Бултыемнай нэгэдүүлхэ үйлэ хэрэг

Һаядаа маанадые ехэ удха шанартай үйлэ хэрэг хүлеэнэ: Эгэтын Дамчой-Равжаалинг дасанай 200 жэлэй ойн баяр болон бүхы дэлхэйдэ мэдээжэ Зандан Жуу шүтөөнэй хүндэлэлдэ үнгэргэгдэхэ баяр ёһолол. Гол хэмжээ ябуулганууд июлиин 24-25-ай үдэрнүүдтэ болохо. Энэ шухала хэрэгэй урда Яруунын аймагай засаг дарга Цокто Жамсуевтай уулзажа, бэлэдхэл болон түсэбүүд тухай мэдэжэ абабабди.

- Цокто Батомункоевич, ойн баярта бэлэдхэл хэр ябажа байнаб, ямар ажал дүүргэгдэнхэйб?

- Байгша оной январиин 30-да аймагай хүтэлбэрилэгшын тушаалда орооб. Дасан болон Зандан Жуу бурханай ойн баярай эмхидхэлэй хороон нёдондо байгуулагдаһан гэжэ тэмдэглэхэ байнаб. Тиихэдэ аймагай засаг даргын уялгануудые Абида Цыдыпович Жамсуев дүүргэжэ ябаа.

Эмхидхэлэй хорооной түрүүшын зүблөөн Эгэтын дасанда үнгэргэгдөө һэн. Будаадын шажанай хиидэй барилга, һэльбэн шэнэлэлгэ, шэмэглэл гэхэ мэтэ олон тоото асуудалнуудые тэндэ зүбшэн хэлсээбди. Гол һалбаринуудта: барилга ба заһабарилга, соёлой ба тамирай түлэбүүдээр, эбээн тэдхэгшэдтэй харилсахаар харюусалгата нюурнууд баталагдаа.

Эмхидхэлэй хорооной хоёрдохи зүблөөн апрелиин 8-да үнгэрөө. Тэндэ ерэхэ нааданай хангамжын, соёлой болон тамирай талаар асуудалнуудые дэлгэрэнгыгээр зүбшэн хэлсээбди. Онсо анхарал дасанай газаа, досоохиие һайжаруулгада хандуулагдаа. Энэ ажал Эгэтын сомон дарга Алдар Дамбаевич Цыреновтэ даалгагдаа һэн. Айлшадта зохид байхын тула мэдээсэлэй тэмдэгүүд табигдаха, авто-хүлэгүүдэй зогсолтонууд амяарлагдаха. Июнь һарада сэсэгүүдые тарихабди.

- Иимэ ехэ хэмжээ ябуулгада ехэ мүнгэн зөөри хэрэгтэй гэжэ ойлгосотой. Буян үйлэдэлгын марафоной үедэ хэды мүнгэн суглуулагдааб, хандибууд үшөөл орожо байна гү?

- Байгша оной февралиин 14-дэ, Сагаалганай һайндэртэй, Яруунын аймагай ниитын үдэртэй тааруулжа, Николай Бестужевай нэрэмжэтэ Ород драмын театрта нигүүлэсхы сэдьхэлэй марафон үнгэргэгдөө. Хүн зомнай эдэбхитэйгээр хабаадажа, хубитаяа оруулаа - 1 204 050 түхэриг суглуулаа.

Хандиб үргэлгэ Сбербанкда үргэлжэлһөөр, хэншье хубитаяа оруулха аргатай.

Бэлэдхэл түлэг дундаа ябажа байна. Энэмнай ганса аймагай захиргаанай ажал бэшэ, харин олониитын, олзын хэрэг эрхилэгшэдэй, бүхы нютагаархидаймнай – хаанашье байг, эдэбхитэй хабаадалга болоно. Хүн бүхэмнай энэ түүхэтэ үйлэ хэрэгтэ хабаатай байһанаа мэдэрхэнь шухала. Баяр ёһололнай дээдэ хэмжээндэ үнгэржэ, бүхы һүзэгшэдтэ ба айлшадта үнэхөөрөө мартагдашагүй ушар болохын тулада хэхэ ажал үшөөл олон.

Эгэтын дасанай зошод буудалые шэнэлэн һэльбэлгэдэ Озёрно комбинат 15 сая түхэриг шэглүүлээ. ВАРК-ын Аха захатанай зүблэлэй түрүүлэгшэ Аркадий Дамдинович Цыбиков 750 мянган түхэриг дасанай жаганай барилгада дамжуулаа.

