Соёл уралиг 30 mar 2022 1797

Арюна Цыденовагай амжалта

Хабарай түрүүшын һарын 27-до Театрай уласхоорондын һайндэр тэмдэглэгдэдэг түүхэтэй. Энэ үдэр зүжэгшэд мэргэжэлтэ һайндэрөө тэмдэглэхэдээ, өөһэдынгөө дүхэригтэ шог ёгто наада үнгэргэдэг, амжалта туйлаһан зоноо урмашуулдаг һайхан заншалтай. Х. Намсараевай нэрэмжэтэ гүрэнэй академическэ Буряад драмын театрай зүжэгшэд заншалһаа хадуураагүй. Тус театрай аха захатан, Ород Уласай арадай зүжэгшэн Лариса Егорова олон жэлэй туршада таһалгаряагүй өөрынгөө шагнал урагшатайгаар ажаллаһан, ялас гэмээр бэеэ харуулһан залуу мэргэжэлтэдтэ хүртүүлдэг юм.

Байгша ондо олонһоо онсо илгарһанайнгаа түлөө Арюна Цыденова алдарта зүжэгшэнэй хайрада хүртэбэ. Алтан тайзан дээрэ түрүүшын алхамуудаа хэжэ байһан залуу зүжэгшэн тухай багахан зураглал дурадханабди.

Түрүүшын шагнал

Нёдондо жэл энэл һайндэрэй үедэ Чимит Дондоков хэһэн ажалайнгаа түлөө арадай зүжэгшэн Лариса Ильинична Егоровагай шанда хүртэһэн юм. Шагналгын үедэ хэзээ нэгэтэ илгаржа, энэ шанда хүртэдэг һаа гэжэ тиихэдэ минии һанаанда бодол ерэһэн. Хэды шагнал абаха дуратай байбашье, иимэ амжалтада хүрэтэрөө ехэхэн ажал хэхэ хэрэгтэй, намда үшөө эртэ гэжэ һанаһан байгааб. Харин тэбхэр жэл үнгэрөөд байхадань, «Эхэнэрэй эрхим дүрэ» гэһэн шагнал хайра абахадаа, тэрэ дороо этигээгүйб. Бахархаһандаа бархираадшье абааб, - гэжэ залуу зүжэгшэн Арюна Цыденова хөөрэнэ.

Бэлигтэй зүжэгшэн Лариса Егоровагай эрхилжэ байһан энэ түсэл амаргүй удха шанартай, гүнзэгы бодолтой. Нэрэ солотой, талаан бэлигтэй аха нүхэрэйнгөө талаһаа анхарал, шагналда хүртэжэ байһан залуу халаанда хүгжэлтын ямар ехэ түлхисэ боложо үгэнэб даа. Хэдэн жэлэй туршада олон тоото залуу зүжэгшэд тус шагналда хүртэжэ, өөртөө этигэжэ, абьяас бэлигээ дээшэлүүлээ гээшэб? Түрүүшын алхамууд Заха холын Захааминай Санага һайхан нютагһаа уг гарбалтай Арюна Цыденова Буряадай драматическа театрай зүжэгшэн боложо, һаяхана оробошье, абаһаар хэдыхэн зүжэгүүдтэ хабаадажа, бэрхэ зүжэгшэн боложо байһанаа гэршэлжэ байна. Арюна мүнөө театрай табиһан 10-аад зүжэгтэ хабаадана. Александр Островскиин «Аадар» гэһэн зүжэгтэ Убогая, Ц-Д. Хамаевай зүжэгэй удхаар Саян Жамбаловай найруулһан «Амиды бусаһанайш түлөө» зүжэгтэ Дулмын дүрэ, «Бальжан хатанда» Бальжанай дүрэ болон бусадые яһала бэрхээр наадажа, харагшадай зүгһөө һайшаалда хүртэһэн байна. Мүнөө үеын гол шухала сэдэбээр зохёогдоһон «Корея 03» гэһэн шог ёгто найруулга урагшатайгаар холо ойрын тайзанһаа харуулагдана.

