Ниигэм 9 sep 2025 465

Зэдэлээтэ зэбэнүүдэй Ташар нютаг

Буряадай түрүү хүнүүд - 2025
«Аламжа Мэргэн ба Арюун Гоохон хоёр» гэһэн номинацида

Мүнөө зун Сэлэнгын аймагай баян түүхэтэй Наран нютагта Наранай багшын субаргын найр нааданда ошоходоо, зорюута Юрөө голой түб Ташар тосхондо тогтожо, Олимпиин резервын тамирай һургуулиин һур харбалгын таһагай танхимда орожо, Буряадаймнай суута һоригшодой нэгэн Виллингтон Иринцеевтэй уулзаа һэм. Зулгы зунай түлэгшье һаань, Виллингтон Юрьевич шабияа һорижо байгаа бэлэй. Эдир харбагша Бэлигто Доржиев Ураалай ниислэл гэгдэдэг Екатеринбург хотодо үнгэрхэ Оросой чемпионадта ошохоёо бэлдэжэ байгаа. Энэ бэрхэ шабинараймни нэгэн урагшатай ябажа, мэргээр харбаа һаа, мастерай нэрэ зэргэдэ хүртэхэ гэжэ багшань омогорхолтойгоор хөөрөө.

Виллингтон Юрьевич Бэлигто Доржиев шабитаяа

Түрүүшын мэргэжэлтэ һургуули

Буряадай Сэлэнгын аймагай Ташар тосхондо Олимпиин резер­вын тамирай һургуулиин һур харбалгын танхим шэнэ байшанда 2018-2019 онуудай һуралсалай жэл­дэ нээгдээ һэн гэжэ уншагшадтаа һануулая. Энэмнай һур харбалгаар һорилгонуудые үнгэргэхэ бүхы хэм­жээндэ тааруулагдаһан Буряад Ула­стамнай түрүүшын онсо мэргэжэлтэ лукодром болоно гэжэ тэмдэглэе. Тэрэ гэһээр – лукодромой шэнэ бай­шантай болоһоор, Ташарай мэргэн эдиршүүл һуралсалайнгаа 5-дахи жэл эхилбэ.

Зүблэлтын үедэхи сельпогой дэлгүүрэй хаягдаһан байшан заһаха гэжэ арадай барилгын арга хэрэглэ­жэ, заһабарилга хэжэ эхилээ һэмди. Һурагшаднай, түрэлхиднай «Мэр­гэн» ТОС байгуулаад, хүсэ шадалаа гаргажа, туйлай ехэ ажал хээ. Адуу малай тииргэнэй газар болоод, хэндэшье хэрэггүй һайндаржа байһан байшаниие сэбэрлэжэ, хэды машина хог-бог, шорой-шохой гар­гаа һэмбибди, мартааб – хори холо гараһан байха. Тиигээд, имагтал, һур харбалгын танхим болохоорнь, үүдэ сонхонуудые табижа, яб-таб байтар хушаабди. Тиигэбэшье үшөөл ехэ ажал урдамнай байгаа: оёорлохо, мүнөөнэй сагайхяар үһээень оройлхо, нэн түрүүн гол танхимаа, тиигээд хубсаһаа һэлгэхэ, һорилгын һүүлээр бэеэ заһаха, номо һуршануудаа, бэшэ хэрэгсэлнүүдээ хадагалха таһагуудые амяарлан түхеэрхэ болон шэрдэхэ, будахаһаа эхилээд, ажал барагдаха бэшэ. Тэрэ бүгэдые хүсэндэнь хүргэхэдэ, мүнгэн гээшэ ехэл хэрэгтэй – хаанаһаа олохоб, хэн-юун туһалхаб? Манай аймагта албанай хэрэгээр Буряа- дайнгаа Толгойлогшын ерэхэдэ, сэхэ хандаабди. Алексей Самбуевич маанадые һайнаар ойлгожо, манда үнэншэжэ, туһалхаар найдуулаа һэн. Тиигэжэ Буряад Уласай Засагай газарай һан жасаһаа мүнгэн тэдхэм­жээр һур харбалгымнай танхимай барилга дүүргэхэ хэрэгтэ туһалаа, - гэжэ Виллингтон Юрьевич хөөрөөд, - 2 сая 600 мянган түхэриг барилгаяа дүүргэхэ хэрэгтэмнай һомологдоо һэн. Иигэжэл олоной оролдолгоор мүнөө сагай эрхим һайн лукодром­той болоолди даа. Тиимэһээ үбэл зунгүй гушан метрэй зайда харбажа байха аргатай болоһон гээшэбди, - гэжэ онсолно.

