«Шэдитэ биир»: монгол бэшэгэй үзэсхэлэн

“Шэдитэ биир” гэһэн “Титэм-Арт” студиин багшанарай болон һурагшадай монгол уран бэшэлгын ба буряад зурагай үзэсхэлэн олондо һайшаагдаха гээд һанагдана. Юуб гэхэдэ, нээлгын баяр ёһололдо олон тоото хүндэтэ айлшад ерэжэ хараһан байна.

Монгол уран бэшэлгын “Титэм-Арт” студи удаан сагта хүдэлөөшьегүй һаа, соёл, заншал, эрдэм һуралсал хүгжөөдэг эрхим эмхинүүдэй тоодо орожо шадаа гэхэдэ, алдуу болохогүй.

Юрын биир ба бэхэ будаг хоёрһоо һайхан бүтээлнүүд гарадаггүй, харин эрхим шабинарһаа дулдыдадаг гэжэ студиин хүтэлбэрилэгшэд абаһаар лэ мэдүүлнэ. “Титэм-Арт” студиин байгуулагдаһаар 100 гаран хүн монгол бэшэгэй грамматикада ба уран бэшэлгэдэ һуража гараа. Улас дотор эмхидхэгдэдэг буряад ёһо заншалнуудта, түүхэдэ, хэлэ бэшэгтэ хабаатай хэмжээ ябуулгануудай үедэ 120 гаран мастер-класс эмхидхэгдэжэ, дээрэһээ доошоо бэшэгдэдэг хуушан монгол бэшэгтэй тоолошогүй олон хүн танилсаа. Мүн дунда, дунда мэргэжэлэй ба дээдэ һургуулинуудта тусхай хэмжээ ябуулганууд нэгэтэ бэшэ эмхидхэгдээ.

Үнгэрһэн 2025 ондо “Титэм-Арт” студиинхид амжалтатайгаар ажалаа ябуулаа. Улаан-Үдэдөө өөһэдын ажалнуудай “Тэнгэриин оёдол” гэһэн үзэсхэлэн дэлгээ. Монголой Сүхэ-Баатар, Хитадай Хайлар хотонуудта болоһон олон уласуудай уран бэшээшэд болон уран зураашадай үзэсхэлэнүүдтэ хабаадаа.

- Бидэ Монгол оло дахин ошожо, хэмжээ ябуулгануудта хабаадажа, дэмжэлгэдэ хүртөөбди. Иимэ нягта харилсаа холбоотойгоор хүдэлжэ байһандамнай удха шанар ехэтэй ха юм. “Мүнхэ тэнгэриин бэшэг” гэһэн жэл бүри болодог алдарта үзэсхэлэндэ шабинарнай бүтээлнүүдээ табяа. “Монголой сайхан бичигтэн” гэһэн уласхоорондын урилдаанда ажалнуудаа эльгээжэ, эрхимүүдэй тоодо орожо, амжалта туйлаһандаа баяртайбди. Юуб гэхэдэ, хэжэ байһан ажалнай дэмы ябуулагданагүй гээд һанагдана, - гэжэ “Титэм-Арт” студи байгуулагшадай нэгэн Арюна Бато-Жаргаловна Булгутова хөөрэнэ.

“Шэдитэ биир” гэһэн үзэсхэлэнэй нээлгын баяр ёһололдо Монгол гүрэнэй консульствын бүрин эрхэтэ түлөөлэгшэ Цэрэндоржийн Ганхуяг ерэжэ, нюдөө хужарлуулжа байһанаа абаһаар лэ мэдүүлээ. Тиигэжэ “Титэм-Арт” студиин ажалые үндэрөөр сэгнэжэ, Улаан-Баатар хотын байгуулагдаһаар 385 жэлэй ойн баярай медаль Арюна Булгутовада зүүлгээ.

- Иимэ үзэсхэлэндэ хоёрдохи жэлээ ерэнэб. Урда жэлдэ һонирхожо хараһан байнаб. Энэшье удаа бүри һайхан, гоё бүтээлнүүдтэй танилсааб. Арюна Бато-Жаргаловна мэдээжэ хүнүүдэй нэгэн гээшэ. Монгол бэшэгээр Монголой Юрэнхылэгшын томо урилдаанай шанда хүртэһэн намтартай, - гээд, Цэрэндорж Ганхуяг магтана.

