Ниигэм 26 feb 2025 503

Буряад хэлэнэй хэшээлдэ шэнэ оньһон хэрэгсэлнүүдые нэбтэрүүлэгшэ

© фото: Э. Осоровагай дурадхаһан зурагууд.

Һаяхана Буряад Уласай Болбосоролой болон эрдэм ухаанай яаман 2024 оной ажалай дүнгүүдые согсололон, ехэ суглаа зарлаа. Тэндэ болбосоролой һалбариин эдэбхитэй ажалшадта шангууд барюулагдаа. Тэдэнэй тоодо Буряад Уласай үндэhэтэнэй 1-дэхи лицей-интернадай буряад хэлэнэй болон уран зохеолой багша Эржена Нимбуевна Осорова уласай хүндэлэлэй грамотаар шагнагдаа.

Эржена Нимбуевна хадаа Хэжэнгын аймагай Загаhата нютагта түрэhэн. Түрэл нютагайнгаа Чесаанай дунда hургуулида 9 анги hуража, саашаа Хоца Намсараевай нэрэмжэтэ Хэжэнгын дунда hургуули эрхимээр дүүргээ. Буряадай ехэ hургуулиин Үндэhэтэнэй гуманитарна дээдэ hургуулида багша болохо хүсэлтэй ороhон байна.

- Минии классай хүтэлбэрилэгшэ, буряад хэлэнэй болон уран зохеолой багша Дыжит-Ханда Дондоковна Санжаева багшын мэргэжэл шэлэхэдэмни намда ехээр нүлөөлөө. 10, 11-дэхи ангидаа багшатаяа буряад хэлээр Бүхэроссиин hурагшадай олимпиадын региональна шатадань хабаадажа, нэгэдэхи hуурида хүртөө hэмди. Тиихэдэ үдэр һүнигүй бэлдэхэ үедэ түрэл буряад хэлэндээ дурлажа, багша болохо hанаа мэдэрэлтэй болооб, - гэжэ Эржена Нимбуевна хөөрэнэ.

2005 ондо Ехэ hургуулиин 1-дэхи курсын 09150 бүлгэмэй 20 гаран оюутадай нэгэн болоо. Һуралсалһаа гадуур үнгэргэгдэдэг янза бүрин хэмжээ ябуулгануудта эдэбхитэйгээр хабаадажа, олон тоото шангуудта хүртэhэн. Тэрээнhээ боложо суута эрдэмтэн Валентин Баторович Махатовай нэрэмжэтэ стипендидэ хүртэhэн байна. Нэгэдэхи курсын һүүлээр бүлгэмөөрөө Яруунын аймагай Эгэтын-Адаг нютагта дадалга практика гаража, багшын мэргэжэлдэ бүри дуратай болоо.

Дипломно ажал бэшэлгын хүтэлбэрилэгшэнь буряад хэлэнэй ба уран зохеолой кафедрын доцент, хэлэ бэшэгэй эрдэмэй кандидат Сэсэг Гылыковна Осорова байгаа. «Владимир Намсараевай шүлэгүүдэнь онсо шэнжэ» гэhэн сэдэбээр ажал бэшэжэ, эрхимээр хамгаалһанаа элеэр һанаад ябадаг.

2011 ондо Буряад Уласай үндэhэтэнэй 1-дэхи лицей-интернадта багшын сүлөө hуури үгы байхадань, захиралай секретаряар хүдэлхөөр ороһон байна. Дүрбэн жэлэй хугасаада эндээ ажалаад, оройдоол 2016 онhоо багшынгаа намтар эхилээ. Захиралай нарин бэшэгшын ажалда шадамар бэрхээр хүдэлһэн харюусалга ехэтэй Эржена Нимбуевна абаһаар лэ 5 «а» ангиин хүтэлбэрилэгшөөр томилогдоо. 2024 ондо эдэ үхибүүдэеэ ажабайдалай хүнгэн бэшэ замда гаргаа.

2019 ондо уласхоорондын «Эрхим багша» гэhэн мүрысөөндэ түрүүшынхиеэ хабаадажа, 10 эрхим багшын нэгэн боложо «Зохеохы хандасатай багша» номинацида шалгараа.

2022 ондо Алас Дурна зүгэй федеральна тойрогой бүхэроссиин түрэл хэлэнэй залуу багшанарай форумдо хабаадажа, «hургуулиин дүй дүршэл этнокультурна направленида» гэhэн элидхэл бэлдэжэ, олоной һонорто дурадхаа. Өөрынгөө ангиин үхибүүдые хүтэлбэрилжэ Татарстан Уласай Казань хотодо болоһон ЮНЕСКО-гой талаар уласхоорондын ехэ хуралдаанда хаабадаhан.

2022 ондо үндэһэн буряад һургуулинуудай эблэл буряад хэлэнэй багшанарай дунда «IT- багша» гэhэн түрүүшын уласай мүрысөөн үнгэрөө. Ивалгын аймагай Поселиин һургуулиин дэргэдэ эмхидхэгдэһэн мүрысөөн олон шатаhаа бүридэhэн байгаа. «Наадан һурая», «Сахим нааданай юртэмсэ» гэһэн һонирхолтой шатануудһаа гадна хэдэн мастер-класснууд хабаадагшадта эмхидхэгдээ. Робототехникэ, 3D-принтер зохёолго болон хэблэл, 3D-моделировани, ЧПУ-тай станогуудтай танилсалга гэһэн шэглэлнүүдээр буряад хэлэнэй багшанар һуралсал гараһан байна. Урилдаанай гол шатануудта хабаадагшад өөрын һуралсалай контент зохёоһоноо шүүгшэдтэ дурадхаа.

Эржена Нимбуевна тэрээндэ эдэбхитэйгээр хабаадажа, элдэб янзын цифровой платфомануудые шэнжэлээ. Жэшээлжэ хэлэбэл, гэрэй даабари дүүргэхэдээ, «Яндекс УДОБА» гэhэн сайт дээрэ Чимит Цыдендамбаевэй зохёохы замаар презентаци хээд эльгээhэн байгаа. Wordwall платформа дээрэ наадануудые болон онлайн аргаар плакат буряад хэлэн дээрэ зохёогоод хамгаалаа. Ехэ дүй дүршэл абажа түрүү hуури эзэлэй бэлэй. Харин мүнөө тэндэ ойлгожо, мэдэжэ абаһан IT-технологиин аргануудые бүри ехээр мүлижэ, үдэр бүри хэшээлнүүдтэй шадамараар хэрэглэнэ. Хэшээлнүүдынь эрхимээр үнгэрэгдэнэ.

Арюна Урбаева,

БГУ-гай 5-дахи курсын оюутан.

Фото: Э. Осоровагай дурадхаһан зурагууд.