI нааданай нээлгэн болобо. Үдэшын 20 сагта эхилһэн баяр ёһололой хэмжээ ябуулгада бүхы аймагууд Хурамхаанда сугларагшадай анхаралда һайндэрэй жагсаалда жэрыбэ. Зунай бэеын тамирай нааданай гол һүлдэ томо гэгшын баабгай байгаа. Мүн тиихэдэ Барга Баатар тайзан дээрэ гаража, зунай нааданай гал Хурамхаанайнгаа элитэ тамиршадтаа дамжуулжа, удангүй Буряад Уласай хүдөөгэй спортын XVI нааданай гал аһаадхиба. Буряад Уласай Толгойлогшо Вячеслав Наговицын, Буряад Уласай Арадай Хуралай Түрүүлэгшэ Цырен-Даши Доржиев болон бусад үндэр тушаалтан баярай үгэнүүдые хэлэжэ, хурамхаанаархиниие угтаһан байна.

Харин бусад мүрысөөнүүд тухай тодорхойгоор burunen.ru сайт дээрэ уншахада, харахадашье болохо байна.

Ниитэ дүн

Мүрысөөнэй ниитэ дүнгэй бүридхэгдэһэнэй удаа хүндэтэй гурбадахи һуурида Загарайн аймагай команда гараба. Хоёрдохи һуурида Кабанскын аймаг. Харин Буряад Уласай хүдөөгэй спортын наадануудай түүхэдэ анха түрүүшынхиеэ Хурамхаанай аймагай эбтэй командаXVI нааданиие оройлон шүүбэ. Нэгэдэхи һуурида гарагшадта 200 мянган түхэриг баярай оршондо барюулагдаа. Хоёрдохи һуурида хүртэһэн зон 150 мянган түхэригөөр шагнагдаба. Харин гурбадахи һуурида хүртэгшэд 100 мянган түхэригтэй болоһон байна.