1536
Зунай аятай амаралта эхилээ
Майн һүүл багаар бүхы һургуулинуудта һүүлшын хонхо жэнгиржэ, ахалагша классуудай түлөөлэгшэд гүрэнэй харюусалгатай шалгалтануудые тушаажа эхилэнхэй. Хэды тиигэбэшье, үхибүүдэй энеэдэн, хашхаралдаан тэндэ мүнөөшье болотор дуулдана. Ушар гэхэдэ, һуралсалай гуламтануудта амаралгын лагерьнууд үүдэеэ сэлижэ, бусад һурагшадые угтан абаба. Хүдөөгэй зарим һургуулинуудта ажалай амаралгын лагерь хүдэлжэ эхилһэн байна.
Түнхэнэй аймагай Хужарай һургуули
Эндэ “Эб найрамдал” гэһэн лагерь ажалаа ябуулна. Үдэр бүри һонирхолтой хэмжээ ябуулгануудые багшанар ба хүмүүжүүлэгшэд үхибүүдтэ дурадхана. Тэдэнэй нэгые түрэл хэлэндээ зорюулаа.
- Анхан сагhаа буряад арадай хэрэглэжэ ябаhан хэлэнэй ехэнхи хубинь үндэhэн буряад үгэнүүдhээ бүридэнэ: эхэ, эсэгэ, дуун, орон, нютаг, тэнгэри, аха, наран, хуби заяан, газар, дэлхэй гэхэ мэтэ. Мүнөөдэр манай үхибүүд өөрынгөө отрядай газетэ гаргаха ажал хэжэ байна. Хамта оролдоно, буряад хэлэеэ мэдэхэ байһанаа харуулхаяа оролдоно. “Улаан наран”, “Огторгой”, “Хуби заяан”, “Урагшаа”, “Манай hанаан” болон бусад үгэнүүдэй удхыень бүри гүнзэгыгөөр, ехэ тодорхойгоор мэдэдэг болоо, - гэжэ Хужарай һургуулиин сүлжээ холбооной бүлгэм соо бэшээтэй байгаа һэн.
Үхибүүд ганса һургуулидаа амаран сэнгэнэ бэшэ, мүн “Мүнгэн хазаар” гэһэн амаралгын газар ошоно. Батут дээрэ һүрэжэ, ан амитадтай харилсажа, һур харбалгада болон винтовкоор буудажа һуража, үдэрөө үнгэргэнэ.
«Мүнгэн хазаарта» айлшалһан Хужарай үхибүүд
“Аршаанай хүүгэд”
Аршаанай һургуулида һонирхолтой хэмжээ ябуулганууд үдэр бүри ямар бэ даа ондо ондоо үйлэ хэрэгүүдтэ зорюулагдана. 2026 он Орос гүрэн дотор Арадуудай эб нэгэдэлэй жэл гээд нэрлэгдэнхэй. Энээнтэй дашарамдуулагдаһан хэмжээн бултанда һайшаагдаа. Тусхай жэл тухай мультфильм үхибүүд хараа, удаань Орос гүрэн дотор ажаһуудаг, илангаяа Түнхэнэй ба Аршаанай үндэһэ яһатан тухай хөөрэлдөө. Мүн Оросой үдэр тус хэмжээн үргэлжэлүүлэгдээ. Түрэл һайхан Буряадтаа, Түнхэндөө дурлалһаа гүрэндөө хандаса эхитэй юм гэжэ хүүгэд ойлгожо байһанаа эндэ дахин гэршэлээ.
Аршаан хадаа байгаали хамгаалгын тусхай газар дэбисхэр дээрэ оршоно ха юм. Тиимэһээ байгаалидаа гамтайгаар, нютаг нугада нарин нягта хандасатайгаар ябаха гэжэ ойлгуулагдаа. Байгаали хамгаалха талаар мэргэжэлтэд үхибүүдтэй һайндэрөө ерэжэ тэмдэглэжэ, аяншалгын үдэр эмхидхээ. Түнхэнэй Үндэһэтэнэй байгаали хамгаалгын хүреэлэнэй мэргэжэлтэд Анжела Ильина, Баирма Армаева түрүүтэй бүлэг мэргэжэлтэд үхибүүдтэ һонирхолтой аяншалга дурадхаа.
Ой модоор, хада хабсагайгаар аяншалхада юун хэрэгтэйб, ямар хэрэгсэлнүүдые абаад ябахаб гэжэ мэргэжэлтэд хөөрэһэн, харуулһан байна. Холо ой соо уһа гол гаталжа тэдэнэр һураа. Багахан улаан эреэн сохо тухай хөөрэлдөөн баһа эмхидхэгдээ. Байгаалида ехэ хэрэгтэй сохо байна гэжэ ойлгомоор. Энээн тухай олон юумэ үхибүүдэй мэдэжэ абаһаниинь һайшаалтай.
