​Аба эжын жаргал

«Буряадай түрүү хүнүүд» гэһэн конкурсын «Аламжа Мэргэн Арюун Гоохон хоёр» гэһэн номинацида эбтэй эетэй, үнэр баян Халюевтанай жаргалтай һайхан бүлэ тухай хөөрэхэ хүсэлтэй байнаб.

Сергей Петрович Халюев 1957 ондо Кабанскын аймагай Корсаково hууринда түрэhэн юм. Тэрэ Пётр Алексеевич ба Любовь Алексеевна Халюевтанай найман үхибүүдэй хоёрдохинь болоно. Нютагайнгаа дунда hургуули дүүргээд, Монгол орондо сэрэгэй алба гараа hэн. Һүүлээрнь, 1978 ондо, Буряадай хүдөө ажахын дээдэ hургуулиин агрономиин факультедтэ hурахаяа ороhон юм. Тэндэ суг хамта hуража байhан Мухар-Шэбэрэй аймагай Намсалма басагантай нүхэсэhэн байдаг. Тиигэжэ залуухан Сергей хүбүүн инаг дуранай охиндо абтажа, энэрхы hайхан сэдьхэлтэй, номгон даруу зантай Намсалма басагантай хуби заяагаа ниилүүлжэ, 1980 ондо түрэ найр бүтээжэ, гэр бүлэ зохёоhон намтартай.

Наhанайнь нүхэр баян дэлгэр Түгнэ талын Зандин тосхондо тоонтотой. Намсалма 1959 ондо Суулгын совхозой түрүү хонишод байhан Буда Батоевич, Цыренсу Жамсуевна Дугаровтанай үнэр баян бүлэдэ долоон үхибүүдэй гурбадахи үринь боложо түрэhэн.

Сергей Намсалма хоёрнай дээдэ һургуулияа түгэсхэхэ үедөө хоёр үхибүүтэй боложо үрдиhэн байгаа. Һуралсалай хажуугаар нарай хүүгэдые адуулха гээшэ хүнгэн хэрэг бэшэ. Тиигэбэшье тэрэ үе сагаа тэсэмгэй бэрхээр дабажа гараhан юм. Һуралсалаа дүүргээд, залуу мэргэжэлтэд Буряад Уласай Хүдөө ажахын яаманай захиралтаар 1983 ондо Кабанскын аймагай «Большереченский» совхоздо ажаллажа эхилээ: Сергей Петрович - агроном-бригадираар, Намсалма Будаевна - таряанай складай даргаар. Хожомынь Сергей ахамад агрономоор томилогдоhон. Урагшатай ажалайнгаа түлөө олон Хүндэлэлэй грамотануудаар болон баярай бэшэгүүдээр урмашуулагдаhан.

Хамтын ажахынуудай hалан hандарха сагhаа эхилээд, үмсын хэрэг эрхилжэ эхилээ бэлэй. Хубилган шэнэдхэлгын үедэ хүшэр байдалай тогтобошье, Халюевтан аяар арбан үхибүүдые - гурбан баатар хүбүүдые, долоон дангина басагадые хүмүүжүүлэн үндылгөө. Бултанайнь гарыень ганзагада, хүлыень дүрөөдэ хүргэжэ табяа, бултандань дээдын эрдэм шудалуулжа шадаа. Нэрлэбэл, Пётр, Александр - юристнүүд; Светлана, Марина, Лариса - багшанар; Борис, Елизавета, Анна - эмшэд; Любовь - экономист; Эльвира - инженер.

Сергей, Намсалма Халюевтан 2023 ондо «Эхэ эсэгын уялга дүүргэhэнэй түлөө» медальда хүртөө hэн. Намсалма «Эхын медальнуудаар» шагнагданхай. Гансал харамтайнь гэхэдэ, 1991 ондо «Эхэ-Герой» гэhэн нэрэ зэргын усадхагдаhанhаа боложо, Намсалма Будаевна иимэ нэрэ зэргэдэ хүртэжэ үрдеэгүй. Теэд 2022 онhоо Оросой Холбоото Уласай Юрэнхылэгшын зарлигаар энэ нэрэ зэргэ дахинаа hэргээгдэнхэй. Тиигэжэ үнэн зүб юумэн тодоржо, Намсалма Будаевна «Эхэ-Герой» гэhэн нэрэ зэргэдээ ёһотоор хүртэхэ бэзэ гэжэ найдагдана.

Эбтэй эетэй Халюевтанай бүлын омогорхол болохо хоёр хүбүүдынь мүнөө сэрэгэй албанда ябана. Хоёрдохи хүбүүн Александр МГУ дүүргэhэн, юрист мэргэжэлтэй, Росгвардиин лейтенант. Хойто Кавказда, Сиридэ болоhон сэрэгэй үйлэнүүдтэ болон Украинада тусхай сэрэгэй операцида хабаадаhан. Шэн зоригой орденоор, «Байлдаанда шалгарһанай түлөө», «Хойто Кавказда алба хэhэнэй түлөө» гэхэ мэтэ медальнуудаар болон олон шагналнуудаар шагнагдаhан. Шархатаhанай hүүлээр мүнөө Москва шадар Росгвардиин инструктораар албаяа үргэлжэлүүлнэ.

Гурбадахи хүбүүн Борис Санкт-Петербургын Сэрэгэй эмнэлгын академи дүүргэhэн, эмнэлгын албанай майор зэргэтэй. Украинада тусхай сэрэгэй операцида хабаадаhан. Мүнөө Урда сэрэгэй тойрогой эмнэлгын албанай дарга. Гүрэнэй ба сэрэгэй олон шагналнуудтай: Шэн зоригой орден, Суворовой, Жуковай медальнууд, «Үхэжэ байhан хүнүүдые абарhанай түлөө» медаль гэхэ мэтэ.

Халюевтан мүнөө зургаан аша зээнэртэй. Томошуулынь тамирай, соёлой талаар урагшатай ябана. Жэшээлбэл, Илья ашань hур харбалгаар Оросой спортын мастер; Ешина аша басаганиинь уhанда шунгалгаар элдэб урилдаануудта түрүүлдэг; Илья зээ хүбүүниинь тхэквондогоор Орос Уласай абарга болоhон; Милана зээ басаганиинь хатараар амжалтануудые туйлана.

Иигэжэ юрын буряад бүлэ нютагайнгаа, аба эжынгээ нэрые, hүр hүлдые дээрэ үргэжэ ябана.

Валерий БАДМАЕВ, ажалай ветеран