Ниигэм 29 nov 2023 725

Шагай наадагшад олошорһоор

Шагай наадаар мүрысөөн Түнхэнэй аймагта үнгэрһэн долоон хоногой эсэстэ болоһон байна. Энэ үйлэ хэрэгтэ хабаадахаяа 10 гаран һуралсалай гуламтын 70 гаран үхибүүд Зүүн- Мүрэнэй дунда һургуули хүрэжэ ерээ. Тус хэмжээ ябуулга шагай нааданай Түнхэнэй аймагай дэбисхэр дээрэ хүгжэжэ байһые харуулна.

© фото: Зүүн-Мүрэнэй һургуулиин гэрэл зураг

Урдахи жэлнүүдэй урилдаа- нуудтай мүнөө жэлэй тэмсээниие сасуулаад үзэбэл, түлөөлэгшэдөө эльгээһэн һуралсалай гуламтануу­дай, хабаадагшадай тоо эрид олон болоһон байна. Иимэ хүгжэлтэдэ аймагай эрдэм һуралсалай таһаг нүлөөлөө. Нэмэлтэ һуралсалай түбэй дэргэдэ шагай наада нэбтэрүүлхэ багшын тушаал нээгдээ. Зүүн- Мүрэнэй дунда һургуулиин буряад хэлэнэй багша Ханда Олеговна Молокшоновада энэ хэрэг ябуулха ехэ уялга даалгагдаа.

Түнхэнэй нютаг нугануудта мартагдаһан шагай нааданай дахи­наа һэргээгдэжэ эхилжэ байхада, Зүүн-Мүрэнэй ажаһуугшад баһа миин һуугаагүй. Энэл үедэ Ханда Олеговна иимэ һонирхолтой наа­дантай танилсаһан байна.

- Эдэбхи үүсхэл ехэтэй Дэнсэ­ма Ивановна Данжеева түрүүтэй “Бадарал” ТОС-ой дэргэдэ шагай наадажа һурааб. Эдэбхитэдэй ашаар түрүүшынгээ шагай худалдан абаа һэмди. Урид өөһэдөө һонирхожо наадаабди. Ургажа ябаа залуу халааниие үндэһэн наадантайгаа танилсуулха зорилго табигдаа. Мүнөө үедэ манай Зүүн-Мүрэнэй багашуулшье, аха захатаншье шагай­гаа наадажал байдаг. Энэ байдалые һургуулиимнай хүтэлбэрилэгшэд хүсэд ойлгожо, ходо туһалдаг, дэм­жэдэг, - гэжэ Ханда Молокшонова хөөрэнэ.

Мүн аймаг дотор шагай наадан­да бүри олон ажаһуугшадые һургахын түлөө Ханда Олеговна шабинартайгаа шармайжа эхилээ. Һүүлэй хэдэн жэлнүүдтэ олон һууринуудай һуралсалай гулам­тануудта, соёлой байшануудта хүрэжэ, һуралсалнуудые эмхидхээ. Аймагай болон уласай хэмжээ ябуулгануудта ходо хабаадалсажа, шагайгаа харуулха гэжэ оролдоно.

- “Бурхан баабайн үршөөл” гэһэн уласхоорондын хэмжээ ябуулгада үхибүүднай ганса хабаадаа бэшэ, мүн шагай нааданда сугларагша­дые һургаа. Шэмхын интернат- һургуулиин дэргэдэ Буряад Уласта буряад хэлэ гүнзэгыгөөр шудалжа байһан һуралсалай гуламтануудай лагерь хүдэлөө. Эндэ Усть-Ордын болон Агын Буряадай тойрогуудай үхибүүд уригдаһан байна. Шаби­нартайгаа баһа тиишээ ошожо, танилсуулга үнгэргөөбди. Иимэ олон газарнуудаар ябахадаа, шагай наадан тухай дуулаагүй үхибүүдэй тоо үсөөн бэшэ гээд адаглагдана. Зарим хүүгэд дуулаашье һаа, наада­ха арга үгы байна. Тиимэһээ бүхы хүбүүд, басагадые шагай нааданда һургажархиха һанаан гараадхина, - гэжэ Ханда Олеговна хөөрөөгөө үргэлжэлүүлнэ.

2022 ондо Охор-Шэбэртэ айма­гай мүрысөөнэй удаа Түнхэнэй аймагай суглуулагдамал команда бүридхэгдөө һэн. Ивалгын аймагай Хурамша һууринда болоһон уласай хэмжээ ябуулгада тэдэ шангай 2-дохи һуури эзэлһэн байна.

Үнгэрһэн нажар Хужар һууринда можо хизаар хоорондын зунай ара­дай наадан үнгэргэгдөө бэлэй. Эндэ шагай наадан гол хэмжээн боложо үгөө. Үбэр Байгалай хизаарай, Эрхүү можын, Захааминай, Ивалгын, Хори­ин, Ахын аймагуудай шагай наадаг­шад олоор суглараа. Тэдэнэй дунда түнхэнөөрхин түрүүшүүлэй тоодо оролсожо шадаа һэн.

Ноябриин 25-да Түнхэнэй аймагай мүрысөөн дүрбэн шэглэлээр үнгэрөө. “Мори урил­даан”, “Шүүрэлгэ”, “Няһалалга” болон “Табаасай” гэһэн шагай наадануудта Лариса Бильдакова (Далахай), Бэликто Таханов (Охор- Шэбэр), Дугар Сыдеев (Тооро), Соня Папаева (Зүүн- Мүрэн) гэг­шэд чемпионой нэрэ зэргэнүүдтэ хүртөө.

Автор: Борис БАЛДАНОВ

Фото: Зүүн-Мүрэнэй һургуулиин гэрэл зураг