“Чжуд-ши” номой зүбшэлнүүд

Түбэд эмнэлгын “Чжуд-ши” гэһэн зохёол V зуун жэлдэ буддын шажантай хамта «Саһата орондо» байгуулагдажа, саашадаа бүхы дэлхэйгээр дэлгэрһэн түүхэтэй. Эхиндээ Энэдхэгэй аюрведын эмнэлгэдэ онсолһон эрдэмэй зохёол хитадай, түбэдэй, монголой ба буряадай үндэһэн заншалта аргануудаар баяжан хүгжэһэн. Ород гүрэндэ “Чжуд-ши” һургаалые Буряадай алдар суута эмшэн Пётр Бадмаев оршуулжа нэбтэрүүлһэн гэжэ мэдээжэ.

Хүнэй бэеын “хии”, “һүлһэн”, “залхаг”

“Чжуд-ши” - ганса эмнэлгын арганууд тухай зохёол бэшэ, харин гүн ухаанай эрдэмтэй, буддын шажанай һургаалнуудтай ба байгаалиин оршонтой нягта холбоотой нангин ном юм.

Аргануудайнь бүридэлдэ хоморой хүсэтэй эмүүдһээ гадна “Табан аршаан”, зүү хадхалга, үбһэ ногоогоор жэн табилга, бэеын сэг нидхэрэлгэ (точечный массаж), үрмэдэһөөр халаалга (моксотерапия), баанхаар хумин нидхэрэлгэ гэхэ мэтэ арганууд оролсодог заншалтай. Тиигээд хүнэй бэеын байгуулалтын хии, һүлһэн, залхаг (слизь) гэһэн гурбан зүйлдэ онсо анхарал хандуулагдадаг.

“Чжуд-ши” эрдэмэй һургаалаар, уур сухал, ехээр айдаһаа хүрэлгэ, атаа мэеэн гэхэ мэтэ хорото муу мэдэрэлнүүд нэн түрүүн хүнэй элдэб үбшэнгүүдэй шалтагынь болодог гэжэ онсо тэмдэглэгдэнэ.

Хүбүүн гү, али басаган гү?

Европын эмнэлгээр, үхибүүдтэй болохо хүсэлтэй хүнүүд хүбүүтэй гү, али басагатай болохоёо уридшалан мэдэхэ аргагүй байдаг. Харин түбэдэй “Чжуд-ши” эрдэмэй заншалаар, ерээдүйн үхибүүнэй эхынгээ умай соо һая бии болоод байхада, эрэ эмын илгаае хубилган заһаха арга боломжо бии.

Эхын умай соо һая мүндэлһэн хүнэй үрын бүрилдэл (зародыш) хүгжэлтынгөө 3-дахи долоон хоногто гашалһан һүн мэтэ боробтор үнгэтэй ба үдхэрһэн шэнгэн зүйлэй янза түхэлтэй болодог. Энэ үедэ ерээдүйн үхибүүнэй үрын бүрилдэл эрэ, эмын илгаагүй байдаг. Эгээл тэрээхэн хаһада ерээдүйн эжы хүбүүнэй гү, али басаганай түрэн мүндэлхэ тухай өөрөө шиидхэжэ хубилгаха аргатай гэжэ «Чжуд-ши» ном соо хэлэгдэнэ.

Жэшээнь, хүбүүтэй болохо хүсэлтэй хээлитэй эхэнэр түрүүшын гурбан долоон хоногой туршада бүхы һанаа бодолоороо, сэдьхэлээрээ үргэлжэ хүбүүн үриин һүлдые уряалан гуйжа ябаха ёһотой. Арюун сэбэрхэн ба аятай зохидхон түхэлтэй бишыхан хүбүүдэй гэрэл зурагуудые бэедээ дүтэ абаад ябаха, үе-үе болоод, гоёшоон харадаг байхань шухала. Тэрэнэй хажуугаар бүхы арга боломжоороо балшар бага наһанай хүбүүдээр бэеэ тойруулаад байхые оролдохо хэрэгтэй гэжэ «Чжуд-ши» ном соо бэшэгдэһэн. Харин басагатай болохо хүсэлтэй ерээдүйн эжынэр дээрэ хэлэгдэһэн аргаар басаганай һүлдые гуйхада туһатай.

Яра шархаһаа – баабгайн һүлһэн

Түбэд эмнэлгын заншалаар, эм домто ургамалнууд нэгэ жэлэй туршада шанар шэнжэеэ алдадаггүй. Энэ болзорһоо үлүү гараһан ургамал ямаршье туһагүй, хэрэглэлтэгүй гэжэ тэмдэглэгдэнэ.

“Чжуд-ши” эрдэмтэ аргын зүбшэлнүүд:

- Аман доторхи үбшэнүүдые амтатай (сладкое) юумэнүүд аргалдаг;

- Зүрхэнэй үбшэнүүдһээ мускатна һамар эгээл эрхимээр туһалдаг;

- Уушханай үбшэнүүдтэ – хулһан модоной эдеэ хоол;

- Эльгэнэй үбшэнүүд – куркума ба мумиё;

- Дэлюунэй үбшэнүүд – дунда зэргын кардамон;

- Бөөрын үбшэнүүд – ёһото кардамон;

- Хотын үбшэнүүд – гранат;

- Шээһэн хаагдаха – нашатырь ба алтан элһэн;

- Бөөлжэхэ – шараһан барайгар (рис);

- Шэшэнгир – хараасгайн үбһэн (ластовень);

- Ханяадан - буганай жэмэс (бузина), гербицид ургамал;

- Ухаанай муудахада (сэдьхэлэй хии) – хуушаржа сагаарһан шара тоһон;

- Нойр муудахада – һүн;

- Элдэб янзын яра шархануудые эгээл эрхимээр баабгайн һүлһэн эдэгээдэг.

