Хуушараашье һаа, залуушуулые татана

“Титэм-Арт” гэһэн студиин шабинарай ажалнуудай үзэсхэлэн Улаан-Үдэ хотын Түүхын музейн дэргэдэ үргэлжэлһөөр. Наһатайшье, залуушье хүн зон монгол бэшэгтэ дурлажа, бүтээлнүүдээ энэ үзэсхэлэндэ табиһандань һайшаалтай.

Хэдэн мянган жэлдэ дээрэһээ доошонь бэшэгдэдэг хуушан монголой бэшэлгэ мүнөөшье болотор хүн зоной зүрхэ сэдьхэл хүлгөөнэ. “Титэм-Арт” студиинхидэй хэлэһээр, энэ ажал хэрэгтэ залуу халаанай хабаадалсажа байһандань баярламаар.

Залуушуулай дунда Улаан-Үдэ хотын 9-дэхи һургуулиин 10-дахи классай шабинар Аюр Романов болон Арюун-Туяа Мункуева гэгшэдые тэмдэглэхэ хэрэгтэй. Эдэнэй бүтээһэн “Чингис хаанай сургаал” гэһэн ажалнууд тус үзэсхэлэниие шэмэглэнэ гэхэдэ, алдуу болохогүй.

- Минии зураг дээрэ Чингис хаанай хэлэһэн һайхан һургаал бэшээтэй. “Та өөрөө үнэн сэхэ ба сагаан сэдьхэлтэй байбалтнай, иимэл хүнүүд таанадай хажууда ябаха” гэһэн һургаал оруулааб. 3-4 үдэрэй хугасаада энээниие нарин гоёор бэшэхэ гэжэ оролдооб. Тэмдэг бүхэнииень гоёшоожо бэшэбэл, гоо һайхан уран зураг болохо ёһотой, - гэжэ Арюун-Туяа Мункуева хөөрэнэ.

- Минии бүтээл баһа “Монголой нюуса тобшо” гэһэн номһоо абтаатай. “Ангуушан бүхэн бүхы ёһо заншалаа ой модон соо сахижа ябаа һаа, өөрынгөө бэрхэшээлнүүдые дабажа шадаха” гэһэн удхатай бүтээлни эндэ табяатай, - гээд, Аюр Романов хөөрөө үргэлжэлүүлнэ.

Залуу халаанда бэлэгүүд

Аюр Арюун-Туяа хоёр “Титэм-Арт” студиин эдэбхитэй шабинар юм. Тэдэ эмхиингээ хабаадаһан бүхы хэмжээ ябуулгануудта оролсоо. Монгол орондо, Хальмаг Уласта дэлгэгдэһэн үзэсхэлэнгүүдтэ ажалнуудаа дурадхаһан юм.

Удангүй монгол сэбэр бэшэлгээр Мухар-Шэбэрэй аймагай Галтай һууринай ажаһуугшадай ажал бүтээлнүүд табигдаха гээд һанагдана. Димидма Базаровна Нимаевагай ударидалга доро долоон хүн монгол бэшэгтэ һураһан байна. Тусхай курса дүүргэһэн тухай үнэмшэлгэдэ үзэсхэлэнэй нээлгын баяр ёһололдо тэдэ хүртөө.

- 1915 оной минии эжы хуушан монгол хэлэ һайнаар мэдэдэг байһан юм. Намайгаа 45 наһатайдаа түрөө һэн. Тиимэһээ тэрэ монгол бэшэгтэнь һуража үрдеэгүйб. Хэды тиигэбэшье 2017 ондо анха түрүүшынхиеэ хуушан монголой бэшэгтэ һуража туршааб, - гээд, Димидма Базаровна мэдүүлнэ.

2024 ондо тоо бодолго заажа байһан Димидма Нимаевагай хуби заяан “Титэм-Арт” студитай ниилээ. Буряадай багшанарые ба шабинарые монгол бэшэлгэдэ эгээл түрүүн һургажа эхилһэн Арюунболд багша түрэл Монголдоо тусхай лагерь байгуулжа, ехэ һуралсал эмхидхээ. Тэдэнэй тоодо Димидма Базаровна байлсаа.

- Арюунболд багша маанадые үдэшэхэдөө, бултадаа ехэ бэрхэ, шадабаритай хүнүүд байнат гэжэ хэлээ. Монгол бэшэлгые шадамараар дамжуулхат гээд тэмдэглээ. Би тиихэдэнь дали ургаһан мэтэ болоод, өөрын шабинартай болохоб гэжэ шиидээб. Монгол грамматика үзэхэдэ, һонин ааб даа. Тэрэнээ зураг дээрэ бүтээхэдэ хүндэ. Биир барижа, удаан бэшэжэ һурааб даа, - гээд, Димидма багша хэлэнэ.

Хуушан монгол хэлэндэ һураха ба мэдэжэ абаһанаа зураг болгожо шадаха гээшэ тиимэ бэлэн хэрэг бэшэ ха юм. Арга шадалтай, һурган хүмүүжүүлһэн шабинарай ажал харахада, үнэн дээрээ ганса нюдэн баярлана бэшэ. Тиимэһээ “Алтаргана” гэһэн бүхэдэлхэйн буряадуудай нааданай үедэ үзэсхэлэн дэлгэгдэхэ, һургалга эмхидхэгдэхэ. Холо ойроһоо сугларһан буряад угсаатан дээрэһээ доошо бэшэгдэхэ монгол хэлэндээ һурахал даа!