Эжынэртэ туһалха уялгатай

Любовь Кондратьева арад зондо аша туһатайгаар ажа­байдалаа зохёогшо, өөрын һайн дураар олониитын ажал­да хабаадаха дуратайшуулай нэгэн юм. Хажуугаарнь эн­хэргэн эжы, наһанай найдам­тай нүхэр байһанаа алдангүй, үдэр бүри гэршэлнэ. “Дари” гэһэн олон хүүгэдтэй гэр бүлэнүүдэй ниитын эмхиин хүтэлбэрилэгшэ, “МногоМа­ма” гэһэн бүхэроссиин эмхиин Буряадай таһагые дааг­ша юм.

Люба хадаа үшөө балшар бага наһанһаа хойшо үетэн нүхэдтөө, эдир һурагшадтаа, багшанартаа туһалдаг байһан юм. Ерээдүйдэ хүндэмүүшэ хүн болохо гэжэ ойлгохоор байгаа.

Оюутан хаһын наһаниинь Улаан-Үдын индустриальна-багшанарай колледждо үнгэрөө. Тэндэ тэрэ багшын мэргэжэл олоо. Энэл үедэ наһанайнгаа нүхэр Андрейтэй уулза­жа, гэр бүлэ болоо.

- Үшөө оюутан ябахадаа, басага­тай болообди. Тиихэдэ 1-дэхи кур­сын оюутадаар харилсажа, тэдэ­ниие шэнэ ажабайдалда һургахын хэмжээнүүдые үнгэргэгшэ һэм. “Люба, юундэ бэеэ хайрлангүй, иимэ томо гэдэһэтэй байгаад, ехээр гүйжэ, элдэб юумэ үнгэргэнэш”, - гэжэ де­канадта намда хэлэгшые һайнаар һанаад ябадагби. Теэд иимэ уялгатай хадаа яажа бэеэ бариха байгаабиб даа, - гээд, Любовь Кондратьева за­луу наһаяа һанан дурсана.

Гурбадахи үхибүүтэй болоод, өөртөө адли олон хүүгэдтэй эжынэр­тэй харилсажа эхилһэнээ Любовь мэдүүлнэ.

- Олон үхибүүтэй эжынэр ходо гомдожо, бүхы бэрхэшээлнүүдээрээ хубаалдадаг байхадань, түрүүшээр ехэ гайхаа һэм. Элдэб саарһа дан­сануудые, гүрэнһөө тэдхэмжэ аба­жа шадаагүйбди гэжэ байгаад хөөрэдэг һэн. Үнэн дээрээ, тэдээндэ хэ­рэгтэй мэдээсэлнүүд хүрэнэгүй гэжэ ойлгооб. Олон талаһаа туһа нэмэри үзүүлхэ ямар бэ даа түб байгуулха ту­хай һанамжа түрөө, - гэжэ эдэбхитэн хөөрэнэ.

Иигэжэ Любовь Кондратьева олон үхибүүтэй гэр бүлэнүүдые нэгэдүүлжэ, ниитын эмхи байгуулһан намтартай. Ногоон Дара Эхэ бурхан эхэнэрнүүдтэ, үхибүүдтэ туһалдаг заншалтай ха юм. Тиимэһээ “Дари” гэһэн нэрэ тааруулаа.

Шэнэ эмхидэ эхэнэрнүүдтэ психо­логическа, юридическэ талаар туһаламжа үзүүлэгдэнэ. Хэн ямар гүрэнэй тэдхэмжэдэ хүртэхэб, тэдэниие аба­хын түлөө ямар саарһа данса хэрэг­тэйб гэжэ ойлгууламжын ажал ябуу- лагдаа. Мүн эмнэлгын талааршье ажал ехээр бүтээгдэһэн байна.

- Ажабайдалнай һонин ха юм. Тэжээжэ шадахагүй аад, олон үхибүүдые түрөөд, гараа урдаа баряад ябана гэжэ ниитэдэ зугаал­ха хүнүүдшье, ноёдшье олон гээшэ. Энэ һанамжые бута сохихо гэжэ ходо оролдонобди, - гээд, Любовь Генна­дьевна мэдүүлнэ.

Ниитын эмхидэ ороһон олон үхибүүтэй гэр бүлэнүүдэй дунда юрист, психолог мэргэжэлтэд ол­доо, ажал хүдэлмэри урагшатайгаар ябуулагдажа эхилээ. Мүн хүндэ бай­далда ороһон гэр бүлэнүүдтэ эдеэ хоолой, эд зөөриин, хубсаһа хунарай туһаламжа үгтэдэг болоо. Жэшээл­бэл, үхибүүнэйнгээ томо болоходо хэрэглэгдэхэеэ болиһон зөөри, илан­гаяа коляска бэе бэедээ гэр бүлэнүүд дамжуулжа эхилээ.

“Дари” эблэл ганса туһаламжын ажал ябуулна бэшэ, мүн хотынгоо, уласайнгаа ажабайдалда эдэбхи­тэйгээр хабаадана. Любовь Кон­дратьева бүлгэмэйнгөө эдэбхитэ­дээр хамта грант бэшэжэ, мүнгэн тэдхэмжэнүүдтэ хүртэнэ. Тиигэжэ Улаан-Үдын гурбан райондо ногоон модохонуудые һуулгаа. Эдэнэй ашаар Октябрьска райондо гэр бүлын ама­ралгын сквер, Железнодорожно рай­ондо Сенчихинэй нэрэмжэтэ сквер анха түрүүшынхиеэ ногооруулаг­дан, акаци модон һуулгагдаа. Тэндэ ажаһуугшадай амаралгын дуратай талмайнууд боложо үгөө. “Дари” эм­хиин ашаар Улаан-Үдын түүхэтэ Жа­ран нүхэтын зүүн-урда зүгтэ зүрхэнэй тэмдэг хүшөө табигдаа бэлэй.

