Ниигэм 12 nov 2025 234

Эрбэдые хамгаалан...

Байгша оной октябриин 23-да Саһата эрбэдэй уласхоорондын үдэр тэмдэглэгдэһэн байна

Энэ ушараар Түнхэнэй аймагай һургуулинуудта, сэсэрлигүүдтэ һонирхолтой хэ­дэн хэмжээ ябуулганууд эм­хидхэгдээ. Харин ноябриин 8-да Аршаан һууринда волей­болой мүрысөөн үнгэргэгдөө.

Буряадай дэбисхэр дээрэ эрбэд Саяан хадаар ябадаг юм. Тиимэһээ Түнхэнэй Үндэһэтэнэй хүреэлэн хамгаалгын уялга­тай гээшэ. “Природа и люди”, “Мир вокруг тебя” гэһэн жасануудай туһаламжаар хүреэлэнэй мэргэжэл­тэд, “Сибирь” гэһэн экологическа эмхиин эрдэмтэдтэй эрбэдые тооло­жо, 2025 ондо шэнжэлгэ хэһэн байна. Тэдэнэй мэдээсэһээр, Зүүн Саяанай оройгоор 9 эрбэд ябана. Тэдэнэй хо­ёрынь гүлгэд болоно.

- Буряадта эрбэд ажамидар­на гэжэ мэдээд, ехэ баяртайбди. Табигдаһан видео болон фотока­меранууд шалгагдаа. Ябагдаагүй газараар шэнжэлгэ хэжэ шадаабди. Түнхэнэй болон Китойн хабсагайгаар Батор болон Буяна гэжэ нэрэтэй ами­тад ажамидарна. Мүнхэ Һарьдагай дэ­бисхэрээр Мунко, Рыжая Пятка болон Кучерявая гэһэн эрбэдүүд 2023 онһоо харагданагүй. Тэдэ Монгол руу гара­шоо гээд һанагдана. 2024 ондо шэнэ хоёр эрбэд бии болошоо. Сорхойн ха­далиг газараар Чемпион гэһэн эрбэд оло дахин камерада ороо. Тэрээнһээ Соохорхон эрбэд гүлгэлөө. Гүлгэд томо боложо, шэнэ газар дэбисхэртэ ябашоо, - гэжэ “Природа и люди” жа­сын ан амитадые хамгаалгын түсэлэй хүтэлбэрилэгшэ Ирина Онуфреня хөөрэнэ.

Бүхы Орос гүрэнэй дэбисхэр дээрэ 100 гаран толгой эрбэд тоологдоно. Хадата Алтайн Ула­сай газар дайдада 54 эрбэд гээд тоологдоо. Тэдэнэй 18-иинь гүлгэд юм. Энэ тоо урдахи шэн­жэлэлгын ажалай дүнһөө 10 эрбэдээр олон болоһониинь һайшаалтай.

Үхибүүдые танилсуулна

Түнхэнэй аймагай Хэрэн һууринай гурбан сэсэрлигтэ эрбэдтэ зорюулагдаһан хэмжээ ябуулганууд үнгэргэгдөө. Үндэһэтэнэй мэргэ­жэлтэд үхибүүдтэй һонирхолтой хөөрэлдөө эмхидхээ. Эрбэд хаагуур ябадаг бэ, юу эдидэг бэ гэжэ багашуул мэдэжэ, ойлгожо абаа.

“Барасай зүргөөр” гэһэн тактиль­на гимнастикада хабаадалсаа. Бай- гаалиин зүйлнүүдые - нарһан, хуша модонуудай намаа, борбоосгой, багахан шулуунуудые - мэргэжэлтэдэй бэлдэжэ асархадань, үхиүүд һонирхожо хараа. Тиихэдэ байгаали хамгаалгада хэрэгтэй хэрэгсэлнүүдтэй багашуул танилсаа. Фо­тоаппарат, бинокль, квадрокоптер, GPS-навигатор, һүниндөө харалгын прибор болон бусад хэрэгсэлнүүд ур­гажа ябаа залуу халаанай һонирхол баһа татаһан байна.

Волейболой тэмсээн

Эрбэдтэ зорюулагдаһан мүрысөөн анха түрүүшынхиеэ Аршаан һууринда ноябриин 8-да үнгэргэгдөө. «Центр по изучению и сохранению снежного барса «Ирбис» гэһэн можо хоорондын эблэлэй туһаламжаар Түнхэнэй Үндэһэтэнэй хүреэлэн энэ хэмжээ ябуулга эмхид­хэбэ гээшэ.

Волейболой талмай дээрэ 11 ко­манда гараһан байна. Хүбүүдэй дун­да тамирай һургуули, Горхоной ба Галбын һургуулинуудай команданууд шалгараа. Басагадай дунда 2010-2011 онуудай суглуулагдамал ко­манда түрүүлээ. Горхоной болон Тоо­рын һургуулинуудай шабинар шан­гай һууринуудые эзэлээ.

Даши-Нима Лудуков болон Ал­тана Будаева гэгшэд “эрхим наадаг­шад” гээд нэрлэгдээ.

Шангай һууринуудые эзэлэг­шэд, эрхим наадагшад үнэтэ сэнтэй бэлэгүүдтэ, Кубогта хүртөө.

Автор: Борис БАЛДАНОВ

Фото: Түнхэнэй Үндэһэтэнэй хүреэлэнэй гэрэл зурагууд