Буряадай түлөөлэгшэд – илагшадай тоодо

Һаяхана Москва хотын «Россия» гэжэ үндэһэтэнэй түбтэ бүхэроссиин «Алас Дурна- уршагта ябадалнуудай орон» конкурсын 2-дохи хаһада илагшадта шагналнуудые барюулба. Илагшадай тоодо Буряад ороной түлөөлэгшэд ороо.

- Конкурсда илагшадые, хабаадагшадые амаршалнаб. Нютаг ороноороо аяншалагшадта тон ехэ баяр хүргэхэ байнаб. Таанад Росси гүрэндөө, манай Алас Дурна зүгтэ дурлалаа харуулнат, тэрэнээ олондо дамжуулнат. Конкурс үргэлжэлхэ гэжэ бата найдалтайб. Бидэ үшөө олон гайхамшагта фильмнүүдые харахабди. Конкурс 200 хүнэй захяануудһаа эхилээ һэн. Мүнөө жэлдэ хабаадагшадай тоо 3 дахин дээшэлжэ, конкурсда 600 гаран хүн оролсоо, - гэжэ Оросой Холбоото Уласай Засагай газарай Түрүүлэгшын орлогшо - Алас Дурнын тойрогоор Оросой Холбоото Уласай Юрэнхылэгшын бүрин эрхэтэ түлөөлэгшэ Юрий Трутнев баяр ёһололой хэмжээ ябуулга нээхэдээ хэлэбэ.

 «Гран-При» шанда (Алас Дурна зүгөөр эрхим аяншалга) Москва хотын ажаһуугша Илья Большаков хүртэбэ. Тэрэ Москвагай гүрэнэй М.В. Ломоносовой нэрэмжэтэ университедэй геологиин таһагай эрдэмэй талаар ахамад ажалтан юм. Илья Большаков Сахалинаар аяншалга тухай хүдэлмэриеэ конкурсда эльгээһэн байна. Аяншалагша дэлхэйн эгээ гоё газарнуудай нэгэн болохо Онекотан гэжэ галта уулаар ябажа, фильм буулгаа.

«Эрхим ябаган аяншалга» янзада Буряад Уласай Никита Буланов нютаг можоороо аяшалга тухай фильмын түлөө 2-дохи һуурида гараба.  Никита конкурсдо «Ой тайгаар, нуурнуудаар, уужам талануудаар зубшан» гэжэ найман минутын ролик эльгээһэн байна. Буряад ороной гоё һайхан газарнуудые зураглахаһаа гадна нэгэ бүлын юрын бэшэ түүхэ тухай тэрэ хөөрөө.

«Үбэлэй сагта эрхим аяншалга» янзада 2-дохи ба 3-дахи һууринуудта Буряад ороноор аяншалганууд гаража, шангуудта нютаг можын ажаһуугшад хүртэбэ. 2-дохи һуури эзэлһэн  Буда Цыдыпов альпинизмын янзануудтай ябаган аяншалга эмхидхэдэг, Зүүн Саяанай хадануудаар экологическа зүргэнүүдые байгуулгада хамһалсадаг юм. Саяан уулын эгээ үндэр орой болохо Мүнхэ Һарьдаг хүрэтэр зам тэрэ ролик соогоо харуулаа.

 - Хүн бүхэн баяртайгаар дахин-дахин хүрэжэ ошохо онсо газартай байдаг. Би олон жэлэй саана Мүнхэ Һарьдаг руу гараа һэм. Теэд мүнөө болотор тэрэ саг мартадаггүйб. Ямар гоёор аяншалаа гээшэбииб тиихэдэ. 8 жэлэй туршада энэ нютаг руу заатагүй дахяад бусажа ерэнэб, ерэхэ бүридөө шэнэ ба гайхалтай юумэнүүдые олоноб, - гэжэ Буда һанамжануудаараа хубаалдаба.

Элихан Батоцыренов 3-дахи һуури эзэлээ. Тэрэ «Нүхэн Дабаан – нээлтэнүүдэй зүргэнүүдээр» гэжэ фильм конкурсдо эльгээгээ. Һүр жабхалантай хадаар арбан хүнһөө бүридэһэн командын аяншалга бэлэн байгаагүй. Алхам бүхэндөө тэдэ бэрхэшээлнүүдтэй, хаалтануудтай ушараа, тиигэбэшье оройдонь хүрэхэ хүсэлөө орхёогүй.

- Алас Дурнын тойрогой нютаг можонуудай гайхамшагта байгаали тухай олон үгэнүүд хэлэгдээ. Теэд би Алас Дурнада ажаһуудаг айхабтар хүдэр, үнэн сэхэ арад зон тухай хэлэхэеэ һананаб. Океанаар, хада уулануудаар, тайга соо ябахадаа, мэхэ гохо гаргажа, худалаар хэлэхын аргагүй. Бэе бэеэ дэмжэдэг, өөрынгөө хүсэ шадалда найдадаг, урагшаа һанаатай, һайхан зан абаритай зон тэндэ ажаһуудаг. Тиимэһээл Алас Дурна зүг эршэмтэйгээр хүгжэнэ, - гэжэ Россиин Алас Дурна ба Арктика хүгжөөлгын сайдай орлогшо Алексей Чекунков тэмдэглээ.

Һануулхада, эрхим видеоматериалнуудые «Непутевые заметки» дамжуулгын автор ба хүтэлэн ябуулагша Дмитрий Крылов, Арктикаар аяншалагша, видеоблогер Богдан Булычев, телевидениин хүтэлэн ябуулагша Валдис Пельш, «Больше, чем путешествие» түсэлэй хүтэлбэрилэгшэ Олеся Тетерина, Гүрэнэй Дүүмын һунгамал, «Как устроен мир» теле-дамжуулгын автор ба хүтэлэн ябуулагша Тимофей Баженов, VK «Места» түсэлэй продюсер Никита Афиногенов, бэшэшье дүршэл ехэтэй мэргэжэлтэд жюриин бүридэлдэ орожо, илагшадые элирүүлээ. «Моя планета» теле-субагай ахамад редактор Николай Табашников шүүгшэдые ударидаа. Тиихэдэ конкурсын 1-дэхи хаһын илагшад Елена Поддубная, Эрнест Леонидов, Алиса Слыщенко гэгшэд хүдэлмэринүүдые сэгнэлсээ.

Алас Дурнаар аяншалга тухай эрхим видео-буулгабариин түлөө 3 сая түхэригэй шан барюулагдаа. Конкурсын янзануудта илагшад 1  сая түхэригэй шанда хүртөө. Харин 2-дохи һууриин түлөө 300 000 түхэригэй шан байгаа, 3-дахи һуури эзэлэгшэд 100 000 түхэригээр урмашуулагдаа. Буряад Уласһаа 42 фильм конкурсдо эльгээгдэһэн байна.

Бүхэроссиин  «Алас Дурна - уршагта ябадалнуудай орон» конкурс  Юрий Трутневай үүсхэлээр, Алас Дурнын тойрогоор Оросой Холбоото Уласай Юрэнхылэгшын бүрин эрхэтэ түлөөлэгшын аппарадай, Россиин Зүүн зүгые хүгжөөлгын яаманай, Алас Дурна ба Арктика хүгжөөлгын Корпорациин, Ниигэмэй үүсхэлнүүдые хүгжөөлгын жасын дэмжэлгээр үнгэргэгдэнэ.