Сойжин Жамбаловагай табиһан энэ зүжэгтэ Арюнатай суг залуу һүрэг зүжэгшэд хабаададаг юм. Энэл зүжэгөө Эхэ оронойнгоо ниислэлэй харагшадта дурадхаа, мүнөө Буряадайнгаа хүдөө аймагуудаар ябажа харуулха түсэбтэй байнад. Угай бэлиг Хүн бүхэн энэ алтан дэлхэйдэ түрэхэдөө, угайнгаа бэлиг абан ерэдэг гээшэ. Зарим нэгэн уран гоёор зураха, нүгөөдэнь хүнэй нюдэ хужарламаар урлаха, дуулаха ба хатарха бэлигтэй байдаг. Арюна басаганай гэртэхинэй хэдэн үе соёл уралигта ехэл эльгэтэй зон юм. Басаганайнгаа бага байхадань, түрэлхидынь тэрэнээ багша гү, али сурбалжалагша болгохо хүсэлэнтэй һэн.

Би багаһаа хойшо тайзан дээрэ дуулажа, хатаржа ябаа бэшэб. Һургуулида ахамад ангида һурахадаа, тамирай талаар бэеэ һоридог болооб. Һур харбалгаар яһала амжалтатай урилдаанда ородог һэм. Тамирай дээдэ һургуулида орожо, Олимпиин наадануудай илагша болохо хүсэлэнтэй байгааб. Тиигэжэ ябатараа, тад ондоо харгы зам шэлэжэ, мүнөө зүжэгшэн болоод ябанаб, - гэжэ хэлээд, ямар ушарһаа энэ зүргэдэ гараһан тухайгаа иигэжэ хөөрэнэ: - Буряад драмын театр зүжэгшэдые бэлдэхэ студида хүүгэдые шэлэн абажа байна гэжэ хүгшэн эжымни хаанаһааб даа дуулаа. Зүжэгшэн болохо һанаатай хүүгэдые танил түрэлнүүдһээ һурагшалжа байтараа, шимни туршаад үзыш гэжэ намдаа дурадхаба. Эжынгээ дурадхал тогтоон абаад, туршаха байна гэжэ шиидээб. Түрүүшын харалгада ерэхэдээ, хүлөө гэмтэһэн гипстэй ябааб. Һүүлдэнь зундаа Б. Щукинай нэрэмжэтэ театральна институдай багшанарай ерэхэдэнь, мэдэхэ шадахаяа, бэлдэһэнээ харуулжа, тэндэ һураха аза талаантай байһан хүүгэдэй дунда оролсоо бэлэйб. Ямар һургуулиин оюутан болоһоноошье тиихэдэ хүсэд ойлгоогүй ябаалби даа.

Театрта алба хаана Эхэ оронойнгоо ниислэл хотын алдарта һургуулида һуража түгэсхөөд, залуу бүлэг зүжэгшэдэй түрэл нютагаа бусаха саг ерээ даа.

Түрэл театртаа ерэхэдэмнай, бидэниие аха үеын зүжэгшэд хани халуунаар угтан абаа. Ямаршье асуудалай гараад ерэбэлнь, дүтэлөөд һуража байгты гэжэ бидэндэ хэлэжэл байдаг. Тиимэһээ бидэнэй түрүүшын алхамууд яһала хүнгэн байгаа гэхэдэ болохо. Мүнөө би арадай зүжэгшэд Лариса Егорова, Марта Зоригтуева, Людмила Дугарова, Дарима Сангажапова, Дарима Лубсанова гэгшэдтэй нэгэ таһалгада ороод, ажаллажа байнаб. Энэ гримёркодо ороһон залуушуул арадай зүжэгшэн болотороо ургадаг (энеэнэ), - гэжэ Арюна басаган миһэрэн байжа хэлэнэ.

Үнэхөөрөөшье, арадай зүжэгшэн болотороо ургамаар бэлиг Арюнада байна. Ошотоһон һайхан нюдэтэй, уринаар энеэбхилһэн сэлмэг һайхан шарайтай, үндэр бэетэй, гүрбэлзэмэ ябадалтай. Саашадаа олон тоото ялас гэмэ һайхан дүрэнүүдые гүйсэдхэжэ, буряад арадайнгаа нэрэ нэрлүүлхэ арадай зүжэгшэн болотороо ургахань болтогой!

Автор: Булат БАДМАЕВ

Фото: Арюна Цыденовагай дурадхаһан зурагууд