Хурамхаанай аймагай Майск һуурин
Майск хадаа холо һууринуудай нэгэн болоно. Тиимэһээ эндэхи һуралсалай гуламтада амаралгын лагерь байгуулагдаһандань ехэ удха шанартай. Гурбан долоон хоногой хугасаада холо ошожо шадахагүй хүүгэд амарха зуураа дэлхэй дээрэхи бүхы юумэнтэй танилсана. Тамирай, театрай, моодын болон бусад үдэрнүүд үхибүүдэй һанаа бодолдо хадуугдаа.
Һүүлшын хонхын жэнгирһээр оройдоол нэгэ үдэр болоод байхада, Майскын хүүгэд һургуулидаа ерэжэ эхилээ. Амаралгын хаһа Орос гүрэнэй туг үргэлгэһөө эхиеэ абаа.
Һуралсалай гуламтын захирал Баир Хамарович Ухиновай мэдүүлһээр, хүүгэдтэ үдэр бүри һонирхолтой нааданууд дурадхагдана.
- Энэмнай амаралта ха юм. Тиимэһээ үхибүүд наадажа, сэнгэжэ, сагаа үнгэргэхэ ёһотой. Теэд бүхы нааданууд өөрын удхатай, шэнжэтэй, хүмүүжүүлгын үүргэ тон ехээр дүүргэнэ ха юм. Һанаад үзыт, “Казаки-разбойники”, “Жмурки”, “Весёлая рыбалка” гэхэ мэтэ нааданууд үни удаанай, хэдэн үеын хүнүүдэй сэнгэһэн юрын лэ нааданууд ха юм. Харин хүмүүжүүлэгшэднай өөрын онсо маяг оруулан, хүүгэдтэ дурадхахадань, өөрөө наадахаяа һананаш, - гээд, Баир Хамарович мэдүүлнэ.
Тамирай үдэртэ олон конкурснууд, квест-наадан дурадхагдаа. “Ямар тамирай зүйлдэ дуратайбши?” гэһэн темэ үгтэжэ, үхибүүд зурагуудые бэлдээ. Тэндэнь бокс, барилдаан, футбол, волейбол, баскетбол нааданууд зурагдаа ааб даа. Мүн хүүгэд хаража үзөөгүй гимнастика, скалолазани тухай зураг дээрэ харуулаа. Тиигэжэ лагериин рекордын ном бэлдэгдэнэ. Үдэр бүри шэнэ баримтанууд тэрэ номдо оруулагдаа. Бэеэ турник дээрэ үргэхэ, һууриһаа эгээл холо хэн һүрэхэб, баскетболой бүмбэгэ мэргэнээр сохижо оруулхаб гэхэ мэтэ заншалта рекорднууд табигдаа ааб даа. Саарһаар хэгдэһэн самолёт хэр холо ниидээб, хэн эгээл шангаар энеэнэб, хэнэй үһэнэй гүрлөө ута гээшэб, хэнэй альган эгээл томоб гэхэ мэтэ һонирхолтой баримтанууд мүн лэ тус ном соо бэшээтэй.
Майскын һургулиин шабинар моодо харуулна
Моодын болон театрай үдэрнүүд ехэтэ гайхуулаа гээд багшанар мэдүүлнэ. Оройдоол нэгэ-нэгэ үдэр үгтэбэшье, үхибүүд багахан зүжэгүүдые табижа харуулаа. Олоной дуратай Александр Сергеевич Пушкинай онтохонуудыешье тайзан дээрэ бэлдээ. Үхибүүд элдэб хубсаһа хунар гар дороо байһан хэрэгсэлнүүдээр бэлдэжэ, олоной һонорто дурадхаа. Мэдээжэ модельнүүд шэнгеэр тоб-яб ябаха аргатай басагад, хүбүүдшье элирүүлэгдээ.
Үдэр бүхэн зарядкаһаа эхилнэ. Ахалагша классуудай үхибүүд, багшанар тэрэниие үнгэргэнэ. Мүнөө жэлдэ һургуули дүүргэжэ, ЕГЭ-дэ хэды бэлдэжэ байбашье, Андрей Люсимин Лев Устьянцев хоёр саг оложо, хэдэн үдэр багашуултай зарядка хээ.
Үхибүүд сүлөө сагаа аша үрэтэйгөөр үнгэргэнэ гэхэдэ, алдуу болохогүй. Тэдэ нютагайнгаа түймэр саралгын газарта ошожо, ажабайдалтайнь танилсаа. Түймэр сарагшад үхибүүдэй дунда ойлгууламжын, һэргылэмжын ажал ябуулаа. Тиихэдэ фельдшер Наталья Викторовна Тудупова үхибүүдые эмнэлгын түрүүшын туһаламжа үзүүлжэ һургаһан байна. Иимэ удха шанартай, ерээдүйдэ хэрэгтэй болохо зүйлнүүдтэй танилсуулга үдэр бүри болоно гээд тэмдэглэмээр.
Хужарай, Аршаанай, Майскын һургуулинуудай гэрэл зурагууд
Бадма ЯКШЕЕВ
