Главная / Новости /Общество / Үхибүүнэй үһэ хайшалаан

Үхибүүнэй үһэ хайшалаан

08-11-2019

Хүнэй түрэхэһөө эхилээд, ажабайдалайнь үргэн харгыда ёһо гуримууд, заншалнууд олоор ушардаг. Эдэ гуримуудай эхин – милаан - хүнэй ажабайдалда тон ехэ удха шанартай юм.

«Милаан» гэжэ «малаан» гэһэн үгэһөө удхалагдаһан гэжэ тоологдодог. Милаан гээшэ үхибүүнэй үендөө хүрэхэдэ, үһыень абаха гурим юм. Энэ хүрэтэр үһыень абадаггүй, даншье һаа нялха байна. Зарим үхибүүнэй зулай үни соо хаагдадаггүй. Тиимэ ушарта яаралгүй хүлеэхэ хэрэгтэй. Үһыень абахада, хээли сооһоонь гаралсаһан бузарынь һалаха жэшээтэй. Эхэһээ түрэһэн шаргал үһэниинь анхан хамгаалха удхатай, тиигээд үендөө хүрэхэдэнь, тэрэ үүргэеэ алдана.

Милаан гурим үхибүүе хүнүүдэй зэргэдэ оруулха түрүүшын алхамуудые хүүлэхэ, түрүүшын үгэ амалуулжа, ажабайдалайнь харгые сэхэлхэ гэһэн һайхан заншал болоно. Тиимэһээ тон ехэ удхатай гурим юм. Нэн түрүүн үдэрөө шэлэхэ гээшэ тон шухала.

Үдэр гаргахадаа, һарын үдэрнүүдые харадаг бэшэ, харин одо мүшэдөөр гаргадаг. Гурбатайл болоходонь, һарын үдэрнүүдые хараад, таараха үдэртэнь абажа эхилхэ. Тиимэһээ найжа ламадаа хандаха болоно.

Найрта үхибүүнэй нагасанарые, түрэл гаралнуудаа, илангаяа үхибүүдые олоор уридаг, элбэг дэлбэгээр хүндэлдэг. Үхибүүнэй үһэ эгээл түрүүн абаха хүн – нагасань байха ёһотой. Юундэб гэхэдэ, нагасын тала шуһан түрэл болодог. Теэд түрэһэн нагасын үгы болбол, нагасалха түрэлнүүдэйнгээ эгээл хүндэтэй аха заха хүниие һунгадаг. Тиимэшье хүнэй олдоогүйдэ, эсэгын абга талаһаа яһан түрэлэйнгөө аха захатаниие һунгаха.

Үһэ абахынгаа урда тээ бүлеэн уһанда хоёр дуһал һү дуһаажа, тарни маани уншажа арюудхаха. Юундэб гэхэдэ, уһан хирыень арилгаха, харин һүн бусад бузарһаань һалгааха. Баһа хажуудань шэнэ уһатай тэбшэ, хайша, хабтагай табюур болон хониной нооһо бэлдэхэ.

Хайшаяа сайлгагдаһан уһанда угааха. Хайшалха хүн энэл уһанда гараа угааха. Хайшалхадаал, хониной нооһоор хайшаяа аршаха. Аршахадаа, өөрһөөнь саашань аршаха юм. Юундэб гэхэдэ, энэ заншал үхибүүнэй наһые утадхаха удхатай. Хонин – ута наһанай һүлдэ тэмдэг. Мүн баһа басаган, хүбүүн илгаатай байдаг. Хүбүүнэй үһэ нагасань оройһоонь эхилжэ хайшалха. Удаань хажуу талыень бэшэ түрэлнүүдынь абана. Тиихэдээ зулайнь үһые орхидог. Харин басаганай үһые доло абадаг. Хайшалһан үһэ табюур дээрэ суглуулаад, хониной нооһотой хамтадхаад, модоной мүшэртэ хабшуулха. Тэрэниие шубууд суглуулжа, уурхайгаа заһаха. Тиигэжэ жэгүүртэнэй үдэхын түлөө буян үйлэдэнэбди. Үһэ абаһанайнгаа удаа үреэл юрөөлнүүдээ хэлээд, бэлэгээ бариха.

