1329
Гараад байгаа долоон хоногой эхиндэ манай һайхан Буряад Уласта августын 8-най эртэ үглөөгүүр, шара наранай дэлхэй дээрэ мүндэлхөө байха сагта аяар холын Бразили гүрэнһөө аргагүй баяртай мэдээсэл хүрэжэ ерэбэ. Тэндэхи ниислэл Рио-де-Жанейро хотодо боложо байһан Олимпиин наадануудта һур харбалгаар Россиин суглуулагдамал команда шангай хоёрдохи һуури эзэлбэ. Командын бүридэлдэ Свердловско можын Ксения Перова болон хоёр буряад басагад Инна Степанова болон Туяна Дашидоржиева оруулагдаһан байгаа һэн гээд һануулая. Иимэ ехэ амжалта туйлажа, манай Россиин эхэнэрнүүд бүхы дэлхэйн һур харбалгын түүхэдэ оробо. Ушар гэхэдэ, командна тоосоондо Орос гүрэнэй эхэнэрнүүдэй команда шангай һуури эзэлжэ үзөөгүй байгаа. Ганса 1988 онһоо хойшо Олимпиин наадануудта эхэнэрнүүдэй дунда команданууд бэе бэетэеэ мүрысэжэ эхилээ бэлэй. Тэрэ гэһээр найман Олимпиадануудта удаа дараалан ганса Урда Солонгосой эхэнэрнүүд түрүүлжэ гараа. Энэшье удаа тэдэ баһа алтан медаль абажа шадаа.
Автор: Интернедһээ абтаһан фото-зураг
Описание: (зүүн гарһаа) Буряадай Инна Степанова, Үбэр-Байгалай хизаарай Туяна Дашидоржиева, Свердловско можын Ксения Перова алтан медалиин түлөө харбалгын үедэ
Дэмжэлгын үгэнүүд олоор хэлэгдээ
Олимпиин наадануудай урдахана олон тоото харагшад, спортдо дуратайшуул манай командын гэшүүдтэ дэмжэлгын һайхан үгэнүүдые хэлэжэ, бултадаа нэгэ һанаа бодолтой байһанаа мэдүүлээ. Олон тоото хүнүүдэй һанаа бодолые дээрэ нэрлэгдэһэн гурбан басагаднай бэелүүлбэ гээшэ.
Нэн түрүүн Москва хотодо Гүрэнэй Дүүмын депутат Иосиф Кобзон тэдэниие угтан абаа.
- Мүнөө сагта манай һур харбагшад түрүүшын һууринуудта гаранхай. Рио хотодо медаль абажа магадгүй, - гэжэ тэрэ үедэ Иосиф Кобзон мэдэһэндэл адли дуу гараа бэлэй. – Орос гүрэндэ һур харбалга тиимэшье һайнаар нэбтэрүүлэгдэнэгүй. Энээниие телевиденеэр оройдоошье харуулнагүй.
Үбэр-Байгалай хизаар ерээд, һур харбалгатай танилсаһан Иосиф Кобзоной үгэдэ этигэхээр. Мүнөө сагта СССР-эй арадай дуушан Оросой һур харбалгын федерациин харгалзалгын (попечительскэ) эмхиин дарга юм.
Августын 4-дэ Улаан-Үдэдэ хэдэн зуун хүн Театральна талмай дээрэ сугларжа, дэмжэлгын флеш-мобто хабаадалсаба. Элдэб спортын зүйлөөр бэеэ һоридог тамиршад, һоригшод, мүн тиихэдэ юрыншье зон олоор суглараа. Зарим тамиршад өөһэдынгөө медальнуудые зүүгээд ерэжэ, һур харбагшадһаа ганса медаль хүлеэжэ байһанаа харуулаа.
Автор: Интернедһээ абтаһан фото-зураг
Описание: Дэмжэлгын флеш-мобой үедэ
Мэдээжэ тамиршад Геннадий Манжуев, Наталья Эрдыниева, Павел Яковлев, Бато-Мунко Ванкеев, Буряад Уласай тамирай болон залуушуулай сайд Баир Ангуров, залуу дуушан Саян Дашанимаев болон бусад дэмжэлгын һайхан үгэнүүдые хэлээ.
Буддын заншалта Сангхын Бандида хамба лама Дамба Аюшеевэй захиралтаар хүрэл түмэрөөр бүтээгдэһэн годли Инна Степановагай һоригшо Гэрэлма Цыренжаповна Эрдыниевада Тугдэн лама барюулба.
Үшөө тиихэдэ Кабанскын аймагай Энхалук һууринда үнгэргэгдэһэн гиирь үргэлгөөр Дэлхэйн Кубогай табадахи шатын нээлгын баяр ёһололой үедэ Инна Степановае болон бусад басагадые дэмжэһэн удхатай һур харбагша годлиёо Байгал далай руу эльгээһэн байна.
