Ниигэм 14 sep 2026 532

Буряад-монгол зурхай сентябриин 14-һөө 20 болотор

Намарай дунда улаагшан тахяа һара

Сентябриин 14, гарагай 2, буряад-монгол литээр 3.

3-да замда гарахада,  шэнэ гэртэ ороходо, тушаалда томилходо, хубсаһа хунар эсхэхэдэ, шэнэ гэр бодхооходо, газар хахалхада, таряа ногоо тарихада, малай нооһо хиргахада, эд бараа, адуу мал худалдажа абахада, худалдахада һайн. Худаг малтахада, бэриин үйлэнүүдые бүтээхэдэ муу.

 “Хүбүүнэй” үүдэн нээгдэнэ: хүүгэдэй шухала хэрэг бүтээхэгүй, үһыень абахагүй, гэрһээ холо эльгээхэгүй.

Энэ үдэр харгыда гарахада, урда зүг руу муу, бэшэ тээшэ зүглэхэдэ һайн.

Энэ үдэр амгалан тайбанай, эдеэ унданай, баялигай, адуу малай хэшэг даллага абахада һайн.

Амгалан тайбанай, баялигай, малгайн, гуталай, хубсаһанай хэшэг даллага абахада; гахай, хонин, туулай жэлтэй хүнүүдтэ хии мориёо хиидхэхэдэ, һайн үдэр.

Нохой жэлтэндэ һанаһанаа бүтээхэдэ урагшатай, хонин жэлтэнэй буянай гараг.

Үһэеэ абхуулхада – баялигта.      

Сентябриин 15, гарагай 3, буряад-монгол литээр 4.

Этигэл Хамбын найр.  

4-дэ багша, шаби болоходо, аралжаа наймаа ябуулхада, модо тайрахада, модоор уран дарха хэхэдэ,  адуу малай үһэ нооһыень хайшалхада, тэдэниие гаргахада, бэриин хэрэгүүдые бүтээхэдэ һайн. Дэгэл хубсаһа эсхэхые, адуу мал хүнгэлхые, худалдаа наймаа ябуулхые  тэбшэхэ.  

“Сэрэгэй” үүдэн нээгдэнэ: сэрэг хүдэлгэхэгүй, заргалдахагүй.

Энэ үдэр харгыда гарахада, баруун зүг руу муу, бэшэ зүгүүд руу зүглэхэдэ һайн.

Амгалан тайбанай, баялигай хэшэг даллага абахада; хулгана, луу, бишэн жэлтэй хүнүүдтэ хии мориёо хиидхэхэдэ, һайн үдэр.

Морин, могой жэлтэнэй урагшатай үдэр; хулгана, гахай жэлтэнэй буян үйлэдэхэ гараг. Тахяа, бишэн жэлтэндэ муу үдэр, һэргэг ябаха хэрэгтэй.

Үһэеэ абхуулхада – бэеын эрхэтэнэй хүсэн, шэг шарай һайжарха.

Сентябриин 16, гарагай 4, буряад-монгол литээр 5.

5-да багша, шаби болоходо, замда гарахада, бусажа ерэхэдэ, гүү барихада, мал хүнгэлхэдэ, адуу малай үһэ нооһыень хайшалхада, газар хахалхада, таряа ногоо тарихада, хүүр залахада һайн. Модоор уран дарха хэхые, нүүхые, дэгэл хубсаһа эсхэхые, худалдаа наймаа хэхые, наһа барагшын үйлэ бүтээхые тэбшэхэ.

“Түрэлнүүдэй” үүдэн нээгдэнэ: түрэл гаралнуудтаяа найрлахагүй.

Энэ үдэр харгыда гарахада, баруун зүг руу муу, бэшэ тээшэ зүглэхэдэ һайн.

Амгалан тайбанай, мориной хэшэг даллага абахада һайн.

Хулгана, гахай жэлтэнэй һайн гараг; үхэр, луу, нохой жэлтэнэй буян үйлэдэхэ үдэр. Морин, могой жэлтэн һэргэг байхые оролдог.

Үһэеэ абхуулхада –  баялигта.     

Сентябриин 17, гарагай 5, буряад-монгол литээр 6.

6-да газар хахалхада, таряа ногоо тарихада, адуу мал номгоруулхада, һургахада һайн. Аралжаа наймаа хэхые, адуу малай үһэ нооһыень хайшалхые, эд бараа, адуу мал худалдажа абахые, худалдахые, хажуу тээшэнь үгэхые, дэгэл хубсаһа эсхэхые тэбшэхэ.

