Сагаан һайхан сэдьхэлһээ

 Манай Буряад орондо сагаан сэдьхэлтэй, hайхан hанаатай зон олон ажаhуудаг. Үдэрhөө үдэртэ hайхан хэрэгүүдые бүтээжэ ябадаг заншалтай зоной нэгэн То­хорюугта нютагаймнай хүбүүн Владислав Васильевич Будаев болоно.

Владислав Васильевич Бу­даев гү, али Алтан Гэрэл лама тон лэ буян хэшэг дэлгэжэ ябадаг хүн юм. Мүнөө тэ­рээн тухай зураглал дурадхахаяа hананаб.

Тэрэ 1965 ондо Хурамхаанай аймагай Алла нютагта түрэhэн юм. «Улаан-Үдын 2-дохи интернат-hургуули амжалтатайгаар дүүргэжэ, бүхэроссиин «Артек» лагерьта амарха шагналда хүртэһэн байнаб», - гэжэ омогорхон байжа хөөрэдэг.

Дунда һургуулияа дүүргэһэнэй удаа Буряадайнгаа хүдөө ажахын дээдэ һургуулида оро­жо, «Агрономия» гэжэ мэргэжэлээр улаан диплом абаһан байна. Тэндэһээ Байгал шадарай ай­магай «Прибайкалец» колхозой түрүү агрономоор эльгээгдэжэ, ажалайнгаа намтар эхилhэн юм.

Владислав Васильевич 2005 ондо Буддын шажанай «Даши Чойнхорлинг» ехэ һургуулида hурахаяа ороо һэн. Тэрэнээ 2007 ондо дүүргэһэн сагһаа хойшо Хо­риин аймагай Анаагай «Гандан Шаддувлинг» дасанда хүдэлнэ. Шэрээтэ ламын орлогшын тушаалда Анаа дасанаа hэргээн бодхоохо талаар ехэ ажал ябуул­на.

- Би ехэ жаргалтай хүмби. Юундэб гэхэдэ, Анаа дасанай Цог­чен дуганай шэнээр баригдажа, 108 субаргын бодхоогдохо үедэ ажаллажа эхилhэмби, - гэжэ Ал­тан Гэрэл лама хөөрэдэг.

Мүнөө сагта Анаа дасанда Гомбо сахюусанай, Чойжол са­хюусанай, Дамдин Дооромгойн сүмэнүүд, Зулын гэр баригдана. Тиихэдэ дасанаа тойруулан, гоёор хоройлжо дүүргэжэ байна.

Алтан Гэрэл лама Агууехэ ха­тан хаан Екатеринын бюст бу­саалгада, 290 жэлэй ойн баяр үнгэргэлгэдэ ехэ хубитаяа оруулжа, Оросой Холбоото Ула­сай Гүрэнэй Дүүмын болон Тами­рай болон залуушуулай бодол­гын яаманай Баярай бэшэгүүдээр шагнагданхай, «Романовтанай хаан изагуурта бүлын 400 жэ­лэй дурасхаалда 1613-2013» гэhэн медальда хүртэнхэй. 2016 ондо Манжушри бурханай Гүмбүм да­санда, Богдо Зонховын түрэhэн газарта ошожо, Энэдхэг орондо, Дхармасалада Далай ламын ном табилгада лүндэ хүртэжэ, тон ехэ буян олоhон байна.

2015 ондо Хүрбын голой ду­ган баригдажа эхилээд, 2017 ондо рамнай үргэгдөө һэн. Мүнөө энэ дуган Тээгдэ нютагай, Хүрбын голой зоной эгээл нангин газар- нуудай нэгэн болонхой. Алтан Гэрэл лама Тохорюугта нюта­гайнгаа арбан субаргые hэргээн барилгада оролдолго гаргажа, богони болзор саг соо хүн зоноо ударидажа бодхооhoн юм. 2019 ондо шобхо үндэр Хурхааг хадын оройдо Алтан субарга гаргажа бүтээhэн юм. Һүүлшын табан жэл соо гурбан ехэ субарга бодхоо­гоо. Тохорюугта руу ерэжэ ябаха­да, Шоргол Шодон угтан байха, Үргөө шулуун, Хүхэ Шулуута гэжэ газарнуудта. Түрэл нютагаа той­руулан, дүрбэн зүгтэ тахилгата хада уулануудта Мааниин тарни бэшэжэ, хүн зоной амгалан бай­далай тулада зорюулжа, нютаг зоной сэдьхэл бодол гэрэлтүүлнэ.

Анаа дасан Алтан Гэрэл ла­мын ударидалгаар 2017 онhоо манай Тээгдын, Тохорюугтын hур- гуулиин үхибүүдтэ буряад хэлэ эрхимээр шудалжа байhанайнь түлөө hара бүхэндэ мүнгэн шан барюулдаг. Тиигэжэ буряад хэлэ хүгжөөлгэдэ ехэ хубитаяа оруулна. Нютагаа ерэхэ бүридөө наhатай зондоо орожо, мэндэеэ хэ­лэжэ, hанааень заhажа, хүлеэжэ байhан хүнүүдэй хэрэгыень бүтээжэ ябадаг заншалтай.

Алтан Гэрэл лама hайхан сэдь­хэлтэй, даруу зантай, урагшаа hанаатай хүн юм. Арад зондо туhа хүргэжэ, hайхан үгэнүүдээрээ урмашуулжа, хойнoo дахуулжа, ударидажа шадаха хүн. Тэрэ­нэй ажал хэрэг Буряад Уласай хүгжэлтэдэ ехэ аша туhатай. Олон буянта хэрэгүүдые эмхидхэлсэжэ ходол ябадаг. Бидэ, нютагаархи­дынь, Алтан Гэрэл ламаараа омо­горхон ябадагбди. Хэжэ ябаhан жэшээгээрнь олон хүнүүд буян үйлэдэжэ, Буряад ороноо үргэхэ гэжэ hананаб.

Дарима ДАШИНИМАЕВА, Хориин аймагай Тохорюугтын дунда hургуулиин багша