Мария Хамнуева: “Таанадые үшөө гайхуулхал байхаб”

«Буряад Уласай үндэһэн зүйлнүүдээр тамирай мастер» гэһэн нэрэ зэргэ оройдоол 2024 онһоо хойшо олгогдодог болонхой. Энэ хүндэтэ нэрэ зэргэдэ хүртэһэн залуу шатаршан Мария Хамнуева тухай энэ удаа хөөрэхэмнай.

Мария Хамнуева буряад шатар наададаг мэдээжэ тамиршан юм. Арад зоноймнай эгээл дуратай «Наадан-Сурхарбаанда» нэгэтэ бэшэ шалгарһан намтартай. Монгол ороной Булган аймагта болоһон бүгэдэ буряадуудай «Алтаргана» фестивалиин буряад шатарай тэмсээндэ эхэнэрнүүдэй дунда Мария чемпионой нэрэ зэргэдэ хүртөө һэн. Эдэ габьяануудайнгаа түлөө тамирай мастер болоһон байна.

 - Монголдо манай буряад шатар тиимэ һайнаар наадажа шадаха хүнүүд үгы. Тиимэһээ тэндэхи шатаршадые шүүжэ шадааб. Харин манай Буряад ороной, Үбэр Байгалай хизаарай түлөөлэгшэд тон бэрхээр наадана. Тиигээшье һаань, тэдэниие диилэжэ, «Алтаргана» нааданда илалта туйлааб, - гэжэ Мария Хамнуева хөөрэнэ.

Залуу тамиршан буряад шатар хэзээ наадажа һураһанаа һананагүй. Гансал ехэ хүшэр байһан тухайнь тэмдэглэнэ.

 - Буряад шатар нааданай дүрим нэгэ бага ондоо. Хэды тиигэбэшье, оло дахин наадаагүй бол, хуу һамаржа ябашахаш. Бишье баһа ехэ удаан шатар нааданда дадаһан байнаб. Теэд яба ябаһаар һураалби даа, - гээд, тамиршан хэлэнэ.

Һаяхана болоһон уласай «Наадан-Сурхарбаанда» Мария Хамнуева шатарта дуратайшуулые болон мэргэжэлтэдые дахинаа гайхуулба. Юуб гэхэдэ, эхэнэрнүүдэй дунда тэрэ 7 нааданда 7 очко абажа шадаа. Уласай «Наадан-Сурхарбаанай» бүридэлдэ буряад шатар нааданай мүрысөөн 2008 онһоо оруулагдаа һэн гээд һануулая. Абсолютна чемпионой нэрэ зэргэдэ хүртэхын түлөө финалда мүнөө жэл болотор нэгэшье эхэнэр гаража шадаагүй байгаа гээд хэлэлтэй. Буряадай эгээл мэдээжэ шатаршан, уласхоорондын гроссмейстер Инна Ивахинова эхэнэрнүүдэй дунда түрүүлбэшье, нааданай абсолютна абаргын тэмсээндэ хабаадаагүй юм. Харин Мария Хамнуева финалда орожо шадаа. Хахад финалай уулзалгада эрэшүүлэй дунда 2-дохи һуури эзэлһэн хүндэтэ аха захатан, ФИДЕ-гэй мастер Африкан Андреевые 1,5:0,5 очкотойгоор шүүгээ. Гол уулзалгануудта залуу шатаршан Батор Жамбаловтай уулзажа, тэрээндэ диилдэбэшье, Буряадай тамирай түүхэдэ оробо гээшэ.

Бултанай наададаг классическа шатарта Мария балшар бага наһанһаа һуранхай. Үшөө һургуулида ороодүй байхадань, абань энэ нааданай нюусануудтай танилсуулһан юм.

 - Шатарай фигуранууд яагаад ябадаг бэ гэжэ абамни харуулаа һэн. Түрүүшээр сугтаа наададаг байгаабди. Ходо диилдээд, бархирхаяа һанахаш. Теэд хуби заяагаа шатартай ниилүүлхэ табисууртай хадаа наадахаяа болишоогүйб гээд, мүнөө һанагдана. Шатарта түрүүшын үдэрһөө дурлашаһанби, - гэжэ Мария хөөрэнэ.

Басаганайнгаа эрмэлзэлые түрэлхидынь тон ехээр дэмжэжэ, шатарай кружогто үгэһэн байна. Буряад орондоо мэдээжэ хүүгэдэй һоригшо,шатарай багша Анатолий Юндунович Митупов эдир басагые бэлдэжэ эхилээ. Тиигэжэ багшань олон тоото мүрысөөнүүдээр дахуулжа хабаадуулаа.

 - Түрүүшын медаль хэзээ абаабиб гэжэ һанадаггүйб. Нэгэ дахин Улаан-Үдэ хотын хүүгэдэй дунда мүрысөөндэ 8-дахи һуури эзэлээ һэм. Иимэ муу дүн харуулһандаа, урмаа хухаржа, уруу дуруу гэртээ ерээд һуухадамни, эжымни харажархёо. «Юун болооб, яагаабши», - гэжэ байгаад һураа юм ааб даа. «Аяар 8-дахи һуурида гарааб», - гэхэдэмни: «Юундэ уйдаабши, баярлыш! Юуб гэхэдэ, иимэ томо Улаан-Үдэ хотын эгээл эрхим 10 басагадай тоодо ороо ха юмши», - гэжэ эжымни хэлээ бэлэй. Эдэ үгэнүүдыень дуулаад, зосоомни наран гараһандал болоо һэн. Һорилгонуудаа алдангүй, эршэтэйгээр бэлэдхэлээ хэхэ гэжэ тиихэдэ шиидээ бэлэйб, - гэжэ Мария Хамнуева һонирхолтойгоор хөөрэнэ.

Мүнөө үедэ Мария бүхы Буряад оронойнгоо түрүү шатаршадай тоодо оронхой. Бэлигтэй бэрхэ һоригшо Тимур Георгиевич Ивановай хүтэлбэри доро шатарай олимпын оръёлдо дабшана.

- Мүнөөдэрэй байдалаар, эгээл ехэ амжалтаяа 2024 ондо туйлааб гэжэ һананаб. Алас Дурнын федеральна тойрогой мүрысөөндэ 19 наһа  хүрөөдүй басагадай дунда чемпион болоо һэм. Теэд бүри ехэ амжалтануудни урдаа. Таанадые үшөө гайхуулхал байхаб, - гэжэ уринаар энеэбхилэн хэлэжэ һууһан залуу тамиршанда баяр баясхаланиие мэдүүлнэбди. Мүн 2026 ондо түрэл 63-дахи һургуулияа амжалтатайгаар дүүргэхыень хүсэе.