Угайнгаа заншал сахигша

Энэрхы сэдьхэлтэй Марина Андреевна Онгоева шэнги хүнэй хажууда байхада, дэлхэймнай үшөөл һайханаар гэрэлтэһэндэл, дулаахан болоно. Тэрэ ганса «Бадма-сэсэг» ансамблиин хүтэлбэрилэгшэ, Ивалгын дасанай волонтёр бэшэ. Тэрэ хүн бүгэдые өөр тээшээ татаһан бодото суранзан - эршэ хүсөөрөө, энеэбхилэлээрээ, гүн сэдьхэлэйнгээ хизааргүй үршөөл хайраар хүнүүдые өөртөө татадаг шэдитэй юм.

Дэмбэрэлтэ хэрэг

Мэдэнэ ха юмбибди даа, - хүтэлбэрилжэ шадаха ноёрхуу хүнүүд, мүн лэ урагшаа һанаатай, урма зоригтой хүнтэй зэргэлжэ, эб хамта дуратай хэрэгээ бүтээхэ, амжалта туйлан ябаха гэһэн зоной ударидагшад, хүтэлбэрилэгшэд байдаг. Марина Андреевна һүүлшынхидэй нэгэн болоно. Тэрэ захирдаггүй - хүнүүдэй урма зоригыень дээрэ үргэжэ, олоной хэрэгтэ хабаадуулжа, уран бэлигыень улам ехээр мүлихэеэ өөрөөшье урма зоригоор халижа байдаг. Тэрэ иигэжэл миин ансамбль бэшэ, бэе бэеынгээ һанал хэлэлтэгүйгөөр ойлгохо эбтэй эетэй гэр бүлэ байгуулаа.

Тиин энэ эбтэй бүлэ Буряад ороноо холо саагуур суурхуулна! Хараад үзыт даа: “Бадма-сэсэг” һая байгуулагдаһаншье һаа, аялгата дуунуудаазэдэлүүлжэ, үндэһэн үнгэтэ хубсаһаяа, ёһо заншалаа харуулжа, хатар наадаараа Хитадай Үбэр Монголой Хүлэн Буйрта нүүдэл арадуудай нааданда гэрэлтээ. “Алтаргана-2024” нааданда Монголой Булганда харагшадай дура буляаһан байна. Тиихэдэ мүн лэ Эхэ Буряад оронойнгоо үзэсхэлэнтэ болон нангин газарнуудаар – Ивалгын, Сэлэнгын, Зэдын,  Захааминай аймагуудаар дамжан, Этигэлэй багшын мүнхэ бэеһээ Арьяа Баала хүрэтэр уташье һаа, тон шухала зам ябагаар, заримдаа авто-унаагаар гаталаа. Энэмнай юрын аяншалганууд бэшэ, энэ нэгэ һаналтай зоной нангин зорилго, аша буянтай дэмбэрэлтэ хэрэг гэжэ ойлгонобди. Үндэһэн соёлоо сахижа байһанаа, үнжэгэн буряад сэдьхэлэй hайханиие дэлхэйдэ харуулжа шадаа. Тиин эдэ бүхые ухаалан һанамжалжа хүсэлдүүлхэеэ бүгэдэниие уряалан, ударидан, ямаршье холые, ута үндэр дабаае дабахаар бэлэн Марина Андреевна ябаал даа.

Буянта хэрэг

Марина Андреевнагай үшөө нэгэ, тон шухала эгээл ехэ хэрэг тухайнь тобшохонооршье һаа, хөөрэе. Эхэ оронойнгоо хүндүүлхэй бэрхэшээлнүүдтэй ушархада, Марина Андреевна хажуу тээ зогсодоггүй. Ивалгын дасанай һайн дурата волонтёрнуудтай хамта үдэрһөө үдэртэ эсэшэ сусашагүйгөөр хүдэлжэ, баруун тээ тэмсэжэ байһан манай сэрэгшэдтэ тон хэрэгтэй бүхы юумэнүүдые бүтээлсэдэг. Теэд эгээл сэдьхэл хүдэлгэмэнь гэхэдэ, тэрэ Санкт-Петербург, Москва хотонуудаар госпитальнуудта эмшэлүүлжэ байһан шархатаһан сэрэгшэдтэ ошожо, Эхэ һайхан оронойтнай холо ойрыншье эжынэр, энэрхы сэдьхэлтэй эхэнэр бүхэн таанартаа бүхы хайраараа хандажа, туһалхые оролдонол даа гэжэ энэрхы сэдьхэлээрээ эльгэлэн байдаг. Тэрэ Эсэгэ оронойнгоо түлөө ами бэеэ гамнангүй эрэлхэгээр тэмсэжэ, «хара шуһаа харьюулжа, улаан шуһаа урадхуулһан» хүсэн түгэлдэр хүбүүдтээ дайдын холо заха нютагуудһаа сэдьхэлэй гүнзэгы амар мэндые хүргэжэ, халуун буузаар, зутараантай сайгаар хүндэлжэ, эжын эльгэн хайрата сэдьхэл мэдэрүүлжэ байһаниинь юунтэй сэнтэйб, ямаршье бэлэгһээ үнэтэй!

