«Торгон зам» авто-урилдаан Буряадта хүрөөд ошобо

Хүндэмүүшэ суутай

Хоёрдохиёо авто-урилдаанай харгы Буряад Уласай дэбисхэр дээгүүр гараһаниинь һайшаалтай. Сэлэнгын аймагай Харгана һууринай ажаһуугшад болон бүхы түргэн түмэр хүлэгүүдтэ дуратайшуул одоошье баяртайнууд үлэбэ.

Уржадэр Сэлэнгын аймагта ээлжээтэ «Наадан-Сурхарбаан» үнгэрһэндэл адли хүлгөөтэй байгаа. Холо ойро хүгжэм дуун зэдэлнэ. Эндэ тэндэ арадай хубсаһатай хүнүүд урагша хойшоо ябана. Һэеы гэрнүүд соо Сэлэнгын аймагай нютаг һуурин бүхэнтэй танилсалга эмхидхэгдэнэ. Эдеэ хоол шанагдана, үндэһэн наадануудай мүрысөөнүүд болоно. Буряад Улас иигэжэ алдарта «Торгон зам» гэһэн автоурилдаа угтаба. Бүхы дэлхэй дээрэ суурхаһан энэ хэмжээ ябуулга һанан бүтээһэн эмхидхэгшэ, мэдээжэ автоурилдаашан Владимир Чагинай тэмдэглэһээр, иимэ хүндэмүүшээр урилдаае хаанашье угтадаггүй байна.

- 2019 ондо бидэ анха түрүүшынхиеэ Буряад Уласые өөртөө нээгээбди. Эндэ гоёор угтуулһанаа, гайхамшагта байгаалииень һайшааһанаа хабаадагша бүхэн зосоогоо үлөөжэ абаа һэн. Урилдаанайнгаа харгы замые баһа Байгал далайн эрьеэр, Буряадай тала дайдаар татая гэжэ намайе тамиршад нэгэтэ бэшэ гуйһан байна. Мүнөө жэлдэ урилдаамнай эндэ болохо гэхэдэмни, булта баярлаа. Энэ удаа вертолёдоор урилдаанай зам дээгүүр ниидэжэ харанаб. Ямар гоё, һайхан ой модонууд, тала дайда, хада ууланууд, уһа горхонууд бэ гэжэ гайхажа харабаб. Иимэ гайхамшагта газараа сэгнэжэ, гамнажа байгты, - гэжэ Владимир Чагин сугларагшадай урда хэлэбэ.

Авто-урилдаанда хабаадагшадые Буряадай дэбисхэр дээрэ угтахаяа уласай Толгойлогшо Алексей Цыденов зорюута ерээ. Хүндэтэ Владимир Чагинда болон тэрээнтэй суг хамта урилдаа эмхидхэжэ байһан нүхэдтэ Алтан Уулын хормойгоор табигдаһан һэеы гэрнүүдые харуулһан байна.

- Энэ сагаан гэрнүүд соо Буряад Уласта, илангаяа Сэлэнгын аймагта Эсэгэ орондоо дуратайгаар хүмүүжүүлгын талаар ябуулагдажа байһан ажалнууд дэлгэгдэнхэй. Һуурин бүхэнэй ажаһуугшад нэгэдэжэ, сэрэгэй тусхай үйлэ хэрэгтэ хабаадажа байһан хүбүүдтээ туһална, Эсэгэ ороноо хамгаалгын Агууехэ дайнай баатар геройнуудаа мартангүй ажамидарна. Иигэжэ мүнөөдэр нэгэ талмай дээрэ тамир, арадаймнай хүсэ шадал, дурасхаал нэгэдүүлэгдэбэ ха юм, - гэжэ Алексей Цыденов амаршалгын үгэнүүд соогоо тэмдэглээ.

Түрүүшын һанамжанууд

«Торгон зам» гэһэн авто-урилдаан 2009 онһоо үнгэргэгдэжэ, баян түүхэтэй хэмжээ ябуулга болонхой. Буряад Уласай дэбисхэр дээгүүр 2019 ондо гараһан урилдаан 10-дахияа болоо һэн. Харин мүнөө жэлдэ 15-дахияа үнгэргэгдэнэ гээд хэлэлтэй. Ойн баярай хэмжээн дахинаа Буряадта хүрэһэниинь баһа удха шанартай.