pixabay.com cайтһаа гэрэл зураг абтаба

Жаргал ДУГДАНОВ


Теги: милаан үһэ хайшалаан



20:44

Крематорий откроется в Улан-Удэ в 2020 году 

20:25

Максимальный размер пособия по беременности в Бурятии вырастет до 322 тысяч рублей 

20:04

В Улан-Удэ пройдет массовый флешмоб в честь Всемирного дня борьбы с диабетом 

19:23

Два брата из Бурятии угнали автомобиль и предлагали хозяйке его выкупить 

19:15

Госпрограммы в Бурятии: избежать формального подхода 

19:08

Алексей Цыденов о работе глав районов и министров: «Журить приходится регулярно, все должны быть в тонусе» 

19:05

Глава Бурятии о самолете «Байкал»: «Наш проект не останавливается, идет» 

17:27

​Буряадай эдир шатаршад Алас Дурнын федеральна тойрогой мүрысөөндэ 10 медальда хүртэбэ 

17:12

​Буряад Уласай Сорог һууринда соёлой шэнэ байшан нээгдэбэ 

17:00

​«Хадын бүргэд» Утаатада бодхоогдобо 

16:51

​Сорогто – соо шэнэ һургуули 

16:45

​Буряад дамжуулга бэлдэгдэнэ 

16:02

​Что нужно для долголетия детских изданий на бурятском языке? 

15:46

​Сагаан үбгэн шалгараа 

15:25

​Оскарто дэбжүүлэгдээ 

15:23

Заслуженный ветеран Бурятии – Тамара Абидуева 

15:11

​“Бидэ шошоолог угһаа эхитэйбди” 

14:48

​Сэдьхэлэйнь сэгнэшэгүй хэшэг 

14:30

Одноуровневое местное самоуправление в Бурятии: быть или не быть? 

14:04

​Бурятский летчик-истребитель – Бимба Ринчинов 

13:45

Почему культура старообрядцев Бурятии может исчезнуть безвозвратно  

13:23

Писатель Алексей Тенчой: «Мы не должны делать мир безобразнее и уродливее, чем он был до нас» 

13:12

​Жители одной из улиц Улан-Удэ устали жить в «гетто» 

12:20

За прошедшие сутки в Бурятии произошло шесть пожаров 

12:16

В Бурятии прошли чемпионат и первенство по конкуру 

12:13

Масштабное сокращение: что изменится в Бурятии с введением 4-дневной рабочей недели? 

11:57

Ребенок собственник квартиры: что важно знать при продаже недвижимости? 

11:28

Виктор Ефремов: "Улан-Удэ не контролирует ТГК-14" 

11:28

​Уян буряад хэлээ эрхимээр мэдэгшэдые урмашуулан баярлуулба… 

11:25

В Бурятии после реконструкции открыли памятник погибшим на фронтах Великой Отечественной войны воинам-землякам 

11:22

Ушел из жизни известный бурятский режиссер Евгений Замалиев 

11:21

Дела писательские 

11:08

​В Улан-Удэ состоится продовольственная выставка 

11:06

Экс-глава бурятского поселения незаконно выделила знакомой 1000 кв.м. земли 

11:03

Руководителя сети агентств недвижимости в Бурятии осудили за мошенничество 

10:59

В Бурятии разыскивают подозреваемого в убийстве 

10:55

​Наадахамнай гү? 

10:47

​В Бурятии стартовала социальная акция «#добро03» 

10:32

​В России с 1 января изменятся правила выплаты пособий 

08:45

​Бурят-монгольский зурхай с 13 по 19 ноября 

08:30

Переменная облачность, местами небольшой снег, днем до -16 ожидается в Бурятии сегодня, 13 ноября 

Наши издания