Хүлисэжэ һурахань шухала

«Чжуд-ши» һургаалаар, хүнэй бэеын элүүр энхэдэ эгээл шухала – сэдьхэлэй амгалан тайбан байдал. Үшөө бусадые хүлисэжэ һурахань шухала. Удаан сагай туршада хэн нэгэндэ гомдолоо барижа ябадаг хүн элдэб үбшэнүүдтэ сарагдадаг, нойр муутай болодог.

“Дуугүй, үсөөн үгэтэй байлга – алтанай сэнтэй” гэһэн үгэ гүнзэгы удха шанартай. Яаралгүйгөөр, үгэ бүхэнөө бодомжолон шэгнэжэ дуугардаг хүн дотор сэдьхэлэйнгээ элшэ хүсые дэмы дэгдээжэ хаядаггүй һэн тула алишье талаар – элшэтэ һүнэһэн ба махабад бэеын энхэ элүүрэй талаар хүсэтэй байдаг гэжэ эли. Мүн лэ үлүү бардам ехэрхүү, нэрэ хүндэдэ шунахай абари занһаа арсахань шухала. Тиигэбэл хүнэй зүрхэнэй чакра бүхэжэдэг гэжэ «Чжуд-ши» эрдэм тобшолно.

Хүйтэнэй ба һалхи шуургатай сагта хүлнүүдээ, хүзүүгээ дулаалха хэрэгтэй. Тиигээд үлүү халуудуулха хэрэггүй, һүлһэнэй доша доһолон хүлгэжэ болохо.

Ямаршье сагта жэгдэ тэнюун, номгон абари зантай байхань маша шухала! Гүнзэгы хүндэ уй гашуудалай хажуугаар үлүү ехээр сэдьхэлээ хөөрэн баярлахада, хүнэй бэе мүн лэ һуларжа, үбшэндэ сарагдажа магадгүй.

Эдеэ хоол – домто тэжээл

Европын ба Америкын эмшэд зүрхэ-һудалай системын үбшэнтэй, шуһанай үндэр дарасатай хүнүүдтэ дабһанһаа арсаха тухай зүбшэл үгэдэг.

Харин түбэд эмнэлгын заншалда дабһан Ян гэһэн дулаан элшэтэй зүйл юм. Дабһагүй эдеэгээр хооллодог хүнэй бэе аалиндаа “хүйтэрэн хүрэжэ” эхилдэг ха. Тиигээд “хүйтэнэй” үбшэнүүдые нэрлэбэл, иимэ: хорото хабдарнууд, сахарай диабет, кардиосклероз г.м.

Үлүү халуун, хурса, гашуун, шараһан эдеэнһээ һүлһэнэй доша доһолон хүдэлдэг, эльгэн муудадаг.

Бэеын залхаг (слизь) дошагай доһолжо хүдэлхэдэ, амтатай шэхэр, саахартай, талхаар болгоһон эдеэ хоол нарилхань шухала.

“Хүйтэнэй” үбшэнүүдһээ һэргылхын тулада чеснок ба перец эдихэдэ туһатай. Хүнэй хии (лунг) бэеын жасада зүрхэн, уушхан, нервын системэ ородог. Тиигээд хүнэй ехээр сэдьхэлээ хүдэлжэ, һанаагаа зобоходо, айха тулихада, депрессидэ ороходо, хии бэе доһолжо хүдэлдэг, тэрээнтэй холбоотой үбшэнүүд һэргэдэг.

Хии бэетэй хүндэ удаан үлэн хооһоор, гэдэһээ үлдэжэ ябахань, гашуун юумэ ехээр эдихэнь хорюултай.

Бэеын һүлһэн доша эльгэн, һүлһэнэй булшархай (желчный пузырь), нойр булшархай (поджелудочная железа) гэһэн органуудтай холбоотой. Хүнэй үлүү ехээр халуудахада (хубсаһанһаа, эдеэнһээ), уур сухалаа хүрэхэдэ, һүлһэн хүдэлөөд бодожо, гэдэһэ гүзээнэй, нюрганай нугарһанай үбшэнүүд һэргэдэг.

Бэеын залхагай жасын доһолгоон хүнэй мунхаг баларһаа дулдыдадаг, бөөрэтэй, шээһэнэй системэтэй, нарин ба бүдүүн гэдэһэнтэй, хошхоногтой г.м. залхаг гаргадаг органуудтай холбоотой. Залхагай доша “хүйтэнэй” үбшэнүүдтэй сэхэ холбоотой һэн тула эндокринна ба шара уһанай (лимфын) системэнүүдэй байдалһаа дулдыдадаг.

naran.ru сайтһаа гэрэл зураг абтаба