Буддын заншалта Сангхатай нягта харилсаа холбоотойгоор хүдэлнэ. 24 дүгээр Бандида Хамба лама Дамба Аюшеев эмхиин гэшүүдые дэмжэнэ. Хамтын хүсөөр “Алдартай эхэ” гэһэн ниитын габьяагай түлөө хүрэлөөр шудхагдаһан тэмдэг барюулагда­даг болонхой. 10 гаран үхибүүдые түрэжэ үндылгэһэн эжынэртэ тус шан үгтэдэг юм. 2019 ондо түрүүшын 7 эжынэртэ баяр ёһололой оршондо тэмдэгүүд барюулагдаа бэлэй.

- Мүнөө манай эмхидэ нэгэ мянга гаран хүн тоологдоно. 10 жэлэй хуга­саада олоноймнай үхибүүд томо бо­лоо, хүгшэн эжы аба бологшод үсөөн бэшэ. Үхибүүдэй томо болоходо, олон үхибүүтэй гэр бүлэ гэһэн эрхэ­еэ алдаһан нүхэдөө орхингүй, хамта хүдэлжэл байдагбди, - гээд, Любовь Кондратьева хэлэнэ.

2020 ондо Буряадта «МногоМа­ма» гэһэн бүхэроссиин туһаламжын түбэй таһаг нээгдээ. Любовь Кондра­тьевада хүтэлбэрилхы уялга даал- гагдаһаниинь гайхалгүй.

- «МногоМама» хадаа олон үхибүүтэй гэр бүлэдэ туһалдаг түб гээшэ. Тиимэһээ адли уялганууд­тай эмхинүүдые даагаад ябахада, бэлэн байна. Москва болон бусад хотонуудһаа туһаламжа эльгээгдэ­нэ, ехэнхидээ хубсаһа хунар боло­но. Минии уялга хадаа тэрээнииень гэр бүлэнүүдтэ дамжуулга боло­но. Энээнһээ урид улас дотор олон хүүгэдтэй гэр бүлэнүүдтэй харилса­жа, байра байдалтайнь танилсаа ааб­заб даа. Ямар туһаламжа, юун хэрэг­тэйб гэһэн мэдээсэл суглуулдагби, - гээд, һайн дуратан хөөрэнэ.

Һүүлэй жэлнүүдтэ “Дари” ба “Мно­гоМама” эмхинүүд мартын 8-да ба Эхын үдэртэ зорюулагдаһан хэмжээ ябуулгануудта эжынэрые суглуул­жа, удха шанартай хэмжээ ябуул­гануудые эмхидхэнэ. Һаяын сагта, апрелиин 7-до болон октябриин 7-до, Нарайлха эхэнэрнүүдэй үдэр тэмдэглэгдэдэг болонхой. Энээндэ зорюулагдаһан хэмжээнүүд баһал һонирхолтойгоор үнгэргэгдэнэ.

- 2024 оной ноябрь һарын һүүл багаар Үндэһэтэнэй номой санда 70 гаран эхэнэрые суглуулаабди. Һонирхолтой тоглолто харуулагдаа, косметолог, психолог, юрист гэхэ мэтэ мэргэжэлтэд энэ үдэр маанадай баярые хубаалдаа. 2025 оной апрель соо 30 гаран нарайлха эхэнэрнүүд манай хэмжээндэ хабаадаһан бай­на. Амилха гимнастикада һургаабди, сай уулганай үедэ багахан тоглол­то дурадхагдаа. Ноябрь һарын һүүл багаар эхэнэрнүүдые ба на­райлха эхэнэрнүүдые суглуулха һанаатайбди. Москваһаа нарайлха һамгадай хубсаһан ерээд байна. Тэн­дээ тараахабди гэжэ түсэблэнэбди, - гэжэ Любовь Геннадьевна хөөрэнэ.

Любовь Кондратьевагай наһанай нүхэр Андрей Фёдорович дэмжэлсэ­жэ, туһаламжа үзүүлжэ, ёһотой тул­гуурынь болонхой. 2022 ондо сэрэ­гэй тусхай үйлэ хэрэгтэ хабаадахаяа ошоһон байна. 2023 ондо шархатаад, гэртээ бусаа. Люба нүхэртэеэ адли һайн дуратан боложо, сэрэгшэд­тэ туһална. Өөрын авто-унаагаар шархатай сэрэгшэдые хэрэгтэй га­зартань шэрэнэ, баатарлиг үхэлөөр унаһан хүбүүдэйнгээ гэр бүлэнүүдтэ ошожо, туһалжа байдаг.

Люба Андрей хоёр гурбан үхибүүдтэй гэр бүлэ. Эгээ ехэ Анаста­сия басаганиинь Хабаровскын ме­дицинскэ дээдэ һургуули дүүргэжэ, педиатр мэргэжэлтэй болонхой юм. Алина, дунда басаганиинь, Эрхүүгэй гүрэнэй дээдэ һургуули дүүргэжэ, дипломат мэргэжэл оложо гараа. Заахан Алексей 35-дахи һургуулиин шаби, эжыдээ адли гоёор зурадаг, сүлөө сагтаа барилдаагаар бэеэ һорино.

Эржена ДОРЖИЕВА, хэлэ бэшэгэй эрдэмэй дид-доктор, Зүүн Сибириин гүрэнэй соёлой дээдэ һургуулиин хэлэ шудалалгын болон уран зохёолой таһагай доцент