Ехэ багагүй, хүгшэн залуугүй нютагаймнай зон, илангаяа багша­нар, хүмүүжүүлэгшэд, һургуулиин, хүүгэдэй сэсэрлигэй, клубай, номой сангай, эмнэлгын газарай, сомоной­мнай, «Юрөө» СПК-гаймнай ажал­шад, өөрөө Түмэн Дашанимаевич гээд, бултадаал оролдожо, ажалта үдэрэй һүүлээр һүниин харанхы болотор, амаралтын үдэрнүүдтэ аша үрэтэйгөөр хүдэлжэ, хан-шандань хүргэһэн юм. Үри үхибүүдэйнгээ, аша зээнэрэйнгээ түлөө хэн-янгүй шада­хаараал болоол даа гэхэдэ, иимэ аятайхан байратай болоходоо, томо­шуулшье, наһатай ветерануудшье сүлөө сагтаа эндээ ерэжэ, Виллинг­тон багшадаа заалгажа, һур харбажа эхилээ юм. Тиигэһээр нютагтаашье, холо ойгууршье үнгэргэгдэһэн мүрысөөнүүдтэ хабаадажа, шангуу­дые бажуугаад лэ ерэдэг болонхой. Хурса харасатай, эрхыдээ эршэтэй мэргэн хүбүүд басагаднай нютаг нугынгаа нэрэ солые дэлхэй дайдаар суурхуулжал байнал даа, - гэжэ нютагай ветеран Роза Жамсуевна Нимаева омогорхоно.

Эхинһээнь эршэтэй

Аяар холын 1997 оной намар залуу багшанар Виллингтон Юрьевич болон тэрэнэй наһанай нүхэр Дулма Аюшеевна Иринцеевтэн Юрөөгэй сомоной түб – Ташар тосхондо хуушан һургуулиин буфет байһан, пеэшээр түлигдэдэг багахан байшан соо һур харбалгын секци байгуулһан юм. Урагшаа һанаатай, урма зори­гоор бадарһан эдэнэр 20 жэлэй туршада дэлхэйн чемпионадуудай илагшад болон призёрнуудые, Евро­пын болон Азиин чемпион болон призёрнуудые, мүн уласхоорондын классай спортын 5 мастерые, Рос­сиин 9 мастерые болон спортын мастерта 35 кандидадые бэлдэһэн байна. Саашадаа хүгжэжэ, үшөө ехэ амжалта туйлахын тулада Ташарта «мэргэжэлтэ» һур харбалгын танхим хэрэгтэй байгаа.

«Ташарай команда» анха түрүүшынхиеэ 1998 ондо республи­канска һур харбаанай мүрысөөндэ дуулдаһан байгаа, оройдоол хоёр жэлэй үнгэрхэдэ, Сэлэнгын аймагай Ташар нютагай һур харбалгаар Рос­сиин түрүүшын тамирай мастернууд болохо Доржи Лодоев, Сержуни Дан­жеева гэгшэдэй нэрэнүүд бүхы гүрэн дотор зэдэлээ бэлэй. Тиигээд лэ Вил­лингтон Юрьевич, Дулма Аюшеевна Иринцеевтэнэй мэргэн шабинар хойно хойноһоонь далижан гаража, эбэр номоёо дэлин татажа, алас холуур зэбэнүүдээ зэдэлүүлжэ, буряад арадайнгаа Эрын гурбан нааданай зулай болохо мэргэшүүлэй эртын мэргэн солые дээрэ үргэн ябанад.

Автор: Сэнгэ РИНЧИНОВ

Фото: Авторай дурадхаһан гэрэл зурагууд