Мүн лэ сэрэгэй командованиин зүгһөө «За помощь фронту» медаляар шагнагданхай.

Марина Андреевнагай түрэл гаралнуудһаа тэрээн тухай асуухада: «Марьяанамнай угаймнай һүнэһэн лэ даа», - гэжэ хүндэлхыень дуулхат. Танил хүнэйнгээ хүшэр байдалда оробол, Марина Андреевна өөр тухайгаа мартажа, ямаршье аргаар туһалхал гэжэ оролдодог, нүхэдөө хабаадуулдаг. Хажуу тээһээ харахада, амарханаар, урихан энеэбхилэлгээрээ тэрэ ажабайдалаа уригшалдаг, тэрэ эгээл гунигтай үедэ гэрэлтүүлжэ шададаг. Тэрээнтэй хамта баярлахаш, дурлахаш, урлан зохёохош, бүхыдэнь этигэхэш. Марина Андреевна баярай хүн, хүдэлөөнэй хүн, дулаахан сэдьхэлтэй хүн. Иимэ хүнүүдтэ тусхай юумэнэй түлөө бэшэ, харин юрын лэ тэндэ байлсаһанайнгаа түлөө «баярлааб!» гэжэ хэлэхэ дуратайш. Ажабайдалыемнай, Буряад ороноо иигэжэ гэрэлтүүлhэнэйнь түлөө.

Түшэг тулгуури

Ехэ-Сахирай Андрей Аюшеевич, Валентина Лопсоновна Дугаровтанай үнэр баян бүлэдэ түрэһэн, хоёр ахатай, гурбан эгэшэтэй Марьяна һайн хүмүүжэл гараа. Трактористаар хүдэлжэ ябаһан абань дуу хүгжэмдэ аргагүй дуратай, өөрөө морин хуур дархалаад, тэрээгээрээ уянгатуулжа байха. Тиимэһээ Маринын багһаань дуу хатарта дуратай болоһонинь гайхалгүй. Сахирай дунда һургуули, Буряадай багшанарай училищи дүүргээд, удаань Зүүн Сибириин соёлой дээдэ һургуули улаан дипломоор дүүргээ.

Ехэ-Сахирайнгаа сэсэрлигтэ, һургуулида багшалаа. 1991 онһоо 2002 он болотор нютагайнгаа Соёлой байшан даажа, нютагтаа, аймагтаа үнгэргэгдэдэг бүхы найр наадануудые эмхидхэлсэжэ, үндэр дээдэ хэмжээндэ үнгэргэдэг һэн. 1996 ондо мэдээжэ актёр, режиссёр, ирагуу найрагша Николай Соктоевтой «Гэрэл» гэһэн һайн дуратанай театр байгуулжа, нютагайнгаа бэрхэшүүлые эблүүлжэ, уран бэлигыень бадаруулжа шадаа бэлэй. Уданшьегүй «Гэрэл» театр үнэхөөр гэрэлтэжэ, «Арадай» гэһэн үндэр нэрэ зэргэдэ хүртөө.

2004 ондо наһанайнгаа Жаргал Климентьевич нүхэрэйнгөө тоонто Доодо-Ивалгада гэр бүлөөрөө нүүжэ ерээ. Тиигэжэл зохёохы ажалайнгаа шэнэ шата эхилээ. Арадай дуу хатарай «Гуламта» хамталиг ударидажа ябаа. Ивалгын дасанай музейдэ хүдэлөө. СВО-гой эхилхэдэ, «Бадма-сэсэг» хамталиг байгуулаа.

Наһанайнь нүхэр Жаргал Климентьевич барилдааша, Сибириин болон Алас Дурнын чемпион болоһон. Бэрхэ барилгашан алдартай Жаргал Климентьевич холо ойгуур мэдээжэ юм. Ууган Андрей хүбүүншье барилгашан болонхой, Адиса басагатай. Вадим – холын харгыда ябадаг жолоошон, Захар хүбүүтэй.

Климентий хүбүүн II дугаар Александр хаанай нэрэмжэтэ Санкт-Петербургын түмэр замай һургуули дүүргээд, удаань Эрхүүгэй Хүдөө ажахын ехэ һургуулиин магистратура дүүргээ. Футболоор һургуулиингаа командын капитан.

Одхон Этигэл Доодо-Ивалгын 8-дахи ангида һурадаг. Үнгэрһэн май һарада Монгол орондо үнгэрһэн уласхоорондын «Старт в науке» гэһэн эрдэм шэнжэлэлгын болон зохёохы ажалнуудай 29-дэхи урилдаанда биологёор дипломдо хүртөө. Харин мүнөө октябрь һарада Крымдэ үнгэрхэ Бүхэроссиин урилдаанда ошохоёо бэлэдхэл ябуулжа байна. Эжытэеэ «Бадма-сэсэгэй» бүридэлдэ эдэбхитэйгээр ябалсадаг.

Лариса ДОРЖИЕВА, эхин һургуулиин багша, Ивалгын дасанай волонтёр

Шара-Азарга