Уридшалан хараалаа
Олимпиин наадануудай эхилтэр үшөө хоёр долоон хоног үлөөд байхада, һур харбагшад Бразили зориһон байна. Иигэжэ тэндэхи сагай ябасада орохын түлөө энэ алхам хэгдээ.
- Олимпиин байрануудта ороогүйбди. Манай һоригшод Рио хотын нэгэ зочид буудалда оруулагдаа. Энэнь баһа ехэ удхатай, - гээд Туяна Дашидоржиева “Забмедиа” мэдээсэлэй бүлгэмдэ дуулгаа. – Бразили гүрэниие суурхуулһан Копакабана пляж бидэниие гайхуулаа. Бидэ гурбуулаа тэндэ ошожо, Номгон далайн долгинуудай абяа шагнаабди. Нэгэшье паспорт, мүнгөө абангүй ябаабди. Хүн зоной нюдэндэ торохогүйн түлөө Россиин хубсаһа үмдөөгүйбди. Элдэб ушар тохёолдожо магадгүй гээд һанаабди.
Шэлэлгын түрүүшын шатын дүн
Олимпиин наадануудта бүхы дээрээ 128 һур харбагшад хабаадана. 64 эхэнэрнүүдэй дунда шэлэлгын шатын үедэ Туяна Дашидоржиева 5-дахи һуури эзэлээ. Харин Инна Степанова болон Ксения Перова 16-17-дохи һууринуудта үлөө.
Харин командна тоосоондо манай басагад хоёрдохи һуури эзэлжэ гараа. Урда Солонгосой суута басагад түрүүлһэн байна. Харин гурбадахи һуурида Хитадай харбагшад гараа.
Шэлэлгын түрүүшын шатын удаа хэн хэнтэй удаадахи шатада уулзахаб гэжэ элирүүлэгдээ. Иимэ уулзалгануудта булигдаһан тамиршад гэртээ ябаха баатай болохо юм.
Тиигэжэ түрүүшын уулзалгада Инна Степанова Иранай Захра Нематитай харбаа. Туяна Дашидоржиева энэ шатада Бруней гүрэнэй Карма гэһэн тамиршантай уулзаа юм. Эдэ уулзалганууд үнгэрһэн һүни болоо гээд хэлэлтэй.
Шанга бэлэдхэлэй дүн – шангай хоёрдохи һуури
Командна тоосооной мүрысөөндэ Россиин эхэнэрнүүд гурбан уулзалга үнгэргөө. Индиин тамиршадтай ана-мана тулалсажа, илагша команда нэмэлтэ годлёор харбаһанай удаа элирүүлэгдээ.
Харин хоёрдохи уулзалгын удаа һалхин эндэ-тэндэһээнь буужа, хабаадагшадта һаад үзүүлээ. Энээнһээ боложо, зарим тамиршад тон муугаар харбажа эхилээ. Манайшье басагад олон алдуу гаргаа. Италиин командада шүүгдэжэ ябатарнь, манай басагадые бурханиинь хараһан юм гү, Италиин тамиршан Кванделина Сартори хазагай харбажа, оройдоол гурбан очко оноод, уулзалгын дүн тогтоогоо. Манайхин оройдоол нэгэ очкогоор шүүжэ, финалда орожо шадаа.
Урда Солонгосой команда бусадһаа үлүү бэлэдхэлтэй байһанаа дахинаа гэршэлээ. Гурбан уулзалгануудта бултаниие адли 5:1 гэһэн тоотойгоор шүүжэ, удаа дараалан наймадахияа Олимпиин чемпионууд болобо.
Автор: Интернедһээ абтаһан фото-зураг
Описание: Шагналгын баяр ёһололой удаа буулгагдадаг дурасхаалай фото-зураг
- Тус уулзалгада бидэ ана-мана тулалдаха аргатай байгаабди. Теэд нэгэ бага юумэн хүртөөгүй. Мүнөөдэр шүүгдэһэндээ харагшадайнгаа, һоригшодойнгоо, спортдо дуратайшуулай урда нэгэ бага зэмэтэй байһанаа мэдэрнэбди. Хэды тиигэбэшье, Урда Солонгосой басагад шанга харбаа, - гэжэ финалай дүүрэмсээр Инна Степанова хэлэһэн байна.
Россиин суглуулагдамал командые харбалгын талмай дээрэ өөрөө суута тамиршан Владимир Ешеев дахуулжа гаргаа. Тэрэ 1988 ондо Сеулай Олимпиадада хубиин тоосоондо хүрэл медальда хүртэжэ, буряадуудай нэрэ аргагүй дээрэ үргэһэн намтартай.
