Эмнэлгын түрүү зэргэдэ

1898 ондо энэ үдэр Москва хотодо Түргэн туһаламжын албан байгуулха тухай гүрэнэй правительствын зарлиг баталагдаһан түүхэтэй.

Тус һайндэр удаан сагай туршада албан ёһоор тэмдэглэгдэнгүй байһан. 2020 онһоо эхилжэ, энэ үдэр баяр ёһололто һайндэрнүүдэй зэргэдэ оруулагдаһан байна. Ковид үбшэнэй пандемиин үедэ Түргэн туһаламжын албанай хүдэлмэрилэгшэд туйлай хүндэ бэрхэшээлтэй байдалда халдабаритай үбшэнтэй тэмсэжэ, арад зоной элүүр энхые хамгаалха хэрэгтэ сэгнэшэгүй ехэ хубитаяа оруулһан аша габьяатай. Тэдэнэр үдэр бүри һүрөөтэй үбшэнтэй нюур нюураараа уулзажа, аюултай байдалда амин бэеэ хайрлангүй, бусадай түлөө оролдоо ха юм.

Түргэн туһаламжын мэргэжэлтэд хододоо хүнэй бэеын элүүр энхын ба ами наһанай түлөө тэмсэлэй түрүүшын зэргэдэ ябадаг. Тэдэнэй эрдэм мэдэсэһээ, арга шадабариһаа ба шууд түргэн хүдэлсэһөө ядаһан тулиһан хүнүүдэй ами наһан, хуби заяаниинь дулдыдадаг. Улаан-Үдэ хотын 2-дохи поликлиникын Түргэн туһаламжын таһагай ахамад фельдшер Оксана Цыреновна Дамбаева манай сурбалжалагша Баярма Баторовагай асуудалнуудта харюусаба.

Оксана Дамбаева Буряад Уласай Толгойлогшын Баярай бэшэгээр шагнагдана

- Оксана Цыреновна, өөр тухайгаа хөөрэжэ үгыт. Юундэ энэ мэргэжэл шэлэхэ гэжэ шиидэһэн байнабта?

- Би бага балшар наһанһаа эмшэн болохо хүсэл зорилготой ургаһамби. Хододоо өөрыгөө сагаан халаадтайгаар зураглан харадаг байгааб. Дунда һургуулиин удаа Үбэр Байгалай хизаарай Петровск-Забайкальский хотын эмнэлгын училищида орожо һураад, 2004 ондо “фельдшер” мэргэжэлтэйгээр түгэсхэһэмби. Мүнөөдэрэлэй байдалаар, 22 жэлэй туршада эмшэнээр хүдэлжэ байнаб.

- Танай хүтэлбэрилдэг Түргэн туһаламжын албан тухай хөөрэжэ үгыт.

- Манай 2-дохи поликлиникын Түргэн туһаламжын таһаг 2017 ондо байгуулагдаһан. Бидэ бүхэли сүүдхын туршада таһалдангүй хүдэлжэ, үбшэнтэдтэ туһаламжа үзүүлхээр бэлэн байдагбди. Манай хангалга доро Улаан-Үдын 100-дахи кварталнуудай, Дээдэ ба Доодо Саянта тосхонуудай ажаһуугшад байдаг болоно. Албанаймнай бүридэлдэ эмшэдэй хоёр бригада, хойшолуулалтагүй туһаламжын эмшэдэй гурбан бригада хүдэлдэг. Бидэ ямаршье онсо яаралтай, хэсүү бэрхэтэй ушарнуудта туһаламжа үзүүлхэ аргатайбди. Хүнэй ами наһанда аюултай хүндэ гэмтэл, үбшэнгүүд болон бусад онсо хохидолтой байдалда эгээл түрүүлэн хүрэжэ ерэдэг үүргэтэйбди. Тэдээн соо тон олоор инфаркт, инсульт, харгын аюулнууд болон гэмтэхэ ушарнууд дайралдадаг.

- Танай таһагта сүүдхын туршада дунда зэргээр хэды хүн хонходожо, туһаламжа гуйдаг гээшэб?

- Дунда зэргээр 50-60 дуудалганууд ородог. Тэрэнь халдабарита үбшэнгүүдэй хэр зэргэ дэлгэрһэнһээ, сагай уларилһаа г.м. дулдыдадаг. Хүйтэнэй-дулаанай сагуудай һэлгэхэ хаһада, олон үдэрнүүдтэ үргэлжэлһэн һайндэрнүүдтэй ута амаралтын үедэ дуудалганууд илангаяа олошордог юм.

- Ямар ушараар илангаяа олон дуудалганууд танай албанда ородог бэ?

- Шуһанай даралтын бодоһон, нюрганай ехэ үбдэһэн ба халуурха ушарнуудаар хүнүүд эгээл оло дахин бидэниие дуудадаг.

- Танай албан “Түргэн туһаламжа” ба “Хойшолуулалтагүй туһаламжа” (неотложная помощь) гэжэ хубаардаг. Тэрэ хоёр юугээрээ илгардаг бэ?