“Титэм-Арт” студида ганса монгол бэшэгтэ һургана бэшэ. Туяна Мунко-Жаргаловна Тыхеева уран зураашадые суглуулжа, буряад маягтай зурагуудай бүтээлнүүдтэ һургажа эхилээ. Ганса 2025 ондо Туяна багшын хүтэлбэри доро һургалгын хэдэн хэмжээ ябуулганууд болоһон байна. Тиигэжэ буряад маягтай зурагуудые бүтээхэ хүнүүдэй тоо эрид дээшэлээ гэхэдэ, алдуу болохогүй. “Шэдитэ биир” гэһэн үзэсхэлэндэ шабинарайнь буряад зурагай олон ажалнууд дурадхагдана. Үнгэрһэн жэл энэ багахан студи Буряадай Үндэһэтэнэй музейтэй хамта “Наследие Гэсэриады” гэһэн түсэл үндэр хэмжээндэ эмхидхээ. Мүнөө жэлдэ энэ түсэлынь бүхэдэлхэйн хэмжээндэ үргэлжэлхэнь.

- Манай хамта бүтээһэн түсэл урган хүгжөө. Урда жэлдэ холо ойроһоо дээрэһээнь доошонь бэшэгдэхэ монголой каллиграфиин эрдэмтэдые, дуратайшуулые суглуулаа һэмди. Харин мүнөө уласхоорондын хэмжээндэ гараба гээшэ. Орос гүрэнэй Уран зураашадай академиин түрүү мэргэжэлтэд нёдондоной хэмжээ ябуулгыемнай анхараа. Тэдэнэй үүсхэлээр Красноярск хотодо “Слово и образ” гэһэн уласхоорондын үзэсхэлэн болохоор хараалагдана. Эндэ бүхы дэлхэйн арадуудай бэшэлгэнүүд дурадхагдаха. Монгол бэшэг, хитад, япон иероглифууд, славян хэлэнүүд, мусульман арадуудай каллиграфи үзэсхэлэндэ табигдаха. Тэрэ доро һуралсалшье эмхидхэгдэхэ. Манай “Титэм-Арт” студи гол эмхидхэгшэдэй тоодо оролсонхой. Буряад Уласаа үндэр хэмжээндэ түлөөлхэл байха. Тус хэмжээн апрелиин 9-дэ Красноярскда эхиеэ абаха, - гэжэ Буряадай Үндэһэтэнэй музейн захирал Татьяна Бороноева хөөрэнэ.

Москва хотодо үнгэргэгдэхэ үзэсхэлэниие “Титэм-Арт” студиин һаяын түсэбүүд сооһоо тэмдэглэхээр. Арадуудай байшанда февралиин 25-да тэрэ эхилхэ юм. “Сагаалган: круг вечных тем” гэжэ нэрэтэй хэмжээ ябуулга ганса буряад, монгол хүнүүдые һонирхуулха бэшэ, мүн бусад арадуудай түлөөлэгшэдые гайхуулха гээд һанагдана.

Эдэ үдэрнүүдтэ боложо байһан “Шэдитэ биир” гэһэн үзэсхэлэнэй гол ажалые өөрөө Арюна Бато-Жаргаловна дурадхаа. “Хии морин” гэһэн ажалынь номин хүхэ бүд дээрэ алтан шэрээр бүтээгдээ. Хуушанай хоёр шрифт хэрэглэгдэһэн байна. “Титэм-Арт” студиин залуу, наһатай шабинарай баһа шадамар бэрхээр хэгдэһэн бүтээлнүүд ехэ һонирхол татана. Зарим шабинартайнь удаадахи дугаартаа танилсуулхабди.

Үзэсхэлэнэй нээлгын үедэ ерэһэн айлшад буряад ёһо заншалаар Түнхэнэй зутраан сайгаар хүндэлэлдэ хүртөө.