- Иимэ һалхин эндэ ходо буужа байдаг гэжэ үнинэй ойлгоһон байгаабди. Энээниие һанаандаа абан, хэдэн һорилго хээбди. Хэды тиигэбэшье, ехээр һалхилжа эхилхэдэ, тамиршад бэеэ ондоогоор табижа, алдуу гаргажархидаг юм, - гэжэ Владимир Ешеев хөөрэнэ.
Светлана Жигжитова: “Һорилго хэхэ байра хомор”
Залуу Туяна Дашидоржиевае СССР-эй чемпион, дэлхэйн рекорд табигша Светлана Жигжитова Шэтэ хотодо һоридог юм.
- Үнэхөөрөөшье, нёдондо жэлһээ бэлэдхэл эхилээ. Манай басагад гэртээ байнгүй, үдэр бүри һорилго хэхэдэнь, одоошье медаль абахабди гэһэн бодол толгойдомнай ороо. Теэд Урда Солонгосой командые булихын түлөө үшөөшье ехээр унажа, бодожо байгаад хүдэлхэ хэрэгтэй. Техническэ болон материальна талаар баһа ехэ анхарал хандуулха хэрэгтэйбди. Сагтаа таарама һур номшоор командаяа жэлдээ хоёр дахин хангажа шаданабди. Харин һорилго хэхэ байраар ехэ дуталданабди. Шэтэдэшье, Улаан-Үдэдэшье түхэреэн жэлэй хугасаа соо бэлэдхэл хэхэ зал үгы бшуу. Энээнһээ боложо, олон юумэмнай бүтэнэгүй, - гэжэ Светлана Жигжитова мэдүүлнэ.
Гэрэлма Эрдыниева: “Финалда ороходонь, алтан медаль тухай һанажа эхилээбди”
Автор: Интернедһээ абтаһан фото-зураг
Описание: Гэрэлма Эрдыниева дэмжэлгын флеш-мобой үедэ Бандида хамба лама Дамба Аюшеевэй захиралтаар бүтээгдэһэн годли баринхай байна
Финалай һүүлдэ манай сурбалжалагша Инна Степановагай һоригшо Гэрэлма Цыренжаповна Эрдыниевада абаһаар лэ хонходобо. Һоригшо эсэшэнхэй хэбэртэй байбашье, өөрынгөө һанамжаар хубаалдаба.
-Үнэн хэлээ һаа, аргагүй баяртай байнабди. Хэды тиигэбэшье, нэгэ багахан гомдолтойбди. Юуб гэхэдэ, “эди эдиһээр садахагүй” гэжэ дэмы хэлсэдэггүй. Ушар гэхэдэ, басагадайнгаа финалда ороходонь, алтан медаль тухай һанажа эхилээбди, - гээд Гэрэлма Эрдыниева һанамжална. – Телевизорээр хараад һуухада, олон тамиршад буруу харбана. Энээндэ хэдэн шалтагаан бии бшуу. Нэн түрүүн иишэ-тиишээ бууһан һалхин. Харин хоёрдохёор хэлээ һаа, Олимпиадамнай юрын мүрысөөн бэшэ. Тиимэһээ ямаршье ушар дайралдаха.
Инна Степанова: “Бусадһаа ехээр һорилго хэбэл, үрэ дүнтэй болохош”
Үшөө Олимпиадын эхилээгүй байхада, Инна Степанова олон тоото интервью соогоо багаһаа хойшо бэеэ талаангүйб гэжэ ходо тоолодог байһанаа мэдүүлээ.
- Оройдоол 12 наһатайдаа һур харбалгын секцидэ ерээд, хүлһөө ехээр гарган хүдэлөө һаа, һанал бодолоо бэелүүлхэш гэжэ мэдэрээб. Үдэр бүриин ажал хэзээб даа, һайн дүн асархал байха, - гээд Инна Степанова хэлэнэ. – Хэды олон жэлдэ һорилго хээд, нэгэшье мүрысөөндэ шалгаржа үзөөгүй ябааб. Тиихэдэ бусад тамиршадай үдэртөө гурбан час һорилго хэхэдэнь, би өөрөө дүрбэн, заримдаа табаншье час соо хүдэлдэг болооб. Эгээл иигэжэ һайн дүнгүүд намда ерэжэ эхилээ. Бүхы энэ хүндэ сагые намтай гаталһан эжыдээ мүнгэн медаляа зорюулнаб. Эжыгээл һажаажа, иимэ хуби заяатай байһандаа баяртайб.
Автор: Интернедһээ абтаһан фото-зураг
Описание: Инна Степанова
Валентина Цыремпиловна: «Басагаяа буузаар угтахабди»
Манай Буряад ороной эгээл Дангина басаган Инна Степановагай эжы Валентина Цыремпиловна унтангүй хоноо. Ушар гэхэдэ, бүхэли һүни тэрэ телевизорэй урда үнгэргөө, басаганайнгаа харбахые хараһан байна.