- Түргэн туһаламжа хүнэй ами наһанай үхэлэй аюулда ороод байхада (мэдээ табилган, бэеын шүрбэһэнэй таталга, ехээр шуһанай гоожолго, инсульт, инфаркт гэжэ һэжэгтэй байдал, ехэ авариин усал тодхор г.м.) 20 минутын туршада хүрэжэ ошодог. Хойшолуулалтагүй туһаламжа үбшэнтэнэй ами наһанда аюулгүй, тиигэбэшье туһаламжа хэрэгтэй ушарнуудта эльгээгдэдэг гуримтай юм. Бэеын температура бодоод, бусад орёо хүндэ үбшэнэй тэмдэггүй байдал, хроническа үбшэнгүүдэй хүндэрэлгэ, ехэ хамшаг, ханяадан г.м. ушараар 2 часай туршада хүрэжэ ошохо ёһотой. Түргэн туһаламжаар тусхай мэргэжэлтэдэй бригада (фельдшер/врач) эльгээгдэдэг, харин Хойшолуулалтагүй туһаламжа поликлиникын врач хүргэдэг.

- Эмшэдэй бригадын тон түргэн хүрэжэ ерэхын тулада яагаад зүбөөр дуудалга хэхэ хэрэгтэйб?

- Дуудалга хэхэдээ, гэрэйнгээ хаяг, түргөөр олохын тулада онсо тэмдэгүүдые, үбшэнтэнэй фамили, нэрэ обогыень ба наһыень, дуудалга хэһэн хүнэй нэрэ обогыень, телефонойнгоо дугаар эли тодоор хэлэхэнь шухала. Хохидогшын үбшэнэй шэнжэ шанар тухай диспетчерэй табиһан асуудалнуудта тодорхой ба ойлгосотой харюунуудые үгэхэ хэрэгтэй. Мүн лэ бригадын хүрэжэ ерэхыень хүлеэхэ үедөө диспетчерэй хэлэһэн зүбшэлнүүдые зүбөөр гүйсэдхэжэ хэхэнь маша шухала. Тэрээнһээ олон ушарнуудта хохидолдо ороһон хүнэй ами наһан дулдыдадаг.

- Танай таһаг мэргэжэлтэдээр хангалтын талаар ямар байдалтайб? Хүнүүд дуталдадаг гү?

- Мүнөө сагай байдалаар манай албан мэргэжэлтэдээр дүүрэн хангагдаһан, хүдэлмэрилэгшэд дуталданагүй.

- “Түргэн туһаламжын каретэнүүд” гэдэг авто-унаанууд эмнэлгын зэмсэгүүдээр, аппарадуудаар хэр зэргэ хангагданхайб?

- Манай поликлиникын бригаданууд гүрэнэй эрилтын стандартын ёһоор бүхы хэрэгсэлнүүдээр дүүрэн хангагдаһан.

- Түргэн туһаламжын албанда дуудалга хэжэ хандахын тулада ямар шухала дансанууд хэрэгтэйб?

- Үбшэнтэнэй паспорт, СНИЛС, медицинскэ полис ба картын бии һаань, харуулха хэрэгтэй.

- Хэрбэеэ ехээр архи ууһан шалтагаанаар ами наһандань хохидолтой байдалда ороһон хүнүүдтэ танай эмшэд туһаламжа үзүүлдэг гү?

- Манай албанда архиин һогтуугай шалтагаанаар яһала олон дуудалганууд ородог. Тиимэ байдал туһаламжа үзүүлхэһээ арсахын шалтаг бэшэ юм.

- Танай бригадын эмшэдэй туһаламжа үзүүлхэеэ хүрэжэ ерэхэдэ, урдаһаань һогтуу галзуу хүнүүдэй хараал табижа добтолхо ушарнууд болодог гү?

- Тиимэ ушарнууд туһаламжада хэрэгтэй үбшэнтэдэй ба тэдэнэй дүтын зоной талаһаа үзэгдэдэг. Манай талаһаа полициин албатадта хандалга оруулагдадаг ааб даа.

- Оксана Цыреновна, та дүй дүршэлтэй эмшэнэй зүгһөө манай уншагшадта туһатай зүбшэлнүүдээ зорюулжа хэлыт даа.

- Хүндэтэ уншагшад, бэедээ тон анхаралтайгаар хандажа ябагты! Элдэб үбшэнгүүдэй шэнжэнүүдые тоонгүй ябахань бэедэ ехэ хохидолтой гэжэ ойлгохонь шухала. Үбшэнэй эгээл эхиндэнь эмшэдтэ хандахада, эгээл аша үрэтэй туһаламжа үзүүлэгдэхэ гэжэ эли. Эдеэ хоолой, амаралтын талаар бүхы дүримүүдые сахигты. Жэл бүри эмнэлгын хэрэгтэй комисси гаража, бэеэ үзүүлжэ байбал, олон хүндэ үбшэнгүүдые сараха аргатайт! Бидэ бүгэдэ ажаһуугшадта бэеын элүүр энхые хүсэнэбди!

- Ехэ баярые хүргэнэб! “Буряад үнэн” Хэблэлэй байшангай коллективэй ба уншагшадай зүгһөө танай албанай хүдэлмэрилэгшэдые Түргэн туһаламжын мэргэжэлтэдэй үдэрөөр халуунаар амаршалнаб! Дэлхэйн бүхы һайн һайханиие хүсэжэ үреэгээд, үбшэнтэдэй тоо үсөөрэг лэ гэжэ зальбарнаб!