769
Хуралай 2-дохи үдэртэ, ноябриин 27-до зургаан бага хурал ажалаа эрхилээ. “Буряад хэлэнэй хүгжэлтэдэ нютагай засагай үүргэ дээшэлүүлгэ” гэһэн 5-дахи бага хуралда Буряад Уласай, Эрхүү можын, Үбэр Байгалай хизаарай, Монголой Дорнод аймагай нютагай засагай болон болбосоролой эмхи зургаануудай хүтэлбэрилэгшэд, эрдэмтэд, буряад хэлэнэй, уран зохёолой багшанар, ниигэмэй түлөөлэгшэд хабаадажа, һанамжа дурадхалнуудаараа хубаалдаа.
Нэн түрүүн бултанай анхаралда Буряад Уласта, Эрхүү можодо,Үбэр Байгалай хизаарта, Монгол орондо, Хитадай Үбэр Монголдо хубаарһан буряад арадай хэды зон буряадаараа хөөрэлдэнэб гэһэн уйдхартай мэдээсэлэй дүнгүүд хэлэгдээ. Эдэ мэдээнүүдые “Буряад үнэн” болон “Бурятия” сонинуудай дугаарнуудта толилоо һэмди. Энээнһээ уламжалан, буряад хэлэмнай хүндэхэн байдалда оронхой гэжэ олонхи хабаадагшад тэмдэглэбэ. Яажа эхэ хэлэеэ сахин хамгаалжа, зандань үлээхэбибди гэжэ хэлсэхэдээ, олон һанамжанууд дурадхагдаа.
Эгээл ехээр балшар багашуулнай түрэл хэлэеэ муугаар мэдэхэһээ гадна, гэртээшье хөөрэлдэхэеэ болижо байһаниинь һанаа зобооно. Тиихэдэ болбосоролой эмхинүүдтэ, тэрэ тоодо, сэсэрлигүүдтэ болон һургуулинуудта буряад хэлэн тон багаар хэрэглэгдэдэг болоо. Түнхэнэй түлөөлэгшэ Балдан ламын хэлэһээр, түхэреэн ехэ Түнхэндэ сэсэрлигэй хүүгэд буряадаараа дуугархаяа болишоо! Тиимэһээ нэн түрүүн хүмүүжүүлэгшэдые буряад хэлэндэ һургая гэжэ хүндэтэ лама уряалаа.
Һургуулинуудта буряад хэлэнэй заагдадаг саг үсөөрүүлэгдэнэ гэжэ булта тэмдэглээ. Тиихэдэ Бэшүүрэй Харланай сомон дарга Бэлигто Жигжитов һургуулида нэгэ саг үгтэхэдэнь, бидэ үдэртөө хоёр саг соо үхибүүдтээ буряад хэлэндэ, соёлдо, урлалда, табан хушуу малда зорюулагдаһан хэшээлнүүдые өөһэдөө үнгэргэнэбди гэжэ хөөрэбэ.
Мэдээжэ эрдэмтэн, олзын хэрэг эрхилэгшэ Пётр Шаблин үндэһэн хэлэеэ сахиха гэбэл, үндэһэн ажал хэрэгээ мүнөө үеын ёһоор ябуулха ёһотойбди гэжэ онсолон тэмдэглэбэ. Хүдөө ажахыгаа номуун ёһоор һэргээгээгүй болбол, ажахытаяа хамта хэлэмнайшье хосорхо гэжэ зүб хэлэбэ гэжэ сугларагшад дэмжээ.
Монголой Дорнод аймагай Бодонгууд буряад Оюунбэлиг нютагай сомон дарганарай үүргые ехэ дээрэ үргэжэ, тэдэнһээ энэ асуудалнай сэхэ дулдыдана гэжэ тэмдэглээ. Ушар иимэһээ нютаг нютагуудай засаг зургаануудай үүргэ тон ехэ. Тэдэнэй даалгагдаһан уялгануудаа хүсэд дүүрэнээр гүйсэдхэбэл, хэлэмнайшье зандаа үлэхэ гэжэ олоной һанал нэгэдээ.
Борис Балдановай гэрэл зураг
Автор: Сэнгэ РИНЧИНОВ