- Яагаашье һаа, Урда Солонгосой басагад дүй дүршэлтэй, бэрхэнүүд байна. Тиигэбэшье басагаараа омогорхожо баранагүйб, - гэжэ Валентина Цыремпиловна "Комсомольская правда" в Иркутске” гэһэн сониндо мэдүүлбэ. – Орос гүрэндэ иимэ ялас гэмэ амжалта һур харбагшад үнинэй асараагүй байгаа бшуу. Олимпиадада медаль абаһан Буряад Уласай ажаһуугшадай дунда оройдоол гурбадахи хүн болоно гээшэ.
Мүнөө үедэ хубиин тоосоондо харбахаяа бэлдэжэ байхадань, һаад үзүүлхэгүйн түлөө басагандаа хонходохогүйб.
Гэртээ ерэхэдэнь лэ, баярыень булта хубаалдахабди. Баяр ёһололой шэрээ дэлгэжэ, булта буузаяа эдихэбди. Инна үнинэй дуратай буузаяа эдеэгүй ябана.
Туяна Дашидоржиева: “Командаараа анда нүхэд болообди”
Суглуулагдамал командын эгээл залуу гэшүүн хадаа Туяна Дашидоржиева болоно. Алташа дархан абань Туянын оройдоол арбан наһатай байхадань, һур харбалгын секцидэ эльгээһэн байна. Гимнастика болон буряад арадай хатарнуудые шадамар бэрхээр гүйсэдхэдэг Туяна тон бага бэетэй байшоо. Светлана Жигжитова һоригшын хэлэһээр, тэрэ жэл болоод, дахинаа һур харбалгада ерээ. Оройдоол хоёр жэл соо Туяна Дашидоржиева уласхоорондын классай спортын мастерай дүн харуулһан байна.
Автор: Интернедһээ абтаһан фото-зураг
Описание: Туяна Дашидоржиева
- Харбахынгаа урдахана гү, али һорилгын урда ходо бурхандаа зальбаржа, маани мэгзэм уншажа ябадагби. Иимэ байдал намда ходо туһалжа, хүсэ шадал асарна. Минии түрэлхид, хүгшэн эжым энээндэ һургаа, - гэжэ һаяхана 20 наһа гүйсэһэн Туяна хөөрэнэ.
Үбэр-Байгалай хизаарһаа уг гарбалтай Туянын хэлэһээр, мүнөөнэй командада одоошье шанга, бэе бэедээ мээхэй басагад суглараа.
- Би оройдоол энэ жэлдэ томошуулай командын бүридэлдэ оролсооб. Урид ганса залуушуулай командын бүридэлдэ оролсодог байгааб. Сугтаа харбажа байһан Ксения Перова болон Инна Степанова шэнэ хүниие һайнаар угтан абажа, намайе дахуулан ябаа. Ходо туһалжа байһанай түлөө эдэ хоёр басагадтаа баярые хүргэхэ байнаб. Анда нүхэд болообди гэжэ һананаб, - гэжэ Туяна Дашидоржиева хөөрэнэ. – Нёдондо жэл гурбуулаа дэлхэйн чемпион боложо шадаабди. Энэ амжалта хадаа манай зосоо үшөө һэреэгүй талаангыемнай бодхоогоо. Тэрэ гэһээр, Олимпиин наадануудта ошожо, һайн дүн харуулхын түлөө һайн бэлэдхэл гараабди. Жэлэй хугасаа соо оройдоол 15 үдэр гэртээ байгааб. Бусад үдэрнүүдни Һорилгын хэмжээнүүдтэ үнгэрөө.
Норпол аба: «Телевизор хараа һаа, тон ехээр һанаагаа зобохо һэмди»
Шэтын Туяна Дашидоржиевагай гэртэхин басаганайнгаа амжалта туйлаһан тухай һоригшодһоо мэдээ.
- Августын 8-най үглөөгүүр гар утаһаар һоригшод хонходожо, бидэниие һэрюулээ. Юуб гэхэдэ, басагандаа ёро тохохоо айжа, телевизорээ хараагүйбди. Үшөө тиихэдэ өөһэдөөшье һанаагаа тон ехээр зобохо байгаабди. Удаань дабталга гарахадань, уяржа байгаад басаганайнгаа амжалта хараабди.
Туяна хадаа үглөөнэй 5 сагта бидэндэ хонходоод, баяраараа хубаалдаа. Мүнөөшье болотор олон тоото аха дүүнэрнай, танилнууднай амаршалһаар. Энэ амжалтаяа түрэлхидтөө зорюулнаб гэжэ бидэнээ баясуулаа, - гэжэ Туяна Дашидоржиевагай аба Норпол хөөрэбэ.
Автор: Борис БАЛДАНОВ