“Хэрэмэй” үүдэн нээгдэнэ: гэрэй hуури татахагүй, гэр байра заһабарилхагүй, зөөлгэхэгүй.

Харгыда гарахада, зүүн зүг руу муу, бусад зүг руу гэмгүй.

Амгалан тайбанай, хүүгэдэй хэшэг даллага абахада һайн. Тахяа, үхэр, могой жэлтэй хүнүүдтэ хии мориёо хиидхэхэдэ һайн.

Бар, туулай жэлтэнэй урагшатай үдэр, харин тахяа, бишэн жэлтэнэй буян үйлэдэхэдэ һайн. Үхэр, луу, хонин, нохой жэлтэн һэргэг ябахые оролдохо.

Үһэеэ абхуулхада – зүһэ шарай муудаха.

Сентябриин 18, гарагай 6, буряад-монгол литээр 7.

7-до айраг тараг бүрихэдэ, шэнэ гэр бодхооходо, пеэшэн табихада, газар уһантай холбоотой ажалнуудые, наһа барагшын хэрэгүүдые бүтээхэдэ һайн. Адуу малай үһэ нооһыень хайшалхые, эд бараа, адуу мал, худалдажа абахые, дэгэл хубсаһа эсхэхые, бэриин үйлэнүүдые тэбшэхэ.

“Бэриин” үүдэн нээгдэнэ: хурим түрэ наадахагүй.

Энэ үдэр харгыда гарахада, зүүн зүг руу муу, бэшэ тээшэ зүглэхэдэ гэмгүй.

Хониной хэшэг даллага абахада һайн.

Хонин, тахяа, бишэн жэлтэнэй урагшатай, һайн үдэр; морин, бишэн жэлтэнэй буянай үдэр. Бар, туулай жэлтэнэй чисаа гараг – һэргэг ябаха хэрэгтэй.

Үһэеэ абхуулхада – хэрүүл аман дэлгэрхэ, аминда харша.

Сентябриин 19, гарагай 7, буряад-монгол литээр 8.

Отошо бурханай дүйсэн үдэр. Модон хохимой үдэр ехэ тушаалай шэрээдэ гарахые, шэнэ ажалда орохые, сэрэг хүдэлгэхые тэбшэхэ.

8-да адуу мал хүнгэлхэдэ, гаргахада, агнахада, ада шүдхэр дарахада һайн. Адуу малай үһэ нооһыень хайшалхагүй, хүнгэлхэгүй, эд бараа, адуу мал худалдан абахагүй, газар таряалангай ажал хэхэгүй, дэгэл хубсаһа эсхэхэгүй, оёхогүй, замда гарахагүй, бэриин хэрэг бүтээхэгүй, хүүр залахагүй.

“Үхээриин” үүдэн нээгдэнэ: наһа барагшые хүдөө табихагүй.

Энэ үдэр “морин үхэхэ, эмээл хухарха” ушарһаа харгыда гарахада муу, илангаяа зүүн зүг руу.

Амгалан тайбанай, таряанай хэшэг даллага абахада һайн. Бар, морин, нохой жэлтэй хүнүүдтэ хии мориёо хиидхэхэдэ, һайн үдэр.

Үхэр жэлтэнэй урагшатай гараг; бар, туулай жэлтэнэй буян үйлэдэхэ үдэр. Хулгана, гахай жэлтэндэ урагшагүй үдэр, һэргэг байха хэрэгтэй.

Үһэеэ абхуулхада – наhан утадаха.

Сентябриин 20, гарагай 1, буряад-монгол литээр 9.

9-дэ замда гарахада, адуу мал номгоруулхада, һургахада, хубсаһа хунар эсхэхэдэ, аралжаа наймаа ябуулхада һайн. Адуу малай нооһыень хайшалхые, адуу мал хүнгэлхые, эд бараа, адуу мал худалдан абахые, хурим түрэ наадахые, хүүр залахые тэбшэхэ.

“Үхэлэй” үүдэн нээгдэнэ: наһа барагшын хэрэг үйлэдэхэгүй.

Харгыда гарахада, урда зүг руу муу, бусад зүг руу һайн.

Энэ үдэр амгалан тайбанай, эдеэ унданай, баялигай, адуу малай хэшэг даллага абахада һайн.

Луу жэлтэнэй урагшатай, һайн гараг.

Үһэеэ абхуулхада – үбшэндэ.

Жаргал лама Дугданов бэлдэбэ

Фото: Анна Огородник