Буряад Уласай Арадай Хуралай гэшүүн, «Смит-Инвест» компаниин захирал Геннадий Юрьевич Доржиев нэгэ сая түхэриг оруулаа; Арадай Хуралай гэшүүн, «ЕравнаТрансКом+» эмхиин захирал Анатолий Амагаевич Дымчиков, олзын хэрэг эрхилэгшэ, буян үйлэдэгшэ Жамсо Будадармаевич Дашиев гэгшэд тус тустаа 100 мянган түхэриг оруулһан байна. Тиихэдэ «Дозор» гэһэн аюулгүйн агентство, «Булаг», «Барис Фуд» гэһэн ажахынууд 100 мянган түхэриг хандиблаа. «Эгэтын ГОК Плюс» 50 мянган түхэриг хандиблаа. Сосново-Озёрскын рабкооп - 200 мянган түхэриг, соёлой таһагай хүдэлмэрилэгшэд 41 мянган түхэриг хандиблаа. Бүхы гэр бүлэнүүд, обогууд, һургуули дүүргэгшэд буян үйлэдэлгын жасада хандиб оруулна.

- Эдэ хэмжээнүүдһээ гадуур, үшөө ямар бэлэдхэл ябуулагдахаб?

- Эгэтын дасанай ойн баяр, Зандан Жуугаймнай баяр ёһолол үнгэргэхэ бэлдэлгэдэ ганса барилгын, мүнгэн һангай асуудалнуудые шиидхэнэ бэшэбди. Соёлой, оюун ухаанай талаар ехэ анхарал хандуулнабди. Дасанай түүхэ, нангин шүтөөнэй удха шанар, Будаадын шажанай ёһо заншалнуудые гүнзэгыгөөр шэнжэлхэ хэдэн хэмжээ ябуулгануудаар хараалагдаһан түсэбүүдээрээ хүдэлжэ байнабди. Дасанай болон Зандан Жуугай түүхэдэ зорюулагдаһан үзэсхэлэнгүүд дэлгэгдэхэ, зохёохы бүлгэмүүдэй тоглолтонууд, тамирай хэмжээ ябуулганууд үнгэргэгдэхэ. Ба яр ёһололнай элдэб наһанай, олон ондоо һонирхолтой хүнүүдые нэгэдүүлжэ, һүр һүлдэтэй байха ёһотой гэжэ хүсэнэбди. Залуушуулайнгаа түүхэ, соёлоо дэлгэрэнгыгээр мэдэжэ абаха ажал ябуулгада онсо анхарал хандуулагдаха. Ёhотойл арадай hайндэр болохынь тулада энэ ехэ хэрэгтэ нютагайнгаа олон ажаһуугшадые арга боломжоорнь хабаадуулха түсэбтэйбди.

- Баяр ёһололдо хэды айлшад хүлеэгдэнэб? Тэдэниие угтан абалга яажа эмхидхэгдэхэб?

- Буряад оронһоо, Оросой бусад можо нютагуудһаа, хари гүрэнүүдһээшье олон тоото айлшадые хүлеэнэбди. Тодорхой тоо мүнөө үгэхэнь хэсүү, гэбэшье хэдэн мянган мүргэлшэдые, аяншалагшадые угтаха гэжэ бэлдэжэ байнабди. Автобусой тусхай маршрудууд, мэдээсэлэй пунктнууд байгуулагдаха. Байра байдалда онсо анхарал хандуулагдана: зошод буудалаа үргэдхэхэ талаар ажал ябуулнабди. Найр нааданда ерэһэн хүн бүхэндэ зохид байхаар угтан абаха шухала.

- Манай уншагшадта, Буряадай ажаһуугшадта, энэ хэмжээ ябуулгаар һонирходог хүн бүхэндэ юун гэжэ хэлэхэ байнабта?

- Бүхы нютагаархидтаа, Яруунын аймагай болон Буряад оронойнгоо бүхы ажаһуугшадта, республикынгаа түүхэ, соёлой түлөө һанаагаа зободог хүн бүхэндэ хандаха дуран хүрэнэ. Эгэтын дасанай ойн баяр, Зандан Жуу шүтөөнэй баяр ёһолол - бултыемнай нэгэдүүлхэ үйлэ хэрэг. Уг гарбалаа, ёһо заншалнуудаа, үеһөө үедэ дамжан ерэһэн оюун сэдьхэлэй үнэтэ зүйлнүүдээ сахин дамжуулха арга боломжо болоно. Энэ баяр ёһололой бэлэдхэлдэ бултадаа эдэбхитэйгээр хабаадахыень уряалнаб. Ямаршье туһаламжа — мүнгэн зөөри, һайн дураараа ажаллаха, али юрыншье һайн үгэ — ехэтэ һайшаагдаха. Хамтадаа энэ һайндэрые үнэхөөрөө мартагдашагүй болгохо аргатайбди. Хамтын ажал ябуулгын ашаар баяр ёһололнуудые үндэр хэмжээндэ үнгэргэжэ, аймагаймнай, бүхы Буряадаймнай түүхэдэ гэрэлтэ хуудаһан болохо гэжэ этигэнэб. Хубитаяа оруулһан хүн бүхэндэ, туһаяа хүргэхэеэ бэлэн байһан зондо баяр хүргэнэб.

Цырен-Дыжит САНДАКОВА