Ниигэм 28 jul 2025 633

​Буряад-монгол зурхай июлиин 28-һаа августын 3 болотор

© фото: Анна Огородник

Июлиин 28, гарагай 2, буряад-монгол литээр 4.

Майдар хуралай гол үдэр.

4-дэ багша, шаби болоходо, аралжаа наймаа ябуулха­да, модоор уран дарха хэхэдэ, адуу мал гаргахада, үһэ нооһыень хайшалхада, бэриин хэрэгүүдые бүтээхэдэ һайн. Дэгэл хубсаһа эсхэхые, адуу мал хүнгэлхые тэбшэ­хэ.

Амгалан тайбанай, баялигай, малгайн, гуталай, хубсаһанай хэшэг даллага абахада; гахай, хонин, туулай жэлтэй хүнүүдтэ хии мориёо хиидхэхэдэ, һайн үдэр.

«Сэрэгэй» үүдэн нээгдэнэ: сэрэг хүдэлгэхэгүй, заргалдахагүй.

Энэ үдэр харгыда гарахада, баруун зүг руу муу, бэшэ зүгүүд руу - һайн.

Нохой жэлтэндэ һанаһанаа бүтээхэдэ урагшатай, хо­нин жэлтэнэй буянай гараг.

Үһэеэ абхуулхада – бэеын эрхэтэнэй хүсэн һайжарха.

Июлиин 29, гарагай 3, буряад-монгол литээр 5.

Майдар хуралай түгэсхэл.

Амгалан жаргалантай Дашанима (Үлзытэ) үдэр - аби­шиг (Ваан) хайрлахада, һайтар байгуулхада (рамнай үргэхэдэ), бурханай тахилга хэхэдэ һайн.

5-да багша, шаби болоходо, замда гарахада, гүү бари­хада, адуу мал хүнгэлхэдэ, үһэ нооһыень хайшалхада, газар хахалхада, таряа ногоо тарихада, хүүр залахада һайн. Модоор уран дарха хэхые, нүүхые, дэгэл хубсаһа эсхэхые, наһа барагшын үйлэ бүтээхые тэбшэхэ.

Амгалан тайбанай, баялигай хэшэг даллага абахада; хулгана, луу, бишэн жэлтэй хүнүүдтэ хии мориёо хиид­хэхэдэ, һайн үдэр.

«Түрэлнүүдэй» үүдэн нээгдэнэ: түрэл гаралнуудтаяа найрлахагүй.

Энэ үдэр харгыда гарахада, баруун зүг руу муу, бэшэ тээшэ зүглэхэдэ һайн.

Морин, могой жэлтэнэй урагшатай үдэр; хулгана, га­хай жэлтэнэй буян үйлэдэхэ гараг; тахяа, бишэн жэлтэн­дэ муу үдэр, һэргэг ябаха хэрэгтэй.

Үһэеэ абхуулхада – баялигта.

Июлиин 30, гарагай 4, буряад-монгол литээр 6.

6-да газар хахалхада, таряа ногоо тарихада, адуу мал номгоруулхада, һургахада һайн. Аралжаа наймаа ябуулхагүй. Эд бараа худалдажа абахые, адуу мал худал­дахые, үһэ нооһыень хайшалхые, дэгэл хубсаһа эсхэхые тэбшэхэ.

Амгалан тайбанай, мориной хэшэг даллага абахада; бар, морин, нохой жэлтэй хүнүүдтэ хии мориёо хиидхэ­хэдэ һайн.

«Ниитын» үүдэн нээгдэнэ: суглаа зарлахагүй, шухала уулзалга эмхидхэхэгүй.

Энэ үдэр харгыда гарахада, зүүн зүг руу муу, бэшэ тээ­шэ зүглэхэдэ гэмгүй.

Хулгана, гахай жэлтэнэй һайн гараг; үхэр, луу, нохой жэлтэнэй буян үйлэдэхэ үдэр; морин, могой жэлтэн һэргэг байхые оролдог.

Үһэеэ абхуулхада – зүһэ шарай һайжарха.

Июлиин 31, гарагай 5, буряад-монгол литээр 7.

7-до айраг тараг бүрихэдэ һайн. Эд бараа худалда­жа абахые, адуу мал хүнгэлхые, үһэ нооһыень хайшал­хые, дэгэл хубсаһа эсхэхые, наһа барагшын, бэриин үйлэнүүдые бүтээхые тэбшэхэ.

