​Эдэбхитэй үндэр наһан

Иигэжэ бүхы аймагуудай түлөөлэгшэд уласай фестивальда хабаадаһан байна. Тэдэ хүхюутэйгээр сагаа үнгэргөө: дуу хатарнуудаа гүйсэдхөө, тамирай табан зүйлөөр наадаа, урлалай талаар бэлигтэй байһанаа харуулаа, амтатай эдеэ хоолоо дурадхаа.

Үндэр наһатайшуулай уласхоорондын үдэр октябриин 1-дэ тэмдэглэдэгшье һаа, тус хэмжээ ябуулга энэ буянта һайндэртэ дашарамдуулагдаа. Эмхидхэгшэдэй мэдүүлһээр, октябриин 1-дэ нютаг нугануудтаа үндэр наһатайшуул өөһэдынгөө дүтын нүхэдэй дунда сугларха аргатай байха.

Буряад Уласай хүн зониие ниигэмэй талаар хамгаалгын сайд Татьяна Быковагай тэмдэглэһээр, “Гэр бүлэ” гэһэн үндэһэтэнэй түсэл Буряад Уласта хүсэд бэелүүлэгдэнэ. Тус түсэлэй хэмжээндэ “Эдэбхитэй үндэр наһан” гэһэн федеральна программа ороно.

- Буряадтамнай ажаһуудаг үндэр наһатайшуулаар тон ехээр гайхахаар. Юуб гэхэдэ, эдэбхитэй, үүсхэлтэй ветеранууд зарим залуу хүнһөө үлүүгээр бэеэ харуулна, ургажа ябаа халааниие зүбөөр хүмүүжүүлжэ шадана гэхэдэ, алдуу болохогүй. Эдэмнай үтэлөөбди гээд, гэртээ һуунагүй. Огород дээрэ хүдэлбэшье, ниитын ажалда ябалсана. Нютаг нугаяа хамгаалхаяа сэрэгэй тусхай үйлэдэ хабаадажа байһан сэрэгшэдтээ туһа нэмэри үзүүлнэ. Олониинь далдалан нюулгын сеть гүрэхэдэнь, саашань дамжуулнабди. Мүн дулаан оймһо, сэрэгэй албанда хэрэгтэй хэдэн хэрэгсэлнүүдые бэлдэжэ эльгээнэ ха юм, - гээд, Татьяна Быкова магтан хэлэнэ.

Буряадай Арадай Хуралай Ниигэмэй хорооной түрүүлэгшэ Игорь Марковец гэгшын хэлэһээр, эдэбхитэй ветерануудай бүлгэмүүдэй олошоржо байһандань баярламаар.

- Наһанай амаралтада гараһан наһатайшуулнай гансаараа гэртээ үлэхэ ёһогүй, ниигэмэй ажабайдалда ходо хабаадуулагдажа байбал, бүри үндэр наһа гүйсэхэ. Эдэмнай ехэ дүршэлтэй, шадамар бэрхэ хүнүүд ха юм. Тиимэһээ залуу халаанда эрдэм мэдэсэнь тон хэрэгтэй. Иигэжэ эдэбхитэйгээр ажал хэжэ байһан наһатай хүгшэдтөө доро дохинобди, - гээд, Игорь Марковец нээлгын баяр ёһололдо хэлэһэн байна.

Гүрэн дотор “Гэр бүлэ” гэһэн үндэһэтэнэй түсэлэй бэелүүлэгдэжэ эхилхэдэ, Оросой ниигэмэй жаса баһа ехэ ажал ябуулна. Тэдэнэй ашаар аймаг бүхэндэ эдэбхитэй үндэр наһатайшуулай түбүүдые нээжэ, аха захатанаа өөрын дали доро суглуулна.

- Гүрэнэй аяар хоёр эпоходо ажаһууһан наһатайшуултай хүдэлхэдөө баяртайб. Эдэ хүнүүд ехээр хүлһөө адхажа, ажал хээ, өөрын нюдөөр ажабайдалые хаража, түүхэ бэшэлсээ. Харин мүнөөдэр шадалаараа дүршэлөөрөө хубаалдажа байһандань уярмаар. Тус фестивалиин үедэ аха захатанай харилсадаг түбүүдэй хүтэлбэрилэгшэдэй багахан ажал сэгнэжэ, баярай бэшэгүүдые маанадта барюулхадань, ганса үндэр наһатайшуулдаа баярые хүргэхэ байнабди, - гэжэ Түнхэнэй аймагай түбэй захирал Анна Сыренова хэлэнэ.

