47
«Арчилан» - Вселенная смыслов: переводческий форум Сибири» гэһэн бүридэл 2022 ондо Новосибирск хотодо байгуулагдаһан юм. Арчилан гэһэн үгэ Сибирьтэ ажаһуудаг түүрэг болон буряад-монгол үндэһэ яһатанда бултандань ойлгосотой - оршолон гэһэн үгэ болоно.
Эгээл энэ байгууламжын үүсхэлээр һая “Арчилан - Орос Улас соогуур аяншалга” гэһэн зохёохы хүдэлөөн эхилжэ, уласхоорондын литературно-оршуулгын хуралдаан Үндэһэтэнэй номой сан соо боложо үнгэрбэ.
«Арчилан» согсолбори. 2023 он. Новосибирск
Буряадай Уран зохёолшодой холбооной түрүүлэгшэ, поэт, прозаик Сергей Доржиев амаршалгын үгэ хэлэжэ, суглааниие нээбэ. Энэ хэмжээ ябуулгын үүсхэлшэ, “Сибириин уран зохёолшо” гэһэн жасые толгойлогшо Егор Плитченкэдэ онлайн аргаар үгэ үгтэбэ.
- Алтай, Яхад, Тыва, Хакаси, Буряад Уласууд болон Казахстан, Монгол оронуудай уран зохёолшодой бүтээлнүүдые ород хэлэн дээрэ оршуулжа,олоной дунда дэлгэрүүлхэ гэһэн зорилго табигдана. Ондо ондоо үндэһэ яһатанай зохёолнууд онсо үгүүлбэритэй, хэлэнэй аялга дабтагдашагүй шэнжэтэй гээшэ, - гээд, Егор Александрович саашань улас бүхэнэй аман үгын баатарлиг эпическэ зохёолнуудай геройнууд тушаа онсо тогтоо.
Тусхайлан хэлэбэл, Егор Плитченко хадаа алтай арадай “МаадайКара” гэһэн эпосые оршуулһан суута Александр Плитченкын хүбүүниинь мүн болоно. Мүнөө үнгэрхэ “Мир героев: образ национального героя в литературе Евразии» гэһэн темээр ашатай хөөрэлдөөн болог лэ гэжэ юрөөбэ.
Үдэшые эдэбхитэй залуу зохёолшо Дмитрий Кушеев хүтэлөө. Хэлэ бэшэгэй эрдэмэй доктор, БГУ-гай багша Ирина Булгутова “Образ Шоно-батора в бурятской литературе”, залуу прозаик Анатолий Батомункуев “Новая архаика: как создать детского героя Евразии”, прозаик, поэт Туяна Очирова “Сила духа бурятской женщины: от эпических героинь до героини рассказа «Элинсэг эжым - Пунсэг», Буряадай арадай поэт Нина Артугаева «Поколение героев. Династия Найдановых», Орос Уласай Уран зохёолшодой холбооной гэшүүн Цындыма Бабуева «Солдат забытой войны» гэһэн удха түгэлдэр элидхэлнүүдые хэбэ.
“Особенности национального героя в произведениях поэта Сергея Тумурова на примере поэмы «Пульсирующее отражение - присутствия» гэһэн элидхэл Орос Уласай Уран зохёолшодой холбооной гэшүүн, поэт Дарима Николаева олондо дэлгээгээ.
“Арчилан” бүридэлэй зүгһөө Орос Уласай Уран зохёолшодой холбооной гэшүүн, поэт-оршуулагша Юрий Татаренко “Свобода на коротком поводке. Будни переводчика” гэһэн элидхэлээр, удаань “Из чего сделаны переводчики” гэһэн мастер-классаар һонирхуулаа.
Сибириин арадуудай хэлэнһээ оршуулга хэдэг түүхэшэн, фольклорист Елена Королёва «Сцена из пьесы Баатр-Jep» гэһэн темээр онлайн хөөрөө үүсхэжэ, анхарал татаба.
Бүхы дээрэнь абаад үзэбэл, энэ хэмжээнэй гол зорилгонь хадаа Буряад Уласта «Арчиланай» харьяата бүридэл байгуулха гэһэн үүсхэл амжалтатай бүтэбэ гээд тобшолмоор байна.
«Арчилан» алдар нэрэеэ амжалтатай батадхажа, оршолон соогуур одото замаар дабшахань болтогой гээд бүгэдэ уншагшадай зүгһөө хүсэел даа!
Галина (Доржи-Ханда) БАЗАРЖАПОВА-ДАШЕЕВА, уран зохёолшо, сэдхүүлшэ
Дарима НИКОЛАЕВАГАЙ дурадхаһан гэрэл зурагууд
