Ниигэм 3 jul 2026 410

Боди сэдьхэлэй хүгжэм

Июлиин 6 – Далай ламын түрэһэн үдэр

Будаадын шажанда зүүн зүгэй литээр бэшэ, харин григорианска литээр тэмдэглэгдэдэг нэгэл һайндэр бии – июлиин 6. Энэ үдэр Гэгээн түрэлтэ 14-дүгээр Далай ламын түрэһэн үдэрые тэмдэглэнэбди. Буряад орондомнай энэ үдэр Буряадай гүрэнэй оперо ба баледэй театр соо “Боди сэдьхэлэй хүгжэм” гэһэн ехэ тоглолто – уласхоорондын будаадын фестиваль Буряадай, Хальмагай, Тывагай, Монголой, Үбэр Монголой, Агын суута зүжэгшэдэй хабаадалгатайгаар үнгэрхэ.

Энэ ехэ үйлэ хэрэгтэ зорюулагдаһан сэдхүүлшэдтэй уулзалга июлиин 1-дэ үнгэрөө. ВСГУТУ-гай багша Сергей Сахаровский уулзалгые нээжэ, Далай ламын түлөөлэгшэ Джампа Тинлэй багшада үгэ үгэхынгөө урда, тэрэнэй хэжэ байһан үйлэ хэрэгүүд тухай тобшоор хэлээ. Гэгээн түрэлтэ багша 1993 ондо Джампа Тинлэйе өөрынгөө түлөөлэгшөөр Орос гүрэндэ эльгээһэн байна. Үнгэрһэн 33 жэлэй хугасаада будаадын шажантанай 21 түбүүд нээгдээ, 60 гаран номуудые хэблүүлжэ гаргуулаа. Бултаниие халуунаар мэндэшэлжэ, юундэ Далай ламын түрэһэн үдэрые тэмдэглэнэбибди, энэ һайндэр ямар удхатайб гэжэ хөөрөө (Андрей Морозов оршуулжа байгаа). Далай лама эгээл ехэ хүндэтэй хүн – амиды бурхан, Арьяа-Баалын хубилгаан гэжэ буряадууд, хальмагууд, тывагаархин, монголнууд, түбэдүүд тоолодог.

Баруун тээ тэмсэжэ байһан манай сэрэгшэдэй амиды мэндэ гэртээ бусажа ерэхын, дайшалхы үйлэнүүдэй бушуу дүүрэхын тулада, эбэй хэлсээнэй туйлагдахыень ганса буряад ламанар мүргэнэ бэшэ, бүхы ламанар, түбэдшье ламанар мүргэнэ. Ганса эндэ тэмсээн һүжэрөөд байнагүй ха юм даа. Бүхы дэлхэйдэмнай амгалан байдал тогтобол, бүгэдэндэ һайн байха ха юм.  

Мүнөө Далай лама Хитадай хүтэлбэрилэгшэдтэй хэлсээ баталжа, Түбэд орондо үргэн ехэ автономи олгуулха хөөрэлдөө ябуулха. Тэрэ хэлсээнүүдтэ Владимир Путин һайнаар нүлөөлхэ бэзэ гэжэ найдагдана гэжэ Тинлэй багша мэдүүлээ.

Лалын шажантан дэлхэйдэ, илангаяа Буруун Европодо ехэ олошоржо байна. Энэнь ехэ муу нүлөөтэй гэжэ баруун оронуудай сэдхүүлшэд мэдүүлнэд. Энээн тухай юун гэжэ һананат гэһэн асуудалда, Тинлэй багша ямаршье шажан мүргэл нигүүлэсхы сэдьхэл, эб найрамдал номлодог. Харин һүзэгшэдэй манайл шажан тон зүб, эгээл ехэ гэнгүй, нигүүлэсхы сэдьхэлээр лэ үнэн зүрхэнһөө шүтэжэ ябабал, дэлхэймнай бүхыдөө һайжарха гэжэ  харюусаа.

Энэ ехэ тоглолтын биледүүд бии гү, ороһон мүнгэниинь хайшаа гаргашалагдадаг юм гэһэн асуудалда Баярма Жалцанова мүнөө дээрээ биледүүд үшөө байна, теэд сагай дүхэһэн хойно биледүүдые һуража эхилдэг. Ороһон мүнгэнһөөнь театртаа түлэнэбди, гэрэл, абяа тааруулалгада, зүжэгшэдые байрлуулха, эдеэлүүлхэ хэрэгүүдтэ гаргашалагдана гэжэ тайлбарилаа.

Джампа Тинлэй багша “МУЗЫКА БОДХИ. МЕЖДУНАРОДНЫЙ БУДДИЙСКИЙ ФЕСТИВАЛЬ” гэһэн үнгэтэ буклед-номтой танилсуулаа.

Буклет соо Гэгээн түрэлтэ Далай лама тухай, Далай ламын Буряад орондо, Хальмагта, Тывада, Үбэр Байгалай хизаарта, Монголдо заларһан тухай тэрэ үеын сонинуудта толилогдоһоорнь үгтөөтэй. Джампа Тинлэй багшын ажал хэрэг тухай баһал бэшээтэй. Мүн 2007 онһоо эхитэй “Боди сэдьхэлэй хүгжэм” тухай, үнгэрһэн тоглолтонуудта хабаадаһан зүжэгшэд тухай хэлэгдэнэ. Мүн лэ мүнөө ерэхэ зүжэгшэдэйшье гэрэл зурагууд үгтөөтэй.

Автор: Сэнгэ РИНЧИНОВ

Фото: Авторай дурадхаһан гэрэл зураг