Үндэр наһатайшуул өөһэдынгөө хэжэ байһан ажал “Алтан намар” гэһэн үзэсхэлэн яармагта харуулаа. Холо ойрын нютагуудай шэрээ дээрэ амтатай эдеэн элбэг дэлбэгээр табигданхай. Амтатайгаар буйлуулагдаһан огородой эдеэн, һархяаг, варени, гэртээ бариһан хилээмэн болон талханай бусад зүйлнүүд худалдаанда хямда сэнгээр табигдаа.

Урайгша хойшо ябаһан сугларагшадые оёжо, нэхэжэ, элдэб гарай бэлэгүүдые бүтээжэ, зураг бэшэжэ һургаха талаар мастер-классуудые үндэр наһатайшуул өөһэдөө һонирхолтойгоор үнгэргөө. Гэхэтэй хамта: “Энээниие яагаад хэнэш, харуул даа”, - гэһэн гуйлтатай ябаһан хүнүүдэй олон байһаниинь һайшаалтай.

Хажуугаарнь ветерануудай хабаадалгатай һайхан тоглолто хахад үдэрэй туршада болоһон байна. Дуулаха, хатарха дуратайшуул бүхы аймагуудые түлөөлжэ, сугларагшадай нюдэ баярлуулаа, шэхэ хужарлуулаа. Жэшээлбэл, олоной һайшаалда Загарайн аймагай “Баяр” ансамбль хүртөө. 2016 ондо байгуулагдаһан энэ ансамбльда 55-75 наһатайшуул дуратайгаар ябана, элдэб дуунуудые хангюурдадаг юм. Тэдэ мэргэжэлтэ хүгжэмшэд бэшэшье һаа, холо ойгуур ябажа, олон тоото конкурснуудта шалгарна. Энэ жэлэй апрель һарада тэдэ Хитадай Хүх-Хото ошожо, бэлиг шадабарияа харуулаа. “Баяр” ансамблиин бүхы 9 гэшүүд баярай нэрэтэ бэшэгүүдээр шагнагдаа.

Сугларагшадые моодо харуулга һонирхуулаа. "50+" гээд нэрлэгдэһэн хубсаһа хунарай дефиле айлшадта һайшаагдаа.

ФСК-гай талмайнууд дээрэ үндэр наһатайшуулда элдэб муу һанаатайшуулда мүнгэеэ хулуулгахагүйн түлөө һуралсал эмхидхэгдээ. Мүн ветеранууд гүрэнэй талаһаа ямар тэдхэмжэдэ хүртэхэ аргатайб гэжэ мэргэжэлтэд хөөрэжэ үгөө. Хажуугаарнь бэе махабадыень элүүрые хамгаалгын мэргэжэлтэд шалгаа: шуһанай даралта хэмжээ, саахар хэмжээ.

Тоглолтын үедэ тайзан дээрэ “Небесные ласточки” гэһэн цигун гимнастикын клубай гэшүүд хатарнуудые дурадхаа.

Тамирай талмай дээрэ шанга гэгшын тэмсээнүүд болоһон байна. Тарбагатайн аймагай 86 наһатай Николай Малахович Бальчугов, Баргажанай аймагай 94 наһатай Цырма Ринчиновна Ачитуева гэгшэдтэ “Эгээл үндэр наһатай тамиршад” гэһэн тусхай шангууд барюулагдаа.

Шагай нааданда Захааминай, Ивалгын, Ахын аймагуудай түлөөлэгшэд шалгараа. Дартс нааданда Түнхэнэй аймагай ветеранууд түрүүлжэ гараа. Шатараар Советскэ районой гэшүүд 1-дэхи һуури эзэлээ. Миниволей нааданда Железнодорожно районой эхэнэрнүүд ба эрэшүүл чемпионууд боложо тодороо. Ганса тамирай талмай дээрэ 300 гаран наһатайшуул гараа гээд хэлэлтэй. Шандааһа ехэтэ ветеранууднай шамбайнууд зандаа ябана гэжэ харуулаа.