Амгалан тайбанай, хүүгэдэй хэшэг даллага абахада, тахяа, үхэр, могой жэлтэй хүнүүдтэ хии мориёо хиидхэ­хэдэ һайн

«Бэриин» үүдэн нээгдэнэ: хурим түрэ хэхэгүй.

Энэ үдэр харгыда гарахада, зүүн зүг руу муу, бэшэ тээ­шэ зүглэхэдэ гэмгүй.

Бар, туулай жэлтэнэй урагшатай үдэр, харин тахяа, бишэн жэлтэнэй буян үйлэдэхэдэ һайн; үхэр, луу, хонин, нохой жэлтэн һэргэг ябахые оролдохо.

Үһэеэ абхуулхада – хэрүүл аман дэлгэрхэ, аминда харша.

Августын 1, гарагай 6, буряад-монгол литээр 8.

Отошо бурханай Дүйсэн үдэр.

Адуу мал хүнгэлхэдэ, гаргахада, агнахада, ада шүдхэр дарахада һайн. Адуу малай үһэ нооһыень хайшалхагүй, эд бараа худалдажа абахагүй, газар таряалангай ажал хэхэгүй, дэгэл хубсаһа эсхэхэгүй, замда гарахагүй, бэриин хэрэг бүтээхэгүй, хүүр залахагүй.

Амгалан тайбанай, хониной хэшэг даллага абахада һайн.

«Үхээриин» үүдэн нээгдэнэ: наһа барагшые хүдөө табихагүй.

Энэ үдэр «морин үхэхэ, эмээл хухарха» ушарһаа харгы­да гарахада муу, илангаяа зүүн зүг руу муу.

Хонин, тахяа, бишэн жэлтэнэй урагшатай һайн үдэр; морин, бишэн жэлтэнэй буянай үдэр; бар, туулай жэлтэ­нэй чисаа гараг – һэргэг ябаха хэрэгтэй.

Үһэеэ абхуулхада – наһан утадхагдаха.

Августын 2, гарагай 7, буряад-монгол литээр 9.

9-дэ замда гарахада, адуу мал номгоруулхада, һургахада, хубсаһа хунар эсхэхэдэ, аралжаа наймаа ябуулхада һайн. Адуу малай нооһыень хайшалхые, хүнгэлхые, эд бараа худалдажа абахые, хурим түрэ наадахые, хүүр залахые тэбшэхэ.

Амгалан тайбанай, таряанай хэшэг даллага абахада һайн. Бар, морин, нохой жэлтэй хүнүүдтэ хии мориёо хиидхэхэдэ, һайн үдэр.

«Үхэлэй» үүдэн нээгдэнэ: наһа барагшын хэрэг үйлэдэхэгүй.

Энэ үдэр харгыда гарахада, урда зүг руу муу, бэшэ тээшэ һайн.

Үхэр жэлтэнэй урагшатай гараг; бар, туулай жэлтэнэй буян үйлэдэхэ үдэр; хулгана, гахай жэлтэндэ урагшагүй үдэр, һэргэг байха.

Үһэеэ абхуулхада – үбшэндэ.

Августын 3, гарагай 1, буряад-монгол литээр 9 (даб­харлаба).

9-дэ замда гарахада, адуу мал номгоруулхада, һургахада, хубсаһа хунар эсхэхэдэ, аралжаа наймаа ябуулхада һайн. Адуу мал хүнгэлхые, нооһыень хайшал­хые, эд бараа худалдажа абахые, хурим түрэ наадахые, хүүр залахые тэбшэхэ.

Энэ үдэр амгалан тайбанай, эдеэ унданай, баялигай, адуу малай хэшэг даллага абахада һайн.

«Үхэлэй» үүдэн нээгдэнэ: наһа барагшын хэрэг үйлэдэхэгүй.

Энэ үдэр харгыда гарахада, урда зүг руу муу, бэшэ тээшэ зүглэхэдэ һайн.

Луу жэлтэнэй урагшатай һайн гараг.

Үһэеэ абхуулхада – үбшэндэ.

Жаргал лама ДУГДАНОВ бэлдэбэ

Фото: Анна Огородник