485
“Саче” гэһэн гаршаг нэрэнь “Газарые шэнжэлэлгэ” гээд оршуулагдадаг. Тус эрдэмэй һургаалаар, газар дэлхэй гээшэ эхинэй эхин түрүү ба эгээл шухала зай бодос гээд шүтэгдэдэг заншалтай. Агууехэ Эхэ-Дэлхэйн оршон зайда бусад бүхы махабадууд оршон байрлажа, газарай һууриһаа эршэтэ хүсэниинь дулдыдадаг.
Мэлхэйн дуунһаа эхитэй
Домогоор галабай эхиндэ асари томо мэлхэй тэнгэриин уудамда дүүлин ниидэжэ ябахадаа, айхабтар шангаар дуу дуулаһан гэдэг. Тэрэ аялга дууниинь бисалгалда һууһан Манжушри бурханда ехэ һаад үзүүлһэн байгаа ха. Тиихэдэнь тэрэ һурша номоороо мэлхэйн баруун талаһаа тудажа, сүмэ харбаһан ушартай. Мэлхэй унахадаа, газар дэлхэй боложо мүндэлһэн домогтой юм.
Зүүн талыень сооложо бууһан годлиин зэбэ “баруун зүг – түмэр” гэһэн һүлдэтэй. Годлиин модон үзүүрынь “зүүн зүг – модон” һүлдэтэй. Уурлаһан мэлхэйн аманһаа сорьёлжо гараһан гал – урда зүг болоно. Шархатаад үбдэһэн ушараар хойто зүгтэ халта гоожуулһан шээһэниинь – уһан. Мэлхэйн бэе – газар.
Тиигэжэ мэлхэй буддын шажанай зурхайн гол һүлдэнь болоһон домогтой. Тэрэнэй яһан бүреэ хуягынь (панцирь) 9 хэһэг – зурхайн һуудалай, үзэл үзэлгын һууринууд боложо хубаардаг. Мэлхэй гээшэ бүхы дэлхэйн, континентын, гүрэнэй, хотын болон хүнэй гэр байрын һүлдэ тэмдэгынь болодог юм.
Бүхы газар дэлхэй ба ажаһуудаг гэрынь хүнэй байдалда ехэ нүлөө үзүүлдэг гэжэ зурхайн эрдэм соо онсо тэмдэглэгдэдэг.
Буддын шажанай һургаалаар, мэлхэйн мяха эдихэнь огто хорюултай. Тэрэниие эдиһэн хүнэй урда зурхайн, үзэл үзэлгын болон бүхы тоо бодолгын эрдэмүүдые шудалалгын үүдэнүүд хаагдадаг.
“Газарай нюдые” олохонь шухала
Гэрэй, дасан дуганай, субаргын г.м. барилгын хэрэгтэ эгээл шухалань гэбэл, нэн түрүүн зүб һуури, али гэбэл, “газарай нюдэ” ололго юм.
Тэрэ газарай һуури зүбөөр олдобол, оршон тойронхи байгаали болон өөрөө газар - дэлхэй баригдаһан гэрые юртэмсын элшэ хүсөөр сүршэжэ, аршалан хамгаалжа байдаг. “Газарай нюдэндэ” бодхоогдоһон ямаршье барилганууд олон зуугаад жэлэй туршада һалбаран хүгжэжэ байдаг золтой заяатай. Тэрээндэ байгаалиин болон хүнэй үүсхэһэн ямаршье аюулнууд аймшагтай бэшэ. Харин зурхайгаар муу газарта баригдаһан гэр удаан сагай туршада һуурижан зогсохогүйн хажуугаар хододоо элдэб янзын муу ушарнуудые ба гай тодхор татадаг.
Шулуутай газарта дүтэ баригдаһан гэрэй эзэдтэ ехэ элшэтэ хүсэ шадал ба засаг үгтэдэг. Ойн хажууда – эд баялиг. Ехэ харгы замай хажууда – эршэмтэй ажал ябуулганууд, хүдэлмэри хэхэ ехэ арга шадал. Хэрбэеэ олон тоото толгой адуу малтай болохоёо хүсэбэл, нюруу тэгшэ, наруули газарта гэр баригты. Баян дэлгэр эд зөөри татахын тулада гэрэй ара талын наруули тэгшэ талмайн дунда үндэр хада тобойжо зогсоһон газар шэлэхэ хэрэгтэй.
Гэрэй үүдэн урда зүгтэ
Гэрэй үүдэн заабол зүүн, али гэбэл, урда зүгтэ байхань шухала. Эдэ хоёр гол нюур талын зүгүүдтэ эртэ үглөөгүүр мандаһан наранай түрүүшын элшэнүүд гэр руу амгалан тэнюун байдал ба амжалта туйлалтануудые үршөөн оруулдаг.
Харин гэр байрын баруун ба хойто зүгэй талануудынь ара талань, зурхайгаар, мэлхэйн яһан бүреэ хуягынь гэжэ тоологдодог юм.
Үдэшэлэн наранай орохын үедэ элшэнүүдынь гэрэй үүдэ руу харадаг һаа, гай тодхор, аюул ба уй гашуудал асардаг гэжэ саче зурхай соо онсо тэмдэглэгдэнэ.
Хэрбэеэ гэрэй үүдэн зүгүүдэй хоорондохи талануудта, жэшээнь, гэрэй баруун-урда талада байбал, ажаһуугшадайнь хүсэһэн, зориһон ажал хэрэгүүдэй бүтэсэдэ ехэ һаад ба бэрхэшээлнүүд ушаралдадаг ха. Тиимэ гэрнүүд дотор худхаляа хүлгөөтэй ба тогтууригүй байдал ажаһуугшадта хохидол үзүүлдэг.
Гэрэй онгорхой нүхэнүүд - сонхонууд ба үүдэнүүд суг хамта – заабол тэгшэ (чётное) тоотой байха ёһотой. Тэрэнэй хажуугаар, гэрэй нюур талада байһан харгы зам ба гол мүрэн, нуур г.м. ехэ һайн тэмдэг гэжэ тоологдодог, урма баяртай, эд зөөреэр дүүрэн ба бэеын энхэ элүүртэй байдал үршөөгдэдэг.
Харин харгы замууд ба гол мүрэнүүд гэрэй ара талаарнь гарадаг һаа, ажаһуугшадай байдалда хорото һандаралай нүлөө үзүүлдэг гэжэ хэлэгдэнэ.
Мүн лэ түбэдэй геомантиин эрдэмээр, айлай гэрые хойто талаһаа ямар нэгэн үндэр юумэн – үндэр гэр барилга, хада уула, хабсагай г.м. – халхалаад байхадаа, ехэ һайн аршалалта болодог.
Харин гэрэй баруун талаһаа модод, бургааһад, үндэр хана, субарган г.м., али гэбэл, улаан үнгэтэй ямар нэгэ юумэн байхадаа, ехэ һайн.
Эрид хурса углуунууд – аюулай эхин
Бусад ондоо гэр байшангуудай танай гэрэй үүдэ руу, сонхо руу шэглэн сэхэ хараһан углуунууд байрыетнай эрид хурса муу элшээрээ таһа “отолдог” гэһэн тэмдэгтэй.
Мүн лэ гэр доторхи углуунууд хүндэ үбшэнгүүдэй, аюул хосоролой шалтагаанууд болодог ха. Жэшээнь, гэр руу орон сасуугаа эрид хурса углуугай урда байшахань муу нүлөөтэй юм.
Эгээл эрхим гэр углуугүй, түхэреэн түхэлтэй, жэшээнь, һэеы гэр болоно. Тиимэ гэр соо агаар тогтодоггүй. Һэеы гэрэй дээшээ тобойһон оройдо үрхэ – сонхо байдаг. Тэрээгээрнь үргэлжэ муу агаар татагдан дэгдэдэг гэжэ эли. Тиимэһээ һэеы гэр соо эдеэ хоол гутадаггүй шахуу байхаһаа гадна амилхада хододоо хүнгэн байдаг ха юм.
Манай элинсэгүүд һэеы гэрэйнгээ үүдые заабол урда гү, али гэбэл, зүүн зүг руу харуулаад табидаг байһан гуримтай.
Эрхим гэр – һэеы гэр
Мүнөө гэрэй дотор талын байдал тухай саче эрдэмэй һургаалнуудтай танилсая.
Гэр байрын тэг дунда, һэеы гэртэ мэтэ, хододоо һаруул гэрэлтэй байха ёһотой. Хэрбэеэ тэндэ пеэшэн, таһалга, ямар нэгэн тулга (столб), томо бараан г.м. зогсобол, гасалантай юм. Тэрэ гэрэй зай талмайниинь харагдахагүй элшэнүүдээр отологдон хахарһан гэжэ тоологдодог. Тиимэ гэрэй ажаһуугшад хоорондоо хэрэлдэдэг, һалажа тарадаг.
Эдеэ хоолой таһалга кухни гэрэй зүүн-урдахи зүгтэ байхань шухала. Ядахын сагта гэрэй баруун, али гэбэл, урда зүгэй талмайда байрлаха ёһотой гэжэ хэлэгдэнэ. Тэндэ шанагдаһан эдеэн хододоо амтатай ба бэедэ үлтэй, туһатай байдаг. Харин гэрэй ондоо талануудта бэлэдхэгдэһэн эдеэ хоол муу шанартай байхаһаа гадна олон жэлэй туршада эдигдэхэдээ, элдэб янзын үбшэнгүүдэй шалтагааниинь болодог гасалантай юм.
Нэгэ янзын адли эдеэ гал дээрэ ба электроплита дээрэ шанахада, амтанай ба бэедэ аша туһын талаар тад ондоо шанараараа илгардаг гэжэ эли. Тэрээн мэтэ геомантикын талаар илгаатай газарта бэлэдхэгдэһэн адли эдеэн хоорондоо ехэ илгаатай.
Унтадаг ба үхибүүдэй таһалгануудые гэрэй хойто, зүүн, али гэбэл, баруун-хойто зүгүүдтэ байрлуулхада һайн.
Газаалдаг газар ба ваннын таһаг гэр байрын гү, али гэбэл, хорёогой хойто, баруун – хойто, баруун талануудта байрлахадаа, һайн нүлөөтэй.
Ажал хүдэлмэриин офис соо мүнгэн хойто талада хадагалагдадаг, урда талада салин абахада һайн.
Мүн лэ гэрэй, офисой зүүн ба зүүн-урдахи зүгэй таланууд мүнгэ хадагалхада һайн байдаг ха.
Гэрэй хойто ба баруун талануудта сонхогүй байгаа һаа, һайн байдаг, али гэбэл, наранай орохотой хамта заабол бүглэдэг байхань шухала. Үдын хойнохи наранай туяанууд хүнэй гэр байра руу шунган ороходоо, үлүү ехэ элшэ гэрэлэй энергеэр халяадаг. Тэрэ ушараар үдэшэндөө үхибүүд ехэ эршэтэй солбон, тэршээнүүд, харин бүдүүн зон – сэдьхэлээ хөөрэнги, бэлээр сухалаа хүрэдэг болодог юм. Тиимэ байдалда гэрэй ажаһуугшад муугаар унтадаг ба хоорондоо арсалдадаг, хэрэлдэдэг болодог гэжэ хэлэгдэнэ.
Үшөө хэрбэеэ таһалгын үүдэн сонхо хоёр нэгэ адли шугамаар урда урдаһаа хараад байхадаа, ехэ муу. Тэдэнэй хоорондохи зайн газарта алта мүнгэ болон бусад үнэтэй сэнтэй хэрэгсэлнүүдые, шухала дансануудые хадагалха хэрэггүй. Тиигэбэл эзэдэй аза талааниинь урбажа, бүхы мүнгэ зөөри ба амжалта туйлалтанууд “хургануудайнь хоорондуур” дэгдэжэ арилдаг, алишье талаар урагшагүй тулюур байдал тогтодог гэжэ саче һургаал һэргымжэлнэ.
Үшөө үүдэнэй сэхэ урдань баригдаһан үндэр гэшхүүрнүүд мүн лэ тиимэ тон адли муу нүлөөтэй.
Толгойгоороо урда зүг руу унтагты!
Хододоо толгойгоороо хойто гү, али гэбэл, ядахын сагта зүүн зүг руу шэглэн хараад унтадаг байха хэрэгтэй. Толгойгоороо урда зүг руу хараад унтахань огто хорюултай!
Айлай гэр хажуугаарнь зурыһан харгы болон уһанай зүйлнүүдһээ (гол мүрэн, нуур г.м.) халта үндэр газарта баряатай байха ёһотой. Хэрбэеэ уһан гү, али гэбэл, харгы гэрые дараһан мэтэ мэдэрэл түрүүлдэг һаа, гай тодхор ба гасалан зоболон буужа магадгүй.
Гэрэй сонхоор гоё, һайхан сэсэгүүд, модод г.м. харагдадаг һаа, ехэ һайн. Харин бутарһан, эбдэрһэн гэрнүүд, һүрөөтэй шулуун хабсагайнууд, һүргүй муу байгаалиин үзэгдэлнүүд г.м. муу нүлөө үзүүлдэг.
Үшөө гэрэй барилга һайн үдэрэй сагта эхилхэнь маша шухала гэжэ олондо мэдээжэ. Тэрэниие лама санаартанда хандажа тодорхойлдог. Ерээдүйн гэрэй барилгын газарта ламые залажа абаашаад үзүүлхэ, уншалга үнгэргэхэдэ, эгээл эрхим һайн.
ЕШИ-НАМЖИЛ лама
Баярма БАТОРОВА буряадшалба