Июлиин 12-то Эрхүү хотоһоо эхиеэ абаһан авто-урилдаанда 15 гүрэнэй 101 автоунаа хабаадана. Хүнгэн ба ашаанай унаа, мотоциклнууд, багги-унаанууд эндэ хабаадана. Харгана һууринда оршодог Алтан Уула хадын хормойдо сугларһан хэдэн мянган хүнүүд түрүүшын унаа баярлажа угтаба. Тэрэнь «МАЗ» түхэлэй ашаанай машина жолоодогшо Сергей Вязовичой экипаж байгаа. Эдэ Беларусь Уласай түлөөлэгшэд мүн. Тэдэ Бабушкин хотоһоо 10 часта гаража, оройдоол 2 час 40 минута соо Харгана хүрэжэ ерээ. Удангүй холоһоо дүрбэн мөөртэй мотовездеход харагдаба. Мэдээжэ урилдаашан Анастасия Нифонтова тэрээниие жолоодоһон байна. Удангүй түрүү ерэһэн тамиршад тайзан дээрэ уригдажа, һайхан үгэнүүдые сугларагшадта  дуулгаба.

- Авто-урилдаанда хабаадажа байһан бидэниие харгын захаар хүнүүд бүлэг бүлэгөөрөө угтажа байгаа. Иигэжэ угтажа байхадань, хододоо баяртай байдагбди. Энэ урилдаанда хабаадаха дуратайбди. Юуб гэхэдэ, маанадай түлөө һанаагаа зободог хүнүүд олон, ерэхыемнай хүлеэжэ байдаг, - гэжэ Сергей Вязович хэлэнэ.

Сергей Вязович, Анастасия Нифонтова гэгшэд хэды бултанһаа урда Харгана хүрэбэшье, мүрысөөнэй таблицада түрүү һууринуудые эзэлнэгүй. Ушарынь гэхэдэ, дүн тоололго эндэ өөрын онсо маягтай. Жэшээлбэл, Бабушкин хотоһоо Харгана хүрэтэр хабаадагшад 394 модо гаталаа. Бүхы энэ километрэй саг хараада абтанагүй. 201 модоной тусхай замда (спецучасток) хэниинь эгээл түргөөр харайлгажа гарааб, тэрэнь лэ түрүүшүүлэй тоодо оролсоно.

Үзэгдөөгүй харгы

Хабаадагшадай амарха, авто-унаагаа заһабарилха бивуак талмай Ивалгын 3-дахи дунда һургуулиин дэргэдэ зохёогдоо. Владимир Чагин һургуулиин мэргэжэлтэдтэ баярые хүргэжэ, хүгжэмэй хэрэгсэлнүүдые барюулаа.

Тусхай урилга абаһан Буряадай сурбалжалагшад бивуактай танилсаа. Тэдэнэй харан гэхэдэ, һая фиништэ хүрэһэн мотовездеход хуу задалаатай байба. 4-5 хүн тэрээниие заһабарилна. Үнөөхи урилдаашан Анастасия Нифонтова хажуудань байгаа. Анастасия хадаа мэдээжэ Дакар авто-урилдаанда хабаадажа, һүүлшын финиш хүрэһэн түрүүшын эхэнэр гэһэн габьяатай.

- Энэ минии команда гээшэ. Унаамнай эбдэрээ гү гэжэ шалгажа байна. Ажал хэжэ байһан нүхэдтөө ехээр бэрхэшээл ушаруулхагүй гэжэ оролдоноб. Хэды тиигэбэшье, урилдаанай үедэ эбдэрхэдэнь, өөрөө заһаха баатай болоноб. Тиимэһээ эндэ тэндэ харалсанаб, - гэжэ урилдаашан мэдүүлнэ.

2019 ондо «Торгон замда» хабаадаһанаа Анастасия мэдүүлнэ. Тиихэдэ урилдаһанаа зохидоор энеэбхилэн, һонирхолтойгоор һанан дурсана.

- Тиихэдэ би мотоциклаар урилдаа һэм. Нэгэ уһа гол соо унаагаа шэнгээжэрхёо һэм. Тэндэһээ яагаад гаргахаб даа гэжэ һуухадамни, модоной намаанууд хүдэлжэ, шууяан дуулдаа. Эндэ олон баабгайнууд ябадаг гэжэ нэгэтэ бэшэ дуулаһан хадаа ехээр айгаа һэм. Модоной саанаһаа хоёр ангуушад гаража ерэшоо бэлэй. Тэдэ мотоциклыемни гаргажа, модондо үлгөөд, хуу уһыень гоожуулжа үгөө һэн, - гэжэ Анастасия Нифонтова хөөрэнэ.

Энэшье удаа урилдаанай харгыда олон ушарнууд тохёолдоо. Дмитрий Сотниковой жолоододог «КаМАЗ» харгыдаа эбдэржэ, 3 часай хугасаада экипаж унаагаа заһабарилһан байна.

Үсэгэлдэр «Торгон зам» харгыгаа үргэлжэлүүлжэ, Монгол орон оробо. Тэдэ 635 модо гаталжа, Улаан-Баатар ниислэл хүрөө. Монголой үргэн тала дайдаар ябажа, июлиин 22-то Горно-Алтайск хото хүрэхэ юм.