Эхэ хэлэеэ – эдир үетэндэ

Арюна Рабдановна Цыжипхенова болон Баирма Цыреновна Гумпылова хоёрой нэрэнүүд урда долоон хоногто Буряадай болбосоролой һалбариин түлөөлэгшэдэй дунда эгээл олоор дурдагдаба гэхэдэ, алдуу болохогүй. «Эрхим багша» ба «Эрхим хүмүүжүүлэгшэ» гэһэн уласхоорондын багшанарай мэргэжэлтэ урилдаанда түрүү һууринуудые эзэлээ ха юм.

Буряад хэлэнэй багшанарай урилдаан 17-дохиёо эмхидхэгдэбэ гээд хэлэлтэй. 2016 ондо уласхоорондын хэмжээндэ гараа һэн. Тэрэ гэһээр нэгэ жэлдэнь регион хоорондын, нүгөө жэлдэнь уласхоорондын хэмжээндэ үнгэргэгдэнэ гээд хэлэлтэй.

Мүнөө жэлдэ уласхоорондын хэмжээнэй урилдаанай ээлжээн ерэбэ. Монгол ороной Булган аймагай Хангал сүмын Хялганат тосхоной хоёр багша урилдаанда хабаадалсаа. Үбэр Байгалай хизаарай Агын Буряадай тойрогой мүн лэ хоёр түлөөлэгшэ хэмжээ ябуулгые шэмэглэһэн байна.

Бүхы дээрээ «Эрхим багша» болохын түлөө 22 хүн мүрысөө. Эдэмнай 13 аймагай бэлигтэй бэрхэ багшанар болоно.

Буряадай Үндэһэтэнэй 1-дэхи лицей-интернадай эхин классуудай багша Лариса Михайловна Батомункуева 3-дахи шатын дипломоор шагнагдаа. Яруунын аймагай Мужыхын һургуулиин буряад хэлэнэй багша Дарима Солбоновна Галсанова 2-дохи һуурида гараа. «Эрхим багша» гэһэн хүндэтэ нэрэ зэргэдэ Улаан-Үдэ хотын 29-дэхи буряад гимназиин буряад хэлэнэй багша Арюна Рабдановна Цыжипхенова хүртэһэн байна.

Улас дотор хүүгэдэй сэсэрлигтэ буряад хэлэ заадаг багша болон хүмүүжүүлэгшэдэй дунда урилдаан оройдоол табадахияа эмхидхэгдэнэ. Энэ жэлдэ түрүү һуури эзэлхын түлөө шанга тэмсээнүүдтэ 10 аймагай болон Улаан-Үдэ хотын 12 түлөөлэгшэ хабаадалсаа.

Улаан-Үдэ хотын 86-дахи «Оюна» сэсэрлигэй Дулма Цыденовна Нимаева шангай 3-дахи һуурида гараа. Табан жэл саана энэл хүүгэдэй сэсэрлигэй түлөөлэгшэ эгээл түрүүшын «Эрхим хүмүүжүүлэгшэ» болоо бэлэй гээд һануулая.

Хэжэнгын аймагай «Жаргал» гэһэн хүүгэдэй сэсэрлигэй багша Амгалан Аюшеевна Доржиева 2-дохи шатын дипломоор шагнагдаа. Улаан-Үдэ хотын 67-дохи «Подснежник» гэһэн сэсэрлигэй багша Баирма Цыреновна Гумпыловада «Эрхим хүмүүжүүлэгшэ» гэһэн хүндэтэ нэрэ зэргэ олгогдобо.

Ерэхэ намар Липецк хотодо болохо «Түрэлхи хэлэнэй ба уран зохёолой эрхим багша» гэһэн ээлжээтэ бүхэроссиин урилдаанда Арюна Цыжипхенова Баирма Гумпылова хоёр Буряадаа түлөөлхэ эрхэдэ хүртэбэ.

Урилдаанай ехэнхи шатанууд Буряадай багшанарай колледжын дэргэдэ заншалта ёһоороо эмхидхэгдээ. Хэшээл үнгэргэхэ гол шата Буряадай Үндэһэтэнэй 1-дэхи лицей-интернадта, 29-дэхи буряад гимназида болоо. Буряад Уласай болобосоролой ба эрдэм ухаанай сайдай ажалай таһалгада эгээл эрхим 10 багша ба хүмүүжүүлэгшэ һүүлшын шатада ошоо.

- Гурбан үдэрэй туршада бэлигтэй бэрхэ багшанарай хэшээлнүүдые, классһаа гадуур үнгэргэһэн ажалнуудые, зааха онол аргануудые хаража, ехэ баярлаабди. Һүүлэй жэлнүүдтэ буряад хэлэнэй багшанар, илангаяа залуушуул мэргэжэлээ дээшэлүүлгын ехэ ажал ябуулжа, шэнэ онол аргануудые хэрэглэн, хэшээлнүүдые үнгэргэжэ эхилээ, - гэжэ шүүгшэдэй бүлэгэй гэшүүн, БГУ-гай тэнхимые даагша Сергей Гармаевич Ошоров тэмдэглээ.

- Эндэ буряад хэлэнэй түлөө һанаагаа зобожо байһан хүнүүд суглараад байна ха юм. Тиигэжэ эрхимэй эрхимүүд, эгээл бэрхэшүүл шэнэ технологи болон сагтаа таарама онол аргануудые нэбтэрүүлжэ байһанаа гэршэлээ. Үхибүүдые буряад хэлэндэнь һургажа, буряад сэдьхэлтэй болгохо гээшэ хүнгэн бэшэ. Хажуугаарнь хүмүүжүүлэгшэднай яагаад, хайшан гэжэ түрэлхидөөр харилсадаг байһанаа харуулба. Юуб гэхэдэ, буряад хэлэндэ һургалга ганса багшын ажал бэшэ ха юм даа, - гэжэ шүүгшэдэй бүлэгэй гэшүүн, педагогикын эрдэмэй доктор Сономбал Цыденович Содномов шан барюулгын баяр ёһололой үедэ хэлэһэн байна.

Эдэл даа, эрхим багшанар!

Буряадай багшанарай колледжын захирал Светлана Цыдыповна Нимбуевагай хэлэһээр, тус һуралсалай гуламта дүүргэһэн олон мэргэжэлтэд энэ урилдаанай оройдо гараад байна.

- Шабинарайнгаа амжалта туйлахада, багшанарта жаргал ерэдэг гэжэ дэмы хэлсэдэггүй ха юм. Тиимэһээ манай баяр сэгнэшэгүй, - гээд, Светлана Нимбуева мэдүүлнэ.

«Эрхим хүмүүжүүлэгшэ» гэһэн хүндэтэ нэрэ зэргэдэ хүртэһэн Баирма Цыреновна Гумпылова түрүүшынгээ диплом багшанарай колледж дүүргэһэнэй удаа абаа һэн. Гуша гаран жэлдэ Улаан-Үдэ хотын «Подснежник» гэһэн 67-дохи хүүгэдэй сэсэрлигтэ хүдэлжэ байбашье, анха түрүүшынхиеэ «Эрхим хүмүүжүүлэгшэ» гэһэн урилдаанда хабаадана. Эгээл түрүүн тэрэ Улаан-Үдэ хотын урилдаанда шалгараа, гол шанда хүртөө һэн.

- Иимэ томо урилдаанда анха түрүүшынхиеэ хабаадааб. Урид зүрхэ алдаад байгаа гүб даа гэжэ мүнөө һананаб. Илалта туйлахаб гэжэ оройдоошье мэдэрээгүйб. Хабаадаад лэ, дүй дүршэлөө харуулаад үнгэрхэ һанаатай байгааб. Эды олон жэлдэ сэсэрлигтэ юу хэжэ ябаһан хүн бэ гэжэ хэлүүлхэгүй гэжэ ехэтэ оролдооб даа, - гэжэ Баирма Гумпылова һанамжаараа хубаалдана.

Түрүүшынгээ урилдаанда шалгарһан мэргэжэлтэндэ тус хэмжээ ябуулга ехэтэ һайшаагдаа.

- Зохидхон хэмжээн болоо гээд һанагдана. Сономбал Цыденович бултыемнай бэе бэеынгээ хэшээлнүүдые орожо харагты гээ. Хэн ямараар хэшээлнүүдые үнгэргэнэб, ямар түхэлөөр хүдэлнэб гэжэ хуу хараабди. Али юумыень өөртөө абажа хэрэглэхэбибди гэжэ бэшэжэ, шэнжэлжэ абаабди. Залуушуулай олоор хабаадахадань баярламаар байгаа. Ямар бэрхэ, шадалтай, урма зоригтой, шанга хүнүүд байнаб даа. Эдээн сооһоо илажа гараһандаа баяртайб, - гэжэ Баирма Цыреновна хэлэнэ.

Дүй дүршэл ехэтэй Арюна Рабдановна Цыжипхеновада «Эрхим багша» гэһэн хүндэтэ нэрэ зэргэ олгогдоо. 29-дэхи буряад гимназида буряад хэлэ заахаһаа гадна һуралсалай болон хүмүүжүүлгын талаар захиралай орлогшоор хүдэлдэг юм. Табан хүүгэдэй урихан эжы гээшэ. Хэды иимэ сүлөөгүй байбашье, Арюна Рабдановна шадамар бэрхээр урилдаанда бэлдэжэ, түрүү зиндаада гараба гээшэ.

- Анха түрүүшынхиеэ 2018 оной урилдаануудта хабаадаа һэм. Улаан-Үдэ хото соо 1-дэхи һуури эзэлээб. Тиигэжэ хоёрдохиёо болоһон уласхоорондын хэмжээнэй «Эрхим багша» урилдаанда ошооб. Түрүү 10 багшанарай тоодо тиихэдэ оролсожо шадааб. Эндэ дахин ерэжэ, заал һаа илалта туйлахаб гээд, тэрэ урилдаанһаа гаража ошоходоо хэлээ бэлэйб. Мүнөө жэлдэ манай һуралсалай гуламтын захирал Баир Аюржанаевич намайе дуудаад: «Урилдаанда хабаада, шадахаш», - гэһэн зорилго урдамни табяа. Нээрээшье, саг ерээ гү даа гэжэ мэдэрээб. Түрүүшын урилдаанһаа найман жэл үнгэрөө, энэ хугасаада дүй дүршэлтэй болооб, зүрхэмни үшөө бүри шангараа гээд лэ, бэлэдхэл хэжэ эхилээб, - гэжэ Арюна Цыжипхенова хөөрэнэ.

«Эрхим багшын» хэлэһээр, тэрэ олон эрдэмтэдэй ажалнуудые үзэжэ, номуудые уншажа, шэнэ онол аргануудые ажалдаа нэбтэрүүлжэ, энэ урилдаанда зорижо ошоо.

- Мүнөө жэлдэ бэлэдхэл бэлэн байгаа гээд һанагдана. Юуб гэхэдэ, цифровизаци гээшэмнай найман жэлэй хугасаада тон ехэ алхам урагшаа хээ, - гээд, Арюна Рабдановна һанамжална.

Буряадай багшанарай колледжын, Буряад Уласай Болбосоролой болон эрдэм ухаанай яаманай